Hızlı yanıt
Algoritmik İşlem
Algoritmik işlem, önceden belirlenmiş kurallar doğrultusunda bilgisayar programları tarafından otomatik olarak gerçekleştirilen alım-satım işlemleridir. Büyük yatırım kuruluşları ve profesyonel yatırımcılar tarafından yaygın olarak kullanılır.
Alıcı
Alıcı, belirli bir fiyat seviyesinden hisse senedi veya başka bir sermaye piyasası aracını satın almak isteyen yatırımcı veya kurumdur. Her işlemde bir alıcı ve bir satıcı bulunur.
Alım Emri
Alım emri, yatırımcının belirli bir finansal ürünü satın almak amacıyla aracı kuruma ilettiği talimattır. Emir piyasa fiyatından veya yatırımcının belirlediği limit fiyat üzerinden gerçekleştirilebilir.
Alış Fiyatı (Bid Price)
Alış fiyatı, yatırımcıların bir hisse senedini veya başka bir yatırım aracını satın almak için teklif ettikleri en yüksek fiyatı ifade eder. Emir defterinde görülen alış fiyatları, piyasanın talep seviyesini gösteren önemli göstergelerden biridir.
Anapara
Anapara, yatırımcının herhangi bir yatırım aracına yatırdığı ilk sermaye tutarıdır. Elde edilen kâr veya zarar hesaplanırken anapara temel alınır.
Aracı Kurum
Aracı kurum, yatırımcıların borsada işlem yapabilmesi için yetkilendirilmiş finans kuruluşudur. Hisse senedi alım satımı, yatırım fonları, halka arz işlemleri ve çeşitli yatırım hizmetleri aracı kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilir.
Arbitraj
Kategori: Yatırım Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Arbitrage
Seviye: Orta
Arbitraj, aynı finansal varlığın farklı piyasalardaki fiyat farkından düşük riskle yararlanmayı amaçlayan yatırım stratejisidir.
Arbitraj işlemleri;
- Borsalar arasında
- Vadeli ve spot piyasa arasında
- Döviz piyasalarında
- ETF ve dayanak varlık arasında
gerçekleştirilebilir.
Neden Önemlidir?Arbitraj işlemleri fiyat farklılıklarının azalmasına katkı sağlayarak piyasa etkinliğini destekler.
ÖrnekBir hissenin iki farklı piyasada farklı fiyatlardan işlem görmesi arbitraj fırsatı oluşturabilir.
Arbitraj
Arbitraj, aynı finansal varlığın farklı piyasalarda veya farklı fiyat seviyelerinde oluşan fiyat farkından risksiz veya düşük riskli kazanç elde etmeyi amaçlayan işlem stratejisidir. Arbitraj fırsatları genellikle kısa süreli oluşur ve profesyonel yatırımcılar tarafından hızlı şekilde değerlendirilir.
Arbitrajcı
Kategori: Piyasa Katılımcısı
İngilizce Karşılığı: Arbitrageur
Seviye: Orta
Arbitrajcı, farklı piyasalardaki fiyat farklılıklarından yararlanarak arbitraj işlemleri gerçekleştiren yatırımcı veya kurumlardır.
Genellikle çok hızlı işlem altyapıları kullanırlar.
Neden Önemlidir?
Arbitrajcılar piyasalardaki fiyat farklılıklarının azalmasına katkıda bulunur.
Örnek
Vadeli piyasa ile spot piyasa arasındaki fiyat farkını değerlendiren yatırımcı arbitrajcı olarak tanımlanabilir.
Arz
Arz, belirli bir fiyat seviyesinden satışa sunulan hisse senedi veya diğer yatırım araçlarının miktarını ifade eder. Arzın talebi aşması durumunda fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşabilir.
Ayı Piyasası
Ayı piyasası, fiyatların uzun süre boyunca genel olarak düşüş eğiliminde olduğu ve yatırımcıların kötümser beklentiler taşıdığı piyasa dönemidir. Ekonomik belirsizlikler, yüksek enflasyon, faiz artışları veya şirket kârlılıklarındaki düşüşler ayı piyasasını tetikleyebilir.
Açılış Fiyatı
Açılış fiyatı, bir finansal ürünün işlem günündeki ilk gerçekleşen işlem fiyatıdır. Bu fiyat, açılış seansında oluşan arz ve talebe göre belirlenir. Önceki günün kapanış fiyatından farklı olabilir.
Açılış Seansı
Açılış seansı, borsanın işlem gününe başlamadan önce emirlerin toplandığı ve ilk fiyatların belirlendiği süreçtir. Bu aşamada verilen emirler değerlendirilir ve en uygun eşleşme fiyatı hesaplanarak normal seans başlatılır.
Açığa Satış
Açığa satış, yatırımcının sahip olmadığı bir hisse senedini ödünç alarak satması ve fiyatın düşmesini bekleyerek daha düşük fiyattan geri alıp yerine koyması işlemidir. Bu yöntem düşen piyasalarda kazanç elde etmeyi amaçlar ancak yüksek risk içerir. Türkiye'de açığa satış işlemleri belirli düzenlemelere tabidir ve dönemsel olarak kısıtlanabilir.
Aşırı Alım (Overbought)
Aşırı alım, bir finansal varlığın kısa sürede hızlı yükselmesi sonucu fiyatının teknik analiz açısından olması gerekenden daha yüksek seviyelere ulaştığının düşünüldüğü durumu ifade eder. RSI gibi teknik göstergeler bu durumu değerlendirmek için sıkça kullanılır.
Aşırı Satım (Oversold)
Aşırı satım, bir yatırım aracının yoğun satış baskısı nedeniyle kısa sürede önemli ölçüde değer kaybetmesi ve teknik analiz açısından düşük fiyatlandığının değerlendirildiği durumu ifade eder. Ancak aşırı satım, fiyatın mutlaka yükseleceği anlamına gelmez.
BIST
Kategori: Kurum / Organizasyon
Açılımı: Borsa İstanbul
Seviye: Başlangıç
BIST, Türkiye'nin organize sermaye piyasası olan Borsa İstanbul için kullanılan resmî kısaltmadır. Hisse senetleri, yatırım fonları, borsa yatırım fonları (ETF), vadeli işlemler ve çeşitli sermaye piyasası araçları Borsa İstanbul bünyesinde işlem görür.
Yatırımcılar günlük piyasa değerlendirmelerinde "BIST yükseldi", "BIST 100 endeksi", "BIST kapanışı" gibi ifadelerle sıkça karşılaşırlar.
Neden Önemlidir?
Türkiye'de hisse senedi yatırımı yapan herkesin Borsa İstanbul'un işleyişini, işlem saatlerini ve endeks yapısını temel seviyede bilmesi gerekir.
İlgili İçerikler
Borsa İstanbul'un yapısı, endeksleri, işlem kuralları ve seans sistemi hakkında daha ayrıntılı bilgi için Borsa İstanbul (BIST) Rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
BIST 100
Kategori: Endeks
İngilizce Karşılığı: BIST 100 Index
Seviye: Başlangıç
BIST 100, Borsa İstanbul'un en çok takip edilen ana endeksidir. Piyasa değeri ve işlem hacmi bakımından öne çıkan 100 şirketten oluşur ve Türkiye hisse senedi piyasasının genel performansını ölçmek amacıyla kullanılır.
Ekonomi haberlerinde sıkça duyulan "Borsa yükseldi" veya "Borsa düştü" ifadeleri çoğu zaman BIST 100 endeksindeki değişimi ifade eder.
Neden Önemlidir?
BIST 100 endeksi, yatırımcıların piyasanın genel yönünü değerlendirmesinde temel göstergelerden biridir. Birçok yatırım fonu, portföy yönetim şirketi ve finans kuruluşu performans karşılaştırmalarında bu endeksi referans alır.
Örnek
"BIST 100 günü %2 yükselişle tamamladı."
Bu ifade, endekste yer alan şirketlerin genel performansının yükseldiğini gösterir.
BIST 30
Kategori: Endeks
İngilizce Karşılığı: BIST 30 Index
Seviye: Başlangıç
BIST 30, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler arasından piyasa değeri ve işlem hacmi bakımından öne çıkan 30 şirketten oluşan hisse senedi endeksidir. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin önemli bir bölümü de bu endeks üzerine kuruludur.
BIST 30 şirketleri belirli dönemlerde yeniden değerlendirilerek güncellenebilir.
Neden Önemlidir?
BIST 30, Türkiye sermaye piyasasının en likit şirketlerini temsil ettiği için hem bireysel hem de kurumsal yatırımcılar tarafından yakından takip edilir.
Örnek
Birçok yatırım fonu ve endeks fonu portföyünü oluştururken BIST 30 şirketlerini referans alabilir.
BIST 50
Kategori: Endeks
İngilizce Karşılığı: BIST 50 Index
Seviye: Başlangıç
BIST 50, Borsa İstanbul'da işlem gören en büyük ve en likit 50 şirketten oluşan hisse senedi endeksidir. Endeks, yatırımcıların piyasanın genel görünümünü değerlendirmesinde kullanılan önemli göstergelerden biridir.
Neden Önemlidir?
BIST 50, yalnızca büyük şirketleri değil, aynı zamanda yüksek işlem hacmine sahip birçok orta ölçekli şirketi de kapsadığı için piyasanın genel yapısını daha geniş şekilde yansıtır.
Örnek
Bir yatırımcı belirli bir hissenin BIST 50 kapsamına alınmasını şirket açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirebilir.
BSMV
Kategori: Vergi Terimi
Açılımı: Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
Seviye: Orta
BSMV, banka ve sigorta şirketleri tarafından gerçekleştirilen belirli finansal işlemler üzerinden alınan dolaylı bir vergi türüdür. Sermaye piyasalarında yapılan bazı işlemlerde yatırımcıların karşılaştığı maliyet kalemlerinden biri olabilir.
Hangi işlemlerde uygulanacağı ve oranları yürürlükteki mevzuata göre değişebilir.
Neden Önemlidir?
İşlem maliyetleri uzun vadede yatırım performansını etkileyebilir. Bu nedenle yatırımcıların komisyon, vergi ve diğer masrafları da dikkate alması önemlidir.
Örnek
Kaldıraçlı veya belirli finansal işlemlerde yatırımcı hesap özetinde BSMV kesintisi görebilir.
Balina
İngilizce Karşılığı: Whale
Seviye: Başlangıç
Balina, borsada çok yüksek miktarda sermayeye sahip olan ve gerçekleştirdiği büyük işlemlerle fiyat hareketlerini etkileyebilecek yatırımcı veya kurumları ifade eden gayriresmî bir terimdir. Bu ifade özellikle hisse senedi, kripto para ve vadeli işlem piyasalarında yaygın olarak kullanılır.
Tek başına büyük bir alış veya satış emri, piyasadaki arz ve talep dengesini geçici olarak değiştirebilir. Ancak her yüksek hacimli işlem yapan yatırımcı "balina" olarak değerlendirilmez; bu ifade genellikle piyasa üzerinde belirgin etkisi olduğu düşünülen büyük oyuncular için kullanılır.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar büyük hacimli işlemleri takip ederek olası trend değişimlerini anlamaya çalışabilir. Ancak yalnızca "balina aldı" veya "balina satıyor" gibi sosyal medya paylaşımlarına dayanarak yatırım kararı verilmesi doğru değildir.
Örnek
"Bugün hissede büyük lotlu işlemler gerçekleşti. Sosyal medyada birçok kullanıcı balinaların alım yaptığı yorumunu paylaştı."
Balina (Whale)
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Whale
Seviye: Başlangıç
Balina, çok yüksek miktarda sermaye veya varlığa sahip yatırımcılar için kullanılan gayriresmî bir ifadedir.
Terim ilk olarak kripto para piyasalarında yaygınlaşmış olsa da hisse senedi ve diğer finansal piyasalarda da kullanılmaktadır.
Neden Önemlidir?
Balinaların büyük hacimli işlemleri piyasada kısa vadeli fiyat hareketlerine neden olabilir.
Örnek
Bir balinanın yaptığı yüksek tutarlı satış piyasada dikkat çekebilir.
Bank of America (BofA)
Kategori: Aracı Kurum Kısaltması
İngilizce Karşılığı: Bank of America
Seviye: Başlangıç
BofA, yatırımcıların günlük borsa yorumlarında sıkça kullandığı Bank of America kısaltmasıdır. Borsa İstanbul'da işlem yapan yatırımcılar, emir dağılımlarında Bank of America üzerinden gerçekleşen alım ve satımları yakından takip edebilir.
Ancak "BofA aldı" ifadesi çoğu zaman yanlış anlaşılır. Bu ifade, Bank of America'nın kendi adına hisse satın aldığı anlamına gelmez. Genellikle Bank of America aracılığıyla işlem yapan yatırımcıların veya kurumların ilgili hissede net alıcı tarafta yer aldığını ifade eder.
Neden Önemlidir?
Aracı kurum dağılımları yatırımcıların ilgisini çekse de, tek başına yatırım kararı vermek için yeterli değildir. Büyük alımların devam edip etmeyeceği veya işlemlerin hangi yatırımcı adına gerçekleştiği her zaman bilinmeyebilir.
Sosyal Medyada Ne Anlama Gelir?
"Bugün BofA topluyor."
Bu ifade, Bank of America aracılığıyla gerçekleştirilen işlemlerde net alım görüldüğü anlamında kullanılır.
Bedelli Sermaye Artırımı
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Rights Issue
Seviye: Orta
Bedelli sermaye artırımı, şirketlerin mevcut ortaklarından nakit sermaye talep ederek ödenmiş sermayelerini artırması işlemidir. Bu süreçte ortaklara belirli oranlarda yeni pay alma hakkı tanınır.
Neden Önemlidir?
Bedelli sermaye artırımı şirketin finansman ihtiyacını karşılamasına yardımcı olabilir. Ancak yatırımcıların yeni pay alma haklarını ve sürecin hisse fiyatına etkilerini iyi anlaması gerekir.
Bedelsiz Sermaye Artırımı
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Bonus Issue (Bonus Share Issue)
Seviye: Başlangıç
Bedelsiz sermaye artırımı, şirketin iç kaynaklarını kullanarak sermayesini artırması ve mevcut ortaklarına herhangi bir ödeme talep etmeden ilave pay dağıtması işlemidir. Bu süreçte yatırımcıların sahip olduğu toplam şirket ortaklığı oranı değişmez. Sadece dolaşımdaki pay sayısı artar ve hisse fiyatı teorik olarak yeni sermaye yapısına göre yeniden hesaplanır.
Bedelsiz sermaye artırımı çoğu zaman şirketin güçlü öz kaynaklara sahip olduğunun bir göstergesi olarak değerlendirilse de, tek başına şirket değerinin arttığı anlamına gelmez.
Neden Önemlidir?
Bedelsiz sermaye artırımları yatırımcılar tarafından yakından takip edilir. Ancak birçok yeni yatırımcı, hesabına daha fazla hisse geçtiği için servetinin arttığını düşünebilir. Oysa şirketin piyasa değeri aynı kaldığından, teorik olarak yatırımın toplam değeri değişmez.
Örnek
100 adet hisseye sahip bir yatırımcı, %100 bedelsiz sermaye artırımı sonrasında 200 adet hisseye sahip olur. Ancak hisse fiyatı teorik olarak yarıya düştüğü için toplam yatırım değeri değişmez.
Beklentiyi Satın Al, Haberi Sat
Kategori: Borsa Jargonu
İngilizce Karşılığı: Buy the Rumor, Sell the News
Seviye: Orta
"Beklentiyi satın al, haberi sat" ifadesi, yatırımcıların olumlu bir gelişme henüz resmî olarak açıklanmadan önce alım yapması, haber açıklandıktan sonra ise kâr realizasyonuna yönelmesini anlatan yaygın bir borsa deyimidir.
Piyasalarda fiyatlar çoğu zaman gerçekleşen olaylardan çok, geleceğe yönelik beklentilere göre hareket eder. Bu nedenle olumlu bir haber açıklandığında hisse fiyatı yükselmek yerine düşebilir.
Neden Önemlidir?
Yeni yatırımcılar çoğu zaman "iyi haber geldi, hisse neden düştü?" sorusunu sorar. Bunun temel nedenlerinden biri, piyasanın bu haberi daha önce fiyatlamış olmasıdır.
Örnek
Bir şirketin güçlü bilanço açıklaması beklenirken hisse haftalar öncesinden yükselmiş olabilir. Bilanço açıklandıktan sonra ise yatırımcıların kâr satışına yönelmesiyle hisse gerileyebilir.
Bekleyen Emir
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Pending Order
Seviye: Başlangıç
Bekleyen emir, yatırımcının aracı kuruma ilettiği ancak henüz karşı tarafta uygun fiyat veya miktar oluşmadığı için gerçekleşmemiş alım ya da satım emridir. Emir, geçerlilik süresi boyunca emir defterinde beklemeye devam eder ve şartlar oluştuğunda otomatik olarak işleme dönüşebilir.
Bekleyen emirler özellikle limit fiyatlı işlemlerde sık görülür.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar bazen emir verdikleri hâlde işlemin neden gerçekleşmediğini merak eder. Bunun en yaygın nedenlerinden biri emrin bekleyen emir durumunda olmasıdır. Emir önceliği, fiyat seviyesi ve piyasadaki likidite bu süreci doğrudan etkiler.
Örnek
Bir yatırımcı 95 TL'den alış emri verdiğinde hisse fiyatı gün boyunca 96 TL'nin altına düşmezse emir gerçekleşmez ve bekleyen emir olarak sistemde kalır.
Bilanço
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Balance Sheet
Seviye: Başlangıç
Bilanço, bir şirketin belirli bir tarihte sahip olduğu varlıkları, borçları ve öz kaynaklarını gösteren temel finansal tablolardan biridir. Yatırımcılar bilanço verilerini inceleyerek şirketin mali yapısı, borçluluk seviyesi ve finansal gücü hakkında fikir edinebilir.
Bilanço tek başına değerlendirilmemeli; gelir tablosu, nakit akış tablosu ve dipnotlarla birlikte analiz edilmelidir.
Neden Önemlidir?
Uzun vadeli yatırım yapanlar için şirketin finansal sağlığını anlamanın en önemli yollarından biri bilanço analizidir. Güçlü bir bilanço, sürdürülebilir büyüme açısından olumlu bir gösterge olabilir.
Örnek
Aynı sektörde faaliyet gösteren iki şirketten daha düşük borçluluk oranına ve daha güçlü öz kaynak yapısına sahip olan şirket, yatırımcılar tarafından daha güvenli olarak değerlendirilebilir.
Bireysel Yatırımcı
Kategori: Yatırımcı Profili
İngilizce Karşılığı: Individual Investor / Retail Investor
Seviye: Başlangıç
Bireysel yatırımcı, kendi adına ve kendi hesabına yatırım yapan gerçek kişidir.
Bireysel yatırımcılar;
- Hisse senedi
- Yatırım fonu
- ETF
- Tahvil
- Altın
- VİOP
gibi birçok yatırım aracında işlem yapabilir.
Neden Önemlidir?Borsa İstanbul'daki yatırımcıların büyük bölümü bireysel yatırımcılardan oluşur.
ÖrnekMobil uygulama üzerinden kendi adına hisse alan kişi bireysel yatırımcıdır.
Birincil Piyasa
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Primary Market
Seviye: Orta
Birincil piyasa, şirketlerin veya kurumların ihraç ettikleri menkul kıymetleri ilk kez yatırımcılara sundukları piyasadır. Halka arzlar ve yeni sermaye artırımları birincil piyasa işlemlerine örnek gösterilebilir.
Bu piyasada yatırımcılar paylarını doğrudan ihraççıdan veya yetkilendirilmiş aracı kurumlardan satın alırlar.
Neden Önemlidir?
Birincil piyasa, şirketlerin yatırım ve büyüme planları için finansman sağlamasında önemli rol oynar. Halka arzlara katılan yatırımcılar da ilk kez satışa sunulan payları bu piyasada satın alır.
Örnek
Bir şirketin halka arz edilmesi sırasında yatırımcıların talep toplama sürecine katılması birincil piyasa işlemidir.
Birleşme
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Merger
Seviye: Orta
Birleşme, iki veya daha fazla şirketin tek bir tüzel yapı altında faaliyet göstermeye başlamasıdır. Birleşme işlemleri şirketlerin büyüme stratejileri, maliyet avantajı sağlama, pazar payını artırma veya rekabet gücünü yükseltme amacıyla gerçekleştirilebilir.
Borsada işlem gören şirketlerde birleşme kararları belirli yasal prosedürlere tabidir ve yatırımcılar Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden bilgilendirilir.
Neden Önemlidir?
Şirket birleşmeleri hisse fiyatlarını olumlu veya olumsuz etkileyebilir. Birleşmenin koşulları, değişim oranları ve şirketlerin finansal yapıları yatırımcıların dikkatle incelemesi gereken unsurlar arasında yer alır.
Örnek
Aynı sektörde faaliyet gösteren iki şirket operasyonlarını tek çatı altında toplamak amacıyla birleşme kararı alabilir.
Bollinger Bantları
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Bollinger Bands
Seviye: Orta
Bollinger Bantları, fiyatların oynaklığını (volatilitesini) ölçmek amacıyla kullanılan popüler teknik analiz göstergelerinden biridir. Gösterge; bir orta hareketli ortalama ile bunun üstünde ve altında yer alan iki banttan oluşur.
Fiyatların üst banda yaklaşması aşırı alım, alt banda yaklaşması ise aşırı satım sinyali olarak değerlendirilebilir. Ancak tek başına alım veya satım kararı vermek için yeterli değildir.
Neden Önemlidir?
Bollinger Bantları yatırımcılara hem volatilite hem de olası destek ve direnç bölgeleri hakkında fikir verebilir. RSI, MACD ve hacim gibi diğer göstergelerle birlikte kullanıldığında daha anlamlı sonuçlar elde edilebilir.
Örnek
Bir hisse uzun süre üst Bollinger Bandı üzerinde hareket ediyorsa güçlü bir yükseliş trendi devam ediyor olabilir.
Bono
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Bond / Treasury Bill (Türüne göre)
Seviye: Başlangıç
Bono, devletlerin veya şirketlerin belirli bir vadeyle borçlanmak amacıyla ihraç ettiği sabit getirili sermaye piyasası araçlarından biridir. Yatırımcı bono satın aldığında, ihraççı kuruma belirli bir süre için borç vermiş olur.
Türkiye'de "bono" ifadesi çoğunlukla kısa vadeli borçlanma araçlarını ifade ederken, daha uzun vadeli borçlanma araçları "tahvil" olarak adlandırılır.
Neden Önemlidir?
Bonolar, hisse senetlerine göre daha düşük riskli yatırım araçları arasında değerlendirilebilir. Özellikle faiz oranları ve ekonomik beklentiler bono fiyatlarını doğrudan etkiler.
Örnek
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen kısa vadeli devlet bonoları, yatırımcıların sabit getirili yatırım tercihleri arasında yer alabilir.
Borsa
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Stock Exchange
Seviye: Başlangıç
Borsa, hisse senetleri başta olmak üzere tahvil, bono, yatırım fonu, ETF, kira sertifikası, vadeli işlem sözleşmeleri ve diğer sermaye piyasası araçlarının alınıp satıldığı organize piyasalardır. İşlemler belirli kurallar çerçevesinde yetkili aracı kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilir.
Borsaların temel amacı, yatırımcılarla fon ihtiyacı bulunan şirketleri güvenli ve şeffaf bir ortamda buluşturmaktır. Fiyatlar ise arz ve talep dengesine göre oluşur.
Neden Önemlidir?
Borsa, şirketlerin büyümesi için finansman sağlarken yatırımcılara da şirketlere ortak olma ve uzun vadeli değer artışından yararlanma imkânı sunar. Aynı zamanda ülkelerin ekonomik gelişmişliğini gösteren önemli göstergelerden biridir.
Örnek
Türkiye'de hisse senedi işlemleri Borsa İstanbul'da gerçekleştirilirken, Amerika Birleşik Devletleri'nde Nasdaq ve New York Stock Exchange (NYSE) dünyanın en büyük borsaları arasında yer alır.
Borsa Yatırım Fonu (BYF)
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Exchange Traded Fund (ETF)
Seviye: Başlangıç
Borsa Yatırım Fonu (BYF), belirli bir endeksi, sektörü, emtiayı veya yatırım stratejisini takip eden ve borsada hisse senedi gibi alınıp satılabilen yatırım fonudur.
Yatırımcılar tek bir işlemle birçok farklı varlığa dolaylı olarak yatırım yapabilir.
Neden Önemlidir?
BYF'ler portföy çeşitlendirmesi sağladıkları için özellikle uzun vadeli yatırımcılar tarafından tercih edilir. Düşük maliyetli ve şeffaf yapıları sayesinde dünya genelinde oldukça yaygın kullanılır.
Örnek
BIST 30 endeksini takip eden bir BYF satın alan yatırımcı, tek tek hisse almak yerine endeksin genel performansına yatırım yapmış olur.
Borsa İstanbul
Kategori: Kurum / Organizasyon
İngilizce Karşılığı: Borsa Istanbul
Seviye: Başlangıç
Borsa İstanbul (BIST), Türkiye'de sermaye piyasalarının organize şekilde faaliyet göstermesini sağlayan resmî borsa kuruluşudur. Hisse senetlerinin yanı sıra borçlanma araçları, kıymetli madenler, yatırım fonları, ETF'ler, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri gibi birçok finansal ürün Borsa İstanbul bünyesinde işlem görmektedir.
2013 yılında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), İstanbul Altın Borsası ve Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nın (VOB) birleşmesiyle bugünkü yapısına kavuşmuştur.
Neden Önemlidir?
Türkiye'de yatırım yapan herkesin işlem saatleri, seans yapısı, endeksler ve piyasa kuralları açısından Borsa İstanbul'un temel işleyişini bilmesi gerekir.
Örnek
Bir yatırımcı banka uygulaması üzerinden ASELS hissesi satın aldığında işlem, Borsa İstanbul'un elektronik işlem sistemi üzerinden gerçekleşir.
Boğa Piyasası
Kategori: Borsa Jargonu
İngilizce Karşılığı: Bull Market
Seviye: Başlangıç
Boğa piyasası, finansal piyasalarda fiyatların uzun süre boyunca genel olarak yükseliş eğiliminde olduğu dönemleri ifade eder. Bu süreçte yatırımcı güveni artar, işlem hacimleri yükselir ve piyasada iyimser beklentiler hâkim olur.
"Boğa" benzetmesi, boğanın saldırırken boynuzlarını aşağıdan yukarı doğru savurmasından gelir ve yükselişi simgeler.
Boğa piyasası yalnızca hisse senetlerinde değil; endeksler, emtialar, kripto paralar ve diğer yatırım araçlarında da görülebilir.
Neden Önemlidir?
Boğa piyasaları yatırımcı psikolojisini doğrudan etkiler. Bu dönemlerde yatırımcılar daha fazla risk almaya eğilim gösterebilir. Ancak yükselişlerin sonsuza kadar devam etmeyeceği unutulmamalı ve yatırım kararları yalnızca piyasa coşkusuna göre verilmemelidir.
Örnek
BIST 100 endeksinin uzun süre boyunca yeni zirveler oluşturması ve yatırımcı ilgisinin artması boğa piyasasına örnek olarak gösterilebilir.
Brüt Takas
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Gross Settlement
Seviye: Orta
Brüt takas, belirli hisse senetlerinde uygulanan ve yatırımcının aldığı payları aynı gün satmasına veya satıştan elde edilen tutarla aynı gün yeni alım yapmasına sınırlama getiren özel bir işlem uygulamasıdır. Amaç, aşırı volatiliteyi azaltmak ve piyasanın daha sağlıklı işlemesini sağlamaktır.
Brüt takas kararı, belirli koşullar oluştuğunda ilgili düzenleyici kurumlar tarafından uygulanabilir.
Neden Önemlidir?
Brüt takas uygulaması, özellikle kısa vadeli işlem yapan yatırımcıların stratejilerini doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle yatırımcıların işlem yapmadan önce ilgili hissede böyle bir tedbir bulunup bulunmadığını kontrol etmeleri önemlidir.
Örnek
Bir hisse senedine brüt takas tedbiri getirildiğinde, yatırımcı satın aldığı hisseleri hesabına geçmeden satamaz ve satıştan elde ettiği bakiyeyi aynı gün yeniden kullanamaz.
Büyük Yatırımcı
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Large Investor
Seviye: Başlangıç
Büyük yatırımcı, yüksek sermaye ile işlem yapan kişi veya kurumları ifade eden gayriresmî bir kavramdır.
Çoğu zaman kurumsal yatırımcılarla karıştırılsa da aynı anlama gelmeyebilir.
Neden Önemlidir?
Yüksek hacimli işlemler kısa vadede fiyat hareketlerini etkileyebilir.
Örnek
Büyük yatırımcının alımları işlem hacmini artırabilir.
Büyüme Hissesi
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Growth Stock
Seviye: Orta
Büyüme hissesi, gelirini, kârlılığını veya faaliyet hacmini sektör ortalamasının üzerinde artırması beklenen şirketlerin paylarını ifade eder. Bu şirketler genellikle elde ettikleri kârın önemli bir kısmını temettü olarak dağıtmak yerine yeni yatırımlara yönlendirir.
Teknoloji, yazılım, savunma sanayii ve yenilenebilir enerji gibi hızlı büyüyen sektörlerde büyüme hisselerine daha sık rastlanabilir.
Neden Önemlidir?
Büyüme hisseleri uzun vadede yüksek getiri potansiyeli sunabilse de, beklentilerin karşılanmaması durumunda fiyat dalgalanmaları daha sert olabilir. Bu nedenle yatırımcıların şirketin finansal performansını düzenli olarak takip etmesi gerekir.
Örnek
Son yıllarda satış gelirini ve net kârını istikrarlı şekilde artıran bir teknoloji şirketi, yatırımcılar tarafından büyüme hissesi olarak değerlendirilebilir.
Bıçak Tutmak (Düşen Bıçağı Tutmak)
Kategori: Borsa Jargonu
İngilizce Karşılığı: Catching a Falling Knife
Seviye: Orta
"Düşen bıçağı tutmak", sert düşüş yaşayan bir hisse senedini veya yatırım aracını yalnızca ucuz göründüğü için erken satın almayı ifade eden yaygın bir yatırımcı deyimidir.
Bu ifade, fiyat düşüşünün henüz sona ermediği durumlarda yapılan erken alımların yüksek risk taşıdığına dikkat çeker.
Neden Önemlidir?
Bir hissenin çok düşmüş olması tek başına alım fırsatı olduğu anlamına gelmez. Düşüşün temel nedenleri araştırılmadan yapılan işlemler ciddi zararlarla sonuçlanabilir.
Örnek
Bir hisse iki hafta içinde %40 değer kaybettiğinde yalnızca fiyat düştü diye alım yapmak, yatırımcılar arasında "düşen bıçağı tutmak" olarak adlandırılır.
CDS
Kategori: Ekonomi Terimi
Açılımı: Credit Default Swap
Türkçe Karşılığı: Kredi Temerrüt Takası
Seviye: Orta
CDS (Credit Default Swap), bir ülkenin veya şirketin borcunu geri ödeyememe riskini gösteren finansal göstergelerden biridir. Ekonomi haberlerinde sıkça duyulan "Türkiye'nin CDS primi yükseldi" veya "CDS düştü" ifadeleri bu göstergeden bahseder.
CDS değeri yükseldikçe yatırımcıların ilgili ülke veya şirketi daha riskli gördüğü, düştükçe ise risk algısının azaldığı şeklinde yorumlanabilir.
Neden Önemlidir?
CDS primleri döviz kuru, tahvil faizleri ve borsa üzerinde dolaylı etkiler oluşturabilir. Bu nedenle özellikle Borsa İstanbul yatırımcıları ekonomi gündemini takip ederken CDS verilerini de yakından izler.
Örnek
Türkiye'nin CDS priminin 500 baz puandan 300 baz puana gerilemesi, uluslararası yatırımcıların risk algısının iyileştiği şeklinde yorumlanabilir.
Cari Oran
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Current Ratio
Seviye: Orta
Cari oran, bir şirketin kısa vadeli borçlarını kısa vadeli varlıklarıyla ödeme gücünü gösteren finansal göstergelerden biridir. Temel analizde en sık kullanılan likidite oranları arasında yer alır.
Cari oran şu formülle hesaplanır:
Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yükümlülükler
Genel olarak 1'in üzerindeki cari oranlar şirketin kısa vadeli yükümlülüklerini karşılayabilecek durumda olduğunu gösterebilir. Ancak ideal oran sektörlere göre farklılık gösterebilir.
Neden Önemlidir?
Cari oran, yatırımcıların şirketin finansal sağlamlığını değerlendirmesinde önemli rol oynar. Çok düşük oranlar likidite riski oluşturabilirken, çok yüksek oranlar da şirketin kaynaklarını verimsiz kullandığı şeklinde yorumlanabilir.
Örnek
Bir şirketin dönen varlıkları 4 milyar TL, kısa vadeli borçları ise 2 milyar TL ise cari oranı 2 olarak hesaplanır.
Ciro
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Revenue / Turnover
Seviye: Başlangıç
Ciro, bir şirketin belirli bir dönemde gerçekleştirdiği toplam satış gelirini ifade eder. Şirketin büyüklüğü ve faaliyet hacmi hakkında önemli bilgiler sunmasına rağmen, tek başına kârlılığı göstermez.
Yüksek ciro her zaman yüksek kâr anlamına gelmeyebilir. Şirketin giderleri ve maliyetleri de dikkate alınmalıdır.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar şirketlerin büyüme performansını değerlendirirken ciro artışını yakından takip eder. Düzenli ciro artışı, şirketin satışlarını geliştirdiğini gösterebilir.
Örnek
Bir şirket geçen yıl 5 milyar TL ciro elde ederken bu yıl 7 milyar TL satış gerçekleştirmişse cirosunu %40 artırmış olur.
Citi
Kategori: Aracı Kurum Kısaltması
İngilizce Karşılığı: Citibank
Seviye: Başlangıç
Citi, yatırımcıların günlük piyasa yorumlarında kullandığı Citibank kısaltmasıdır. Borsa İstanbul'da yayımlanan aracı kurum dağılımlarında sıkça görülen isimlerden biridir.
Sosyal medyada "Citi alıyor", "Citi satıyor" gibi ifadelerle karşılaşılabilir. Bu söylemler, Citibank aracılığıyla gerçekleştirilen işlemlerde net alım veya net satış görüldüğünü ifade eder.
Bu durum, işlemlerin doğrudan Citibank'ın kendi yatırımı olduğu anlamına gelmez. Banka, farklı yatırımcı ve kurumların emirlerine aracılık ediyor olabilir.
Neden Önemlidir?
Aracı kurum dağılımları yatırımcı davranışlarını anlamaya yardımcı olabilir. Ancak yalnızca Citi veya başka bir kurumun işlem verilerine bakarak yatırım kararı verilmesi sağlıklı değildir.
Örnek
"Citi bugün hissede 8 milyon lot net alıcı konumunda."
Bu ifade, Citibank aracılığıyla gerçekleştirilen işlemlerde net alım görüldüğünü anlatır.
Defter Değeri
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Book Value
Seviye: Başlangıç
Defter değeri, bir şirketin toplam varlıklarından toplam borçları çıkarıldıktan sonra kalan öz kaynak değerini ifade eder. Başka bir ifadeyle şirketin muhasebe kayıtlarına göre ortaklarına ait net varlığıdır.
Yatırımcılar defter değerini özellikle PD/DD (Piyasa Değeri / Defter Değeri) oranını değerlendirirken kullanır.
Neden Önemlidir?
Defter değeri, şirketin finansal gücünü değerlendirmede kullanılan temel göstergelerden biridir. Ancak tek başına yatırım kararı vermek için yeterli değildir. Şirketin kârlılığı, büyüme potansiyeli ve sektörüyle birlikte değerlendirilmelidir.
Örnek
Bir şirketin toplam varlıkları 12 milyar TL, toplam borçları ise 7 milyar TL ise defter değeri 5 milyar TL'dir.
Destek Seviyesi
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Support Level
Seviye: Başlangıç
Destek seviyesi, fiyatın düşüş sırasında alıcıların yoğunlaşması nedeniyle aşağı yönlü hareketin yavaşladığı veya durduğu fiyat bölgesidir.
Destek seviyeleri kesin çizgiler değil, belirli fiyat aralıkları olarak değerlendirilmelidir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar destek seviyelerini olası tepki yükselişlerini veya zarar durdurma (stop-loss) noktalarını belirlemek amacıyla kullanabilir. Ancak destek seviyeleri her zaman çalışmayabilir ve güçlü satış baskısıyla aşağı yönlü kırılabilir.
Örnek
Bir hisse son altı ay içinde üç kez 85 TL seviyesinden yukarı yönlü tepki vermişse bu bölge güçlü bir destek olarak değerlendirilebilir.
Direnç Seviyesi
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Resistance Level
Seviye: Başlangıç
Direnç seviyesi, yükseliş sırasında satış baskısının arttığı ve fiyatın yukarı yönlü hareketinin zorlaştığı fiyat bölgesidir.
Direnç seviyeleri geçmiş fiyat hareketleri, işlem hacmi ve teknik göstergeler yardımıyla belirlenebilir.
Neden Önemlidir?
Direnç seviyeleri yatırımcılara olası kâr realizasyonu bölgeleri hakkında fikir verebilir. Güçlü hacimle kırılan direnç seviyeleri ise yeni yükseliş trendlerinin başlangıcı olarak değerlendirilebilir.
Örnek
Bir hisse uzun süredir 150 TL seviyesini aşamıyorsa bu bölge güçlü bir direnç olarak kabul edilebilir.
Duran Varlık
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Non-Current Assets
Seviye: Başlangıç
Duran varlıklar, şirketin uzun vadeli faaliyetlerinde kullanmak amacıyla elinde bulundurduğu ve kısa sürede nakde çevrilmesi beklenmeyen varlıklardır.
Fabrika binaları, arsalar, makineler, taşıtlar, iştirakler ve bazı fikrî mülkiyet hakları duran varlıklara örnek olarak gösterilebilir.
Neden Önemlidir?
Duran varlıklar, şirketin üretim kapasitesi ve uzun vadeli yatırım gücü hakkında önemli bilgiler verir. Sermaye yoğun sektörlerde duran varlıkların payı genellikle daha yüksektir.
Örnek
Bir otomotiv üreticisinin fabrikaları ve üretim tesisleri duran varlık olarak muhasebeleştirilir.
Dönen Varlık
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Current Assets
Seviye: Başlangıç
Dönen varlıklar, bir şirketin normal faaliyet döngüsü içinde veya en geç bir yıl içerisinde nakde çevrilmesi ya da kullanılması beklenen varlıklarıdır. Nakit, banka hesapları, ticari alacaklar, stoklar ve kısa vadeli finansal yatırımlar dönen varlıklara örnek gösterilebilir.
Şirketlerin likidite durumunu değerlendirmek için kullanılan en önemli bilanço kalemlerinden biridir.
Neden Önemlidir?
Dönen varlıklar, şirketin kısa vadeli yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesini anlamaya yardımcı olur. Cari oran ve likidite oranı gibi birçok finansal gösterge hesaplanırken bu kalem esas alınır.
Örnek
Bir şirketin kasasında bulunan nakit, müşterilerden tahsil edilecek alacaklar ve stokları dönen varlıklar içerisinde yer alır.
Düzeltme Hareketi
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Correction
Seviye: Başlangıç
Düzeltme hareketi, güçlü bir yükseliş veya düşüş trendi sonrasında fiyatın ana trend yönüne geçici olarak ters hareket etmesini ifade eder. Düzeltmeler, piyasalarda doğal kabul edilir ve her zaman trendin sona erdiği anlamına gelmez.
Neden Önemlidir?
Birçok yeni yatırımcı düzeltme hareketlerini trend dönüşü sanarak panikle işlem yapabilir. Oysa sağlıklı yükseliş trendlerinde belirli aralıklarla düzeltmeler görülmesi olağandır.
Örnek
Bir hisse iki ay içinde %45 yükseldikten sonra %8 geri çekilirse bu hareket düzeltme olarak değerlendirilebilir.
Düşen Trend
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Downtrend
Seviye: Başlangıç
Düşen trend, fiyatın zaman içinde daha düşük zirveler ve daha düşük dipler oluşturarak aşağı yönlü hareket etmesi durumudur. Teknik analizde en temel trend türlerinden biridir.
Düşen trendler kısa, orta veya uzun vadeli olabilir.
Neden Önemlidir?
Trend yönünü doğru belirlemek, yatırım kararlarında önemli rol oynar. Düşen trend devam ederken yalnızca fiyat ucuz görünüyor diye alım yapmak riskli olabilir.
Örnek
Bir hisse 120 TL'den 105 TL'ye, ardından 95 TL'ye ve daha sonra 85 TL'ye geriliyorsa düşen trendden söz edilebilir.
Düşük Hacim
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Low Volume
Seviye: Başlangıç
Düşük hacim, belirli bir zaman diliminde gerçekleşen alım satım işlemlerinin piyasa ortalamasının altında kalmasını ifade eder.
Düşük işlem hacmine sahip hisselerde fiyat hareketleri daha sert ve oynak olabilir.
Neden Önemlidir?
İşlem hacmi, fiyat hareketlerinin güvenilirliğini değerlendirmede kullanılan önemli göstergelerden biridir. Güçlü yükselişlerin yüksek hacimle desteklenmesi genellikle daha sağlıklı kabul edilir.
Örnek
Bir hisse %7 yükselmesine rağmen işlem hacmi son ayların en düşük seviyesindeyse yatırımcılar yükselişin kalıcılığı konusunda temkinli davranabilir.
Ek Gösterge
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Technical Indicator
Seviye: Başlangıç
Ek gösterge, fiyat grafikleri üzerinde analiz yapmak amacıyla kullanılan matematiksel hesaplamalara dayalı teknik analiz araçlarının genel adıdır. RSI, MACD, Bollinger Bantları ve Stokastik RSI en çok kullanılan göstergeler arasında yer alır.
Teknik göstergeler yatırımcıya olası trend değişimleri hakkında fikir verebilir; ancak tek başına kesin alım veya satım sinyali oluşturmaz.
Neden Önemlidir?
Birden fazla göstergenin birlikte değerlendirilmesi, yanlış sinyal riskini azaltabilir ve yatırım kararlarını daha sağlıklı hâle getirebilir.
Örnek
Bir yatırımcı hem RSI hem de MACD göstergelerini birlikte kullanarak işlem stratejisi oluşturabilir.
Emir
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Order
Seviye: Başlangıç
Emir, yatırımcının belirli bir finansal ürünü almak veya satmak amacıyla aracı kuruma ilettiği işlem talimatıdır.
Emirler piyasa emri, limit emir, stop emir ve diğer özel emir türleri şeklinde verilebilir.
Emrin gerçekleşebilmesi için belirlenen fiyat ve miktar koşullarının piyasada karşılık bulması gerekir.
Neden Önemlidir?
Doğru emir türünü seçmek yatırımcının istediği fiyattan işlem yapabilmesi açısından önem taşır. Yanlış emir seçimi beklenmeyen fiyatlardan alım veya satım yapılmasına neden olabilir.
Örnek
Bir yatırımcı 120 TL'den alış yapmak için limit emir verebilir veya mevcut piyasa fiyatından işlem görmek için piyasa emri kullanabilir.
Endeks
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Index
Seviye: Başlangıç
Endeks, belirli kriterlere göre seçilen hisse senetlerinin veya diğer finansal varlıkların performansını tek bir gösterge altında ölçen hesaplama sistemidir.
BIST 100, BIST 30, Nasdaq Composite, S&P 500 ve Dow Jones dünya genelinde en çok takip edilen endeksler arasında yer alır.
Neden Önemlidir?
Endeksler yatırımcılara piyasanın genel yönü hakkında hızlı bilgi verir. Ayrıca birçok yatırım fonu ve ETF belirli endeksleri takip edecek şekilde oluşturulur.
Örnek
"BIST 100 bugün %1,8 yükseldi."
Bu ifade, endekste yer alan şirketlerin genel performansının yükseldiğini gösterir.
Enflasyon
Kategori: Ekonomi Terimi
İngilizce Karşılığı: Inflation
Seviye: Başlangıç
Enflasyon, mal ve hizmetlerin genel fiyat seviyesinin zaman içinde sürekli artmasını ifade eder. Enflasyonun yükselmesi, paranın satın alma gücünün azalmasına neden olur.
Yüksek enflasyon dönemleri faiz oranları, şirket kârlılıkları ve yatırım tercihleri üzerinde önemli etkiler oluşturabilir.
Neden Önemlidir?
Borsa yatırımcıları enflasyon verilerini yakından takip eder. Çünkü enflasyon; merkez bankalarının faiz kararlarını, şirket maliyetlerini ve yatırımcı beklentilerini doğrudan etkileyebilir.
Örnek
Beklentilerin üzerinde açıklanan enflasyon verisi sonrasında piyasalarda dalgalanmalar yaşanabilir.
F/K (Fiyat Kazanç Oranı)
Kategori: Finansal Oran
İngilizce Karşılığı: Price to Earnings Ratio (P/E)
Seviye: Başlangıç
F/K oranı, yatırımcıların bir şirketin yıllık kazancı için kaç kat fiyat ödediğini gösteren temel analiz göstergesidir.
Neden Önemlidir?
F/K oranı şirket değerlemesinde en çok kullanılan finansal oranlardan biridir.
Düşük veya yüksek olması tek başına iyi ya da kötü anlamına gelmez; sektör ortalamalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Örnek
F/K oranı 12 olan bir şirket, yıllık kazancının 12 katı piyasa değerine sahip olabilir.
F/K Oranı
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Price / Earnings Ratio (P/E Ratio)
Seviye: Başlangıç
F/K Oranı (Fiyat/Kazanç Oranı), bir şirketin piyasa değerinin elde ettiği net kâra göre pahalı mı yoksa ucuz mu işlem gördüğünü değerlendirmek amacıyla kullanılan en yaygın finansal göstergelerden biridir.
En basit haliyle yatırımcının şirketin yıllık kazancının kaç katını ödemeye razı olduğunu gösterir.
F/K = Hisse Fiyatı / Hisse Başına Kâr (EPS)
veya
F/K = Piyasa Değeri / Net Dönem Kârı
Tek başına yatırım kararı vermek için yeterli değildir. Aynı sektörde faaliyet gösteren benzer şirketlerle birlikte değerlendirilmesi daha sağlıklı sonuç verir.
Neden Önemlidir?
F/K oranı yatırımcıların şirket değerlemesinde ilk baktığı göstergelerden biridir. Çok yüksek F/K oranı şirketten yüksek büyüme beklendiğini gösterebilirken, düşük F/K oranı şirketin ucuz kaldığını veya yatırımcıların risk gördüğünü gösterebilir.
Örnek
Bir şirket yıllık 5 milyar TL net kâr elde etmiş ve piyasa değeri 50 milyar TL ise F/K oranı 10'dur.
FAVÖK
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: EBITDA (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization)
Seviye: Orta
FAVÖK; Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr anlamına gelir. Şirketin esas faaliyetlerinden elde ettiği operasyonel kârlılığı ölçmek amacıyla kullanılan önemli finansal göstergelerden biridir.
Bu gösterge, finansman giderleri ve muhasebe kaynaklı amortisman etkilerini dışarıda bırakarak şirketin faaliyet performansını daha net görmeyi amaçlar.
Neden Önemlidir?
Özellikle farklı ülkelerde faaliyet gösteren veya yüksek yatırım harcamaları bulunan şirketleri karşılaştırırken FAVÖK önemli bir değerlendirme kriteridir.
Örnek
Bir şirketin net kârı düşük görünmesine rağmen FAVÖK'ünün güçlü olması, operasyonel açıdan başarılı olduğuna işaret edebilir.
FED
Kategori: Ekonomi Terimi
Açılımı: Federal Reserve System
Seviye: Başlangıç
FED, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası'nın kısa adıdır. Dünya ekonomisinde en fazla takip edilen finansal kurumlardan biridir.
FED'in faiz kararları yalnızca ABD piyasalarını değil; Borsa İstanbul, Avrupa borsaları, altın, dolar, tahvil ve kripto para piyasalarını da doğrudan etkileyebilir.
Neden Önemlidir?
FED'in faiz artırması veya faiz indirmesi küresel sermaye akımlarını değiştirebilir. Bu nedenle yatırımcılar FED toplantılarını ve açıklamalarını yakından takip eder.
Örnek
FED'in beklentilerin üzerinde faiz artırması sonrasında dünya genelindeki hisse senedi piyasalarında satış baskısı oluşabilir.
Fibonacci
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Fibonacci Retracement
Seviye: Orta
Fibonacci, teknik analizde destek ve direnç seviyelerini tahmin etmek amacıyla kullanılan popüler analiz araçlarından biridir.
En sık kullanılan Fibonacci seviyeleri şunlardır:
- %23,6
- %38,2
- %50
- %61,8
- %78,6
Bu seviyeler, fiyatın olası duraklama veya yön değiştirme bölgelerini belirlemek için kullanılır.
Neden Önemlidir?
Fibonacci seviyeleri tek başına kesin sinyal üretmez. Trend çizgileri, hacim ve diğer teknik göstergelerle birlikte kullanıldığında daha güvenilir analiz yapılabilir.
Örnek
Bir hisse güçlü yükseliş sonrasında %61,8 Fibonacci seviyesinden destek bularak yeniden yükselişe geçebilir.
Fincan Formasyonu
Kategori: Teknik Analiz Formasyonu
İngilizce Karşılığı: Cup Pattern
Seviye: Orta
Fincan Formasyonu, fiyat hareketlerinin yuvarlak bir dip oluşturmasının ardından yukarı yönlü devam etme potansiyeli taşıdığı düşünülen teknik analiz formasyonlarından biridir.
Grafik görünümü bir fincanı andırdığı için bu isimle anılır. Çoğu zaman kulp oluşumuyla birlikte değerlendirilir ve "Fincan-Kulp Formasyonu" olarak adlandırılır.
Neden Önemlidir?
Uzun vadeli yatırımcılar tarafından takip edilen bu formasyon, güçlü hacim desteğiyle tamamlandığında yükseliş beklentisini güçlendirebilir.
Örnek
Bir hisse uzun süreli yatay hareket sonrasında yuvarlak dip oluşturup eski zirvesini test ediyorsa fincan formasyonu gelişiyor olabilir.
Flama Formasyonu
Kategori: Teknik Analiz Formasyonu
İngilizce Karşılığı: Flag Pattern
Seviye: Orta
Flama Formasyonu, güçlü bir yükseliş veya düşüş hareketinin ardından fiyatın kısa süreli dar bir bantta sıkışmasıyla oluşan devam formasyonudur.
Formasyon, bir bayrak direği ve onu takip eden küçük flama görünümünden oluşur. Sıkışmanın ardından fiyatın önceki trend yönünde hareket etmesi beklenebilir.
Neden Önemlidir?
Flama formasyonları özellikle kısa ve orta vadeli yatırımcılar tarafından trendin devam edip etmeyeceğini değerlendirmek amacıyla takip edilir.
Örnek
Bir hisse kısa sürede %20 yükseldikten sonra dar bantta birkaç gün yatay hareket ederse flama oluşumu gözlenebilir.
Fon
Kategori: Yatırım Aracı
İngilizce Karşılığı: Investment Fund
Seviye: Başlangıç
Yatırım fonu, birçok yatırımcının parasının profesyonel portföy yöneticileri tarafından belirli bir strateji doğrultusunda yönetildiği kolektif yatırım aracıdır.
Fonlar; hisse senetleri, tahviller, altın, döviz, yabancı hisse senetleri ve farklı finansal varlıklara yatırım yapabilir.
Neden Önemlidir?
Yatırım fonları, tek tek hisse seçmek istemeyen veya portföyünü profesyonel yönetime bırakmayı tercih eden yatırımcılar için çeşitlendirme imkânı sunar.
Örnek
Bir yatırımcı teknoloji sektörüne yatırım yapan bir hisse senedi fonunu satın alarak birçok şirkete dolaylı ortak olabilir.
Forex
Kategori: Piyasa Türü
İngilizce Karşılığı: Foreign Exchange Market
Seviye: Başlangıç
Forex, dünya genelindeki para birimlerinin alınıp satıldığı küresel döviz piyasasıdır. Günlük işlem hacmi bakımından dünyanın en büyük finansal piyasası olarak kabul edilir.
Forex piyasasında döviz çiftlerinin yanı sıra altın, petrol, endeksler ve bazı emtialar da kaldıraçlı olarak işlem görebilir.
Neden Önemlidir?
Forex piyasası 24 saate yakın işlem imkânı sunması ve kaldıraçlı yapısıyla dikkat çeker. Ancak kaldıraç, yüksek getiri potansiyelinin yanında yüksek risk de taşır.
Örnek
EUR/USD paritesinde yükseliş bekleyen bir yatırımcı Forex piyasasında alış yönünde pozisyon açabilir.
GYO
Kategori: Yatırım Aracı
Açılımı: Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı
İngilizce Karşılığı: Real Estate Investment Trust (REIT)
Seviye: Başlangıç
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (GYO), alışveriş merkezleri, ofisler, konut projeleri, oteller ve benzeri gayrimenkullere yatırım yapan ve SPK düzenlemelerine tabi olarak faaliyet gösteren halka açık şirketlerdir.
Yatırımcılar GYO hisselerini satın alarak gayrimenkul sektörüne dolaylı şekilde yatırım yapabilir.
Neden Önemlidir?
GYO'lar kira gelirleri ve gayrimenkul değer artışlarından faydalanabilir. Faaliyet alanları ve yasal yükümlülükleri nedeniyle diğer şirketlerden farklı özelliklere sahiptir.
Örnek
Bir alışveriş merkezi portföyüne sahip halka açık şirket GYO statüsünde faaliyet gösterebilir.
GYO Endeksi
Kategori: Endeks
İngilizce Karşılığı: REIT Index
Seviye: Başlangıç
GYO Endeksi, Borsa İstanbul'da işlem gören Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının performansını izlemek amacıyla oluşturulan sektör endeksidir.
Bu endeks sayesinde yatırımcılar gayrimenkul sektöründeki genel eğilimi tek bir gösterge üzerinden takip edebilir.
Neden Önemlidir?
Gayrimenkul sektörüne yatırım yapan fonlar ve yatırımcılar, sektörün genel performansını değerlendirmek için GYO Endeksini referans alabilir.
Örnek
Faiz oranlarındaki değişimler GYO Endeksi üzerinde önemli dalgalanmalara neden olabilir.
Gap
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Price Gap
Seviye: Başlangıç
Gap (Fiyat Boşluğu), bir finansal varlığın açılış fiyatının önceki kapanış fiyatından belirgin şekilde yukarıda veya aşağıda oluşması sonucu grafikte meydana gelen boşluğu ifade eder.
Gap'ler çoğunlukla önemli şirket haberleri, bilanço açıklamaları, ekonomik veriler veya beklenmedik gelişmeler sonrasında oluşur.
Teknik analizde gap'ler farklı türlere ayrılır:
- Ortak Gap (Common Gap)
- Kopuş Gap'i (Breakaway Gap)
- Devam Gap'i (Runaway Gap)
- Tükeniş Gap'i (Exhaustion Gap)
Neden Önemlidir?Bazı gap'lerin zaman içinde kapanma eğiliminde olduğu düşünülse de "her gap kapanır" şeklindeki yaygın inanış doğru değildir. Gap'in oluşma nedeni ve bulunduğu trend mutlaka birlikte değerlendirilmelidir.
ÖrnekBir şirket güçlü bilanço açıkladığında hisse senedi bir önceki günün kapanışının %8 üzerinde açılarak yukarı yönlü gap oluşturabilir.
Geri Alım Programı
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Share Buyback
Seviye: Başlangıç
Geri alım programı, bir şirketin kendi hisselerini borsadan satın almasına yönelik yönetim kurulu kararıyla başlatılan süreçtir.
Şirketler geri alım programlarını hisse fiyatını desteklemek, yatırımcılara güven vermek veya dolaşımdaki pay miktarını azaltmak amacıyla uygulayabilir.
Neden Önemlidir?
Geri alım haberleri çoğu zaman yatırımcılar tarafından olumlu karşılanır. Ancak tek başına hisse fiyatının kesin olarak yükseleceği anlamına gelmez. Programın büyüklüğü, süresi ve gerçekten uygulanıp uygulanmadığı da önemlidir.
Örnek
Bir şirket 1 milyar TL büyüklüğünde geri alım programı açıkladığını KAP üzerinden duyurabilir.
Gerçek Kişi
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Individual Investor
Seviye: Başlangıç
Gerçek kişi, hukuken birey olarak kabul edilen yatırımcıları ifade eder. Sermaye piyasalarında yatırım hesabı açan bireysel yatırımcılar gerçek kişi statüsünde işlem yapar.
Gerçek kişiler ile tüzel kişiler (şirketler, vakıflar, kurumlar vb.) farklı hukuki statülere sahiptir.
Neden Önemlidir?
SPK düzenlemeleri, vergi uygulamaları ve bazı yatırım işlemlerinde gerçek kişi ile tüzel kişi ayrımı önem taşır.
Örnek
Bir bireyin banka üzerinden açtığı yatırım hesabı gerçek kişi yatırım hesabı olarak değerlendirilir.
Günlük İşlem Hacmi
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Daily Trading Volume
Seviye: Başlangıç
Günlük işlem hacmi, bir finansal varlıkta belirli bir işlem gününde gerçekleşen toplam alım satım miktarını veya parasal büyüklüğü ifade eder.
Yüksek işlem hacmi yatırımcı ilgisinin arttığını gösterebilirken düşük hacim piyasadaki ilginin azaldığına işaret edebilir.
Neden Önemlidir?
İşlem hacmi teknik analizde fiyat hareketlerinin güvenilirliğini değerlendirmek için kullanılan en önemli göstergelerden biridir.
Örnek
Bir hisse senedi normalde günlük 20 milyon TL işlem hacmine sahipken bugün 250 milyon TL hacim oluşturmuşsa piyasada olağanüstü bir ilgi oluşmuş olabilir.
Hacim
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Volume
Seviye: Başlangıç
Hacim, belirli bir zaman diliminde gerçekleşen toplam alım satım miktarını ifade eder. Teknik analizde fiyat hareketlerinin gücünü değerlendirmek için en önemli göstergelerden biridir.
Fiyat hareketlerinin yüksek hacimle desteklenmesi genellikle daha güvenilir kabul edilir.
Neden Önemlidir?
Yükselen fiyatların artan hacimle desteklenmesi alıcıların güçlü olduğunu gösterebilir. Buna karşılık düşük hacimli yükselişler daha temkinli değerlendirilmelidir.
Örnek
Bir hisse senedi güçlü bilanço sonrasında hem fiyatını yükseltmiş hem de işlem hacmini üç katına çıkarmış olabilir.
Halka Arz
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Initial Public Offering (IPO)
Seviye: Başlangıç
Halka arz, bir şirketin paylarının ilk kez yatırımcılara sunularak borsada işlem görmeye başlamasıdır. Halka arz sayesinde şirketler yatırımcılardan fon toplayabilirken, yatırımcılar da şirkete ortak olma fırsatı elde eder.
Halka arzlar sabit fiyatla, talep toplama yöntemiyle veya farklı satış yöntemleriyle gerçekleştirilebilir.
Neden Önemlidir?
Halka arzlar şirketlerin büyüme planlarını finanse etmelerine katkı sağlar. Yatırımcılar açısından ise yeni yatırım fırsatları sunar. Ancak her halka arzın yüksek getiri sağlayacağı düşünülmemelidir.
Örnek
Bir teknoloji şirketi paylarının %20'sini halka arz ederek Borsa İstanbul'da işlem görmeye başlayabilir.
Halka Açıklık Oranı
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Free Float Ratio
Seviye: Başlangıç
Halka açıklık oranı, bir şirketin toplam paylarının ne kadarının borsada işlem görebildiğini gösteren orandır.
Düşük halka açıklık oranına sahip hisselerde fiyat hareketleri daha sert olabilirken, yüksek halka açıklık oranı genellikle daha yüksek likidite anlamına gelir.
Neden Önemlidir?
Halka açıklık oranı yatırımcıların hisse senedinin likiditesi ve fiyat oynaklığı hakkında fikir edinmesini sağlar.
Örnek
Bir şirketin toplam sermayesinin %35'i borsada işlem görüyorsa halka açıklık oranı %35'tir.
Hedge
Kategori: Risk Yönetimi
İngilizce Karşılığı: Hedge
Seviye: Başlangıç
Hedge, yatırım portföyündeki olası zarar riskini azaltmak amacıyla yapılan korunma işlemidir.
Korunma amacıyla;
- Vadeli işlemler
- Opsiyonlar
- Döviz işlemleri
- Emtia kontratları
kullanılabilir.
Neden Önemlidir?Hedge işlemlerinin amacı daha yüksek kazanç elde etmek değil, riski yönetmektir.
Örnekİhracat yapan bir şirket kur riskine karşı döviz vadeli işlemleriyle hedge yapabilir.
Hedge Fon
Kategori: Fon Türü
İngilizce Karşılığı: Hedge Fund
Seviye: Orta
Hedge fon, farklı yatırım stratejilerini kullanarak mutlak getiri elde etmeyi hedefleyen profesyonel yatırım fonudur.
Hedge fonlar;
- Kaldıraç kullanabilir.
- Açığa satış yapabilir.
- Türev ürünlerden yararlanabilir.
- Arbitraj stratejileri uygulayabilir.
Neden Önemlidir?Klasik yatırım fonlarına göre daha esnek stratejiler uygulayabilirler.
ÖrnekBir hedge fon aynı anda hem alım hem açığa satış pozisyonu taşıyabilir.
Hisse Geri Alımı
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Share Buyback
Seviye: Başlangıç
Hisse geri alımı, halka açık bir şirketin kendi paylarını borsadan satın alması işlemidir. Bu uygulama genellikle yönetim kurulunun onayladığı geri alım programı kapsamında gerçekleştirilir.
Şirketler geri alımı; hisse fiyatını desteklemek, yatırımcı güvenini artırmak veya dolaşımdaki pay sayısını azaltmak amacıyla yapabilir.
Neden Önemlidir?
Hisse geri alımı, piyasaya şirket yönetiminin hisselerini değerli gördüğü yönünde bir mesaj verebilir. Ancak geri alım açıklaması her zaman fiyatların yükseleceği anlamına gelmez.
Örnek
Bir şirket KAP üzerinden 500 milyon TL büyüklüğünde hisse geri alım programı başlattığını duyurabilir.
Hisse Senedi
Kategori: Temel Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Stock / Share
Seviye: Başlangıç
Hisse senedi, bir şirketin sermayesindeki ortaklık payını temsil eden sermaye piyasası aracıdır. Bir şirketin hissesini satın alan yatırımcı, o şirkete ortak olur ve sahip olduğu pay oranında belirli haklara sahip olur.
Bu haklar arasında temettü alma, genel kurula katılma ve bazı durumlarda oy kullanma hakkı bulunabilir.
Neden Önemlidir?
Hisse senetleri uzun vadeli yatırımın en temel araçlarından biridir. Ancak şirket performansı, ekonomik gelişmeler ve piyasa koşulları nedeniyle fiyatları sürekli değişebilir.
Örnek
Bir yatırımcı Borsa İstanbul'da işlem gören bir bankanın hissesini satın aldığında, o bankanın ortaklarından biri hâline gelir.
Holding
Kategori: Şirket Yapısı
İngilizce Karşılığı: Holding Company
Seviye: Başlangıç
Holding, farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere ortak olmak veya onları yönetmek amacıyla kurulan şirket yapısını ifade eder.
Holdingler genellikle üretim yapmak yerine iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösterir ve farklı sektörlerde yatırımları bulunabilir.
Neden Önemlidir?
Holdinglerin değeri yalnızca kendi faaliyetlerinden değil, sahip oldukları iştiraklerin performansından da etkilenir. Bu nedenle yatırımcılar holding hisselerini değerlendirirken iştirak portföyünü de inceler.
Örnek
Bir holding; enerji, otomotiv, finans ve perakende sektörlerinde faaliyet gösteren birçok şirkete sahip olabilir.
KAP
Kategori: Resmî Kurum
Açılımı: Kamuyu Aydınlatma Platformu
İngilizce Karşılığı: Public Disclosure Platform
Seviye: Başlangıç
Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), halka açık şirketlerin ve sermaye piyasası kurumlarının yatırımcıları ilgilendiren önemli gelişmeleri kamuoyuyla paylaştığı resmî elektronik bildirim sistemidir.
Şirketler; finansal tablolarını, bilançolarını, temettü kararlarını, sermaye artırımlarını, geri alım programlarını, yönetim kurulu kararlarını ve diğer özel durum açıklamalarını KAP üzerinden yayımlar.
Türkiye'de borsa yatırımcılarının en sık takip ettiği resmî bilgi kaynaklarından biridir.
Neden Önemlidir?
KAP'ta yayımlanan açıklamalar, hisse fiyatlarını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle yatırımcıların sosyal medya paylaşımlarından önce resmî KAP bildirimlerini takip etmesi daha sağlıklı bir yaklaşım olarak kabul edilir.
Örnek
Bir şirket yeni fabrika yatırımını veya temettü dağıtım kararını KAP üzerinden duyurabilir.
Kaldıraç
Kategori: Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Leverage
Seviye: Orta
Kaldıraç, yatırımcının sahip olduğu teminattan daha büyük tutarlarda işlem yapmasına imkân sağlayan finansal sistemdir.
Forex, VİOP ve bazı türev piyasalarda yaygın olarak kullanılan kaldıraç sistemi, olası kazancı artırabileceği gibi zarar riskini de aynı ölçüde büyütebilir.
Neden Önemlidir?
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk içerir. Küçük fiyat hareketleri bile yatırımcının önemli kazanç veya kayıplar yaşamasına neden olabilir.
Örnek
1:10 kaldıraç kullanan bir yatırımcı, 10.000 TL teminatla 100.000 TL büyüklüğünde pozisyon açabilir.
Kapanış Fiyatı
Kategori: Borsa İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Closing Price
Seviye: Başlangıç
Kapanış fiyatı, bir finansal varlığın işlem gününün sonunda oluşan resmî fiyatıdır. Borsa İstanbul'da kapanış fiyatı, kapanış seansında gerçekleşen işlemler sonucunda belirlenir.
Birçok teknik analiz göstergesi ve finansal hesaplama kapanış fiyatı esas alınarak yapılır.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar günlük performansı değerlendirirken genellikle kapanış fiyatını dikkate alır. Ayrıca hareketli ortalamalar ve birçok teknik gösterge kapanış verileriyle hesaplanır.
Örnek
Bir hisse gün içinde 98 TL ile 103 TL arasında işlem görmüş, günü ise 101,40 TL kapanış fiyatıyla tamamlamış olabilir.
Kapanış Seansı
Kategori: Borsa İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Closing Session
Seviye: Başlangıç
Kapanış seansı, işlem gününün sonunda kapanış fiyatının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen özel işlem sürecidir.
Bu süreçte girilen emirler belirli kurallar çerçevesinde eşleştirilir ve günün resmî kapanış fiyatı oluşturulur.
Neden Önemlidir?
Özellikle kurumsal yatırımcılar ve fon yöneticileri kapanış seansını yakından takip eder. Çünkü birçok fon performansı ve endeks hesaplaması kapanış fiyatlarına göre yapılır.
Örnek
Bir hisse gün boyunca farklı fiyatlardan işlem görse bile kapanış seansında oluşan fiyat resmî kapanış fiyatı olarak kabul edilir.
Katılım Endeksi
Kategori: Endeks
İngilizce Karşılığı: Participation Index
Seviye: Başlangıç
Katılım Endeksi, belirli faizsiz finans ilkelerine uygun şirketlerden oluşan borsa endeksidir.
Bu endekste yer alacak şirketler belirli finansal ve faaliyet kriterlerine göre değerlendirilir.
Katılım esaslı yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için önemli referanslardan biridir.
Neden Önemlidir?
Katılım fonları ve faizsiz yatırım prensibini benimseyen yatırımcılar hisse seçimlerinde bu endeksleri dikkate alabilir.
Örnek
Bir şirket belirlenen kriterleri sağladığında Katılım Endeksine dahil edilebilir.
Konsolidasyon
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Consolidation
Seviye: Orta
Konsolidasyon, fiyatın güçlü bir yükseliş veya düşüş sonrasında belirli bir bant içerisinde yatay hareket ettiği dönemi ifade eder.
Bu süreçte alıcı ve satıcılar arasında denge oluşur.
Konsolidasyonun ardından fiyat yukarı veya aşağı yönlü yeni bir trend başlatabilir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar konsolidasyon bölgelerini olası kırılım hareketlerini takip etmek için kullanır.
Örnek
Bir hisse %40 yükseldikten sonra üç hafta boyunca dar fiyat aralığında işlem görebilir.
Kotasyon
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Listing
Seviye: Başlangıç
Kotasyon, bir sermaye piyasası aracının belirlenen şartları sağlayarak borsada işlem görmeye kabul edilmesi sürecidir.
Kotasyon süreci Borsa İstanbul'un belirlediği kriterlere göre yürütülür.
Neden Önemlidir?
Bir şirketin hisselerinin borsada işlem görebilmesi için kotasyon şartlarını sağlaması gerekir.
Örnek
Halka arzını tamamlayan bir şirket gerekli koşulları yerine getirdikten sonra kotasyona alınabilir.
Kote Olmak
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: To Be Listed
Seviye: Başlangıç
Kote olmak, bir şirketin veya sermaye piyasası aracının borsada işlem görmeye başlaması anlamına gelir.
Bu ifade günlük yatırımcı dilinde sıkça kullanılır.
Neden Önemlidir?
Kote olan şirketler, sermaye piyasası mevzuatına ve kamuyu aydınlatma yükümlülüklerine tabi olur.
Örnek
"Şirket gelecek ay Borsa İstanbul'da kote olacak."
Kredi Derecelendirme
Kategori: Ekonomi Terimi
İngilizce Karşılığı: Credit Rating
Seviye: Başlangıç
Kredi derecelendirme, ülkelerin veya şirketlerin borçlarını geri ödeme kabiliyetinin bağımsız derecelendirme kuruluşları tarafından değerlendirilmesidir.
Uluslararası derecelendirme notları yatırımcı güveni üzerinde önemli etkiye sahiptir.
Neden Önemlidir?
Kredi notundaki değişiklikler borsa, tahvil piyasası ve döviz kurları üzerinde etkili olabilir.
Örnek
Bir ülkenin kredi notunun yükseltilmesi yabancı yatırımcı ilgisini artırabilir.
Kredi Notu
Kategori: Ekonomi Terimi
İngilizce Karşılığı: Credit Rating Score
Seviye: Başlangıç
Kredi notu, bir ülkenin veya şirketin finansal yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesini gösteren değerlendirme notudur.
Bu notlar uluslararası derecelendirme kuruluşları tarafından belirli metodolojilere göre açıklanır.
Neden Önemlidir?
Yüksek kredi notu, daha düşük borçlanma maliyetleri ve artan yatırımcı güveni anlamına gelebilir.
Örnek
Bir ülkenin kredi notunun yatırım yapılabilir seviyeye yükselmesi uluslararası sermaye girişlerini destekleyebilir.
Kurumsal Yatırımcı
Kategori: Yatırımcı Profili
İngilizce Karşılığı: Institutional Investor
Seviye: Başlangıç
Kurumsal yatırımcı, büyük portföyleri yöneten kurum ve kuruluşları ifade eder.
Bunlar arasında;
- Emeklilik fonları
- Yatırım fonları
- Sigorta şirketleri
- Bankalar
- Portföy yönetim şirketleri
yer alabilir.
Neden Önemlidir?Kurumsal yatırımcıların yüksek hacimli işlemleri piyasa fiyatlarını etkileyebilir.
ÖrnekBir emeklilik fonunun milyonlarca lot hisse alması kurumsal yatırımcı işlemi olarak değerlendirilir.
Kâr
Kategori: Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Profit
Seviye: Başlangıç
Kâr, bir şirketin gelirlerinin giderlerinden fazla olması sonucu elde ettiği olumlu finansal sonucu ifade eder.
Şirketler faaliyet kârı, brüt kâr, esas faaliyet kârı ve net dönem kârı gibi farklı kâr kalemleri açıklar.
Neden Önemlidir?
Şirketin sürdürülebilir şekilde kâr elde etmesi, uzun vadeli büyüme potansiyelinin değerlendirilmesinde önemli kriterlerden biridir.
Örnek
Bir şirket yıl sonunda 3 milyar TL net dönem kârı açıkladığını duyurabilir.
Kâr Marjı
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Profit Margin
Seviye: Başlangıç
Kâr marjı, bir şirketin elde ettiği gelirin ne kadarını kâra dönüştürebildiğini gösteren finansal performans göstergesidir.
En sık kullanılan kâr marjları:
- Brüt kâr marjı
- Faaliyet kâr marjı
- FAVÖK marjı
- Net kâr marjı
Neden Önemlidir?Yüksek kâr marjı, şirketin maliyetlerini etkin yönettiğine işaret edebilir. Ancak sektör ortalamaları mutlaka dikkate alınmalıdır.
Örnek100 milyon TL satış yapan bir şirket 20 milyon TL net kâr elde etmişse net kâr marjı %20'dir.
Kâr Payı (Temettü)
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Dividend
Seviye: Başlangıç
Kâr payı (temettü), şirketlerin elde ettikleri net dönem kârının belirli bir kısmını ortaklarına nakit veya bedelsiz pay şeklinde dağıtmasıdır.
Temettü dağıtımı, genel kurul onayı ve ilgili yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından gerçekleştirilir.
Neden Önemlidir?
Düzenli temettü ödeyen şirketler, uzun vadeli yatırımcılar tarafından yakından takip edilir. Ancak yüksek temettü verimi tek başına iyi yatırım anlamına gelmez.
Örnek
Bir yatırımcı sahip olduğu 10.000 adet hisse için şirketin açıkladığı temettü oranına göre nakit ödeme alabilir.
Kâr Realizasyonu
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Profit Taking
Seviye: Başlangıç
Kâr realizasyonu, yatırımcının değer kazanan bir yatırım aracını satarak elde ettiği kârı nakde çevirmesi işlemidir.
Piyasalarda sıkça kullanılan "kâr satışı geldi" ifadesi genellikle kâr realizasyonunu anlatır.
Kâr realizasyonu her zaman trendin sona erdiği anlamına gelmez. Güçlü yükselişlerin ardından kısa süreli geri çekilmeler görülebilir.
Neden Önemlidir?
Kâr realizasyonu fiyatlarda geçici düşüşlere neden olabilir. Ancak bu durum tek başına olumsuz bir gelişme olarak değerlendirilmemelidir.
Örnek
Bir hisse iki haftada %30 yükseldikten sonra yatırımcıların bir kısmı satış yaparak kârını realize edebilir.
Kâr Satışı
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Profit Selling
Seviye: Başlangıç
Kâr satışı, yatırımcıların yükselen fiyatlardan faydalanarak ellerindeki hisseleri satması sonucu oluşan satış baskısını ifade eder.
Kâr satışı çoğu zaman kâr realizasyonu ile aynı anlamda kullanılır.
Neden Önemlidir?
Yükselişlerin ardından görülen kâr satışları piyasanın sağlıklı şekilde dinlenmesini sağlayabilir. Her geri çekilme trend dönüşü anlamına gelmez.
Örnek
Endeks yeni zirve yaptıktan sonra gün içinde kâr satışları nedeniyle geri çekilebilir.
Küçük Yatırımcı / ky
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Small Investor
Seviye: Başlangıç
Küçük yatırımcı, görece sınırlı sermaye ile işlem yapan bireysel yatırımcılar için kullanılan gayriresmî bir ifadedir.
Resmî bir sermaye piyasası tanımı değildir.
Neden Önemlidir?
Sosyal medya ve forumlarda en sık kullanılan yatırımcı tanımlarından biridir.
Örnek
"Küçük yatırımcı yine panik yaptı." , "ky sürünüyor" ifadeleri forumlarda sıkça görülebilir.
Kısa Pozisyon (Short)
Kategori: İşlem Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Short Position
Seviye: Orta
Kısa pozisyon, fiyatların düşeceği beklentisiyle açılan yatırım pozisyonudur.
Bu işlem stratejisinde yatırımcı fiyat düşüşünden kazanç elde etmeyi amaçlar.
Borsa İstanbul'da açığa satış kuralları ve SPK düzenlemeleri kapsamında uygulanır.
Neden Önemlidir?
Kısa pozisyonlar yalnızca yükselişten değil, düşüşten de kazanç elde edilmesini sağlayabilir. Ancak risk seviyesi yüksektir ve teorik olarak zarar sınırsız olabilir.
Örnek
Bir yatırımcı fiyatın düşeceğini düşündüğü hissede açığa satış işlemi gerçekleştirebilir.
Kısa Vade
Kategori: Yatırım Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Short Term
Seviye: Başlangıç
Kısa vade, yatırımcıların pozisyonlarını kısa süre içerisinde kapatmayı hedeflediği yatırım yaklaşımını ifade eder.
Genellikle;
- Gün içi işlemler (Day Trade)
- Birkaç gün
- 1-3 ay arası
kısa vadeli yatırım olarak değerlendirilir.
Kesin süre yatırımcının stratejisine göre değişebilir.
Neden Önemlidir?Kısa vadeli yatırımcılar daha çok teknik analiz, haber akışı ve piyasa momentumunu takip eder.
ÖrnekBir yatırımcı bilanço öncesi aldığı hisseyi iki hafta sonra satmayı planlıyorsa kısa vadeli işlem yapıyor olabilir.
Likidite
Kategori: Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Liquidity
Seviye: Başlangıç
Likidite, bir varlığın değerinde önemli bir kayıp yaşamadan hızlı şekilde nakde çevrilebilme kolaylığını ifade eder.
Borsada likiditesi yüksek hisselerde alış ve satış işlemleri daha hızlı gerçekleşirken, düşük likiditeli hisselerde emirlerin gerçekleşmesi daha uzun sürebilir ve fiyat dalgalanmaları daha sert olabilir.
Neden Önemlidir?
Likiditesi yüksek hisseler genellikle daha dar alış-satış farkına (spread) sahiptir ve büyük yatırımcıların işlem yapmasını kolaylaştırır.
Örnek
BIST 30 hisseleri genellikle yüksek likiditeye sahipken, işlem hacmi düşük bazı hisselerde likidite sınırlı olabilir.
Likidite Riski
Kategori: Risk Yönetimi
İngilizce Karşılığı: Liquidity Risk
Seviye: Orta
Likidite riski, yatırımcının sahip olduğu varlığı istediği zamanda veya istediği fiyattan satamama riskidir.
Bu risk özellikle işlem hacmi düşük hisselerde daha belirgin hâle gelir.
Neden Önemlidir?
Likidite riski yüksek olan hisselerde büyük emirler fiyatı ciddi şekilde etkileyebilir.
Örnek
İşlem hacmi düşük bir hissede yüksek miktarda satış emri verilmesi fiyatın hızla düşmesine neden olabilir.
Likidite Sağlayıcı
Kategori: Piyasa Katılımcısı
İngilizce Karşılığı: Liquidity Provider
Seviye: Orta
Likidite sağlayıcı, piyasada sürekli alım-satım imkânı oluşturarak işlemlerin kesintisiz gerçekleşmesine katkıda bulunan kurumları ifade eder.
Forex ve türev piyasalarda bu kavram oldukça yaygındır.
Neden Önemlidir?
Likidite arttıkça yatırımcıların istedikleri fiyat seviyesine yakın işlem yapabilme olasılığı yükselir.
Örnek
Bir aracı kurum, müşterilerine farklı likidite sağlayıcılardan fiyat akışı sunabilir.
Limit Emir
Kategori: Emir Türleri
İngilizce Karşılığı: Limit Order
Seviye: Başlangıç
Limit emir, yatırımcının belirlediği fiyat veya daha iyi bir fiyattan gerçekleşmesi şartıyla ilettiği alış ya da satış emridir.
Belirlenen fiyat gerçekleşmediği sürece emir beklemeye devam eder.
Neden Önemlidir?
Limit emir, yatırımcıya fiyat kontrolü sağlar. Ancak fiyat belirtilen seviyeye ulaşmazsa emir hiç gerçekleşmeyebilir.
Örnek
Bir yatırımcı "100 TL'den alış" limit emri verdiğinde, fiyat 100 TL veya altına gelmeden işlem gerçekleşmez.
Long Pozisyon
Kategori: İşlem Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Long Position
Seviye: Başlangıç
Long pozisyon, fiyatın yükseleceği beklentisiyle yapılan yatırım işlemidir.
Yatırımcılar günlük konuşmalarda "long açtım", "longdayım" veya "longluyorum" gibi ifadeler kullanabilir.
Long pozisyonun karşıtı kısa pozisyon (short position) olarak adlandırılır.
Neden Önemlidir?
Long pozisyon, hem hisse senetlerinde hem de VİOP, Forex ve kripto para piyasalarında kullanılan temel işlem stratejilerinden biridir.
Örnek
Bir yatırımcı BIST 100 Endeksi'nin yükseleceğini düşünerek VİOP'ta long pozisyon açabilir.
Lot
Kategori: Borsa İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Lot
Seviye: Başlangıç
Lot, borsada işlem gören sermaye piyasası araçlarının standart işlem birimini ifade eder.
Borsa İstanbul'da hisse senetlerinde genel olarak 1 lot = 1 adet hisse anlamına gelir.
Yatırımcılar günlük konuşmalarda "500 lot aldım", "10 bin lot sattı", "lot sayısı arttı" gibi ifadeler kullanır.
Neden Önemlidir?
Lot kavramı emir büyüklüğünü ifade eder ve yatırımcıların pozisyonlarını planlamasında temel ölçü birimidir.
Örnek
250 lot hisse satın alan bir yatırımcı, ilgili şirketten 250 adet pay almış olur.
Lot Bölünmesi
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Stock Split
Seviye: Başlangıç
Lot bölünmesi, şirketin sermaye artırımı veya hisse bölünmesi sonucunda yatırımcıların sahip olduğu lot sayısının artması durumudur.
Bu işlem yatırımcının toplam portföy değerini tek başına değiştirmez; yalnızca hisse fiyatı ve lot sayısı yeniden düzenlenir.
Neden Önemlidir?
Yeni yatırımcılar çoğu zaman lot sayısının artmasını doğrudan kazanç sanabilir. Oysa şirketin piyasa değeri değişmediği sürece yatırımın toplam değeri aynı kalır.
Örnek
100 lotu bulunan bir yatırımcı, 1'e 2 bölünme sonrasında 200 lota sahip olabilir.
Lot Sayısı
Kategori: Borsa İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Number of Shares
Seviye: Başlangıç
Lot sayısı, yatırımcının sahip olduğu veya işlem yaptığı toplam hisse adedini ifade eder.
Yatırımcılar çoğu zaman maliyet hesabını ve portföy büyüklüğünü lot sayısı üzerinden takip eder.
Neden Önemlidir?
Temettü hesaplamaları, bedelli ve bedelsiz sermaye artırımları ile oy hakları gibi birçok işlem lot sayısına göre belirlenebilir.
Örnek
Elinde 3.500 lot bulunan bir yatırımcı, şirketin dağıttığı temettüden sahip olduğu lot kadar pay alır.
MA (Hareketli Ortalama)
Kategori: Teknik Analiz Göstergesi
İngilizce Karşılığı: Moving Average
Seviye: Başlangıç
Hareketli ortalama, belirli bir zaman aralığındaki fiyatların ortalamasını alarak fiyat hareketlerinin daha kolay takip edilmesini sağlayan teknik analiz aracıdır.
En yaygın kullanılan hareketli ortalamalar:
- 5 günlük hareketli ortalama
- 20 günlük hareketli ortalama
- 50 günlük hareketli ortalama
- 100 günlük hareketli ortalama
- 200 günlük hareketli ortalama
Neden Önemlidir?Hareketli ortalamalar trend yönünü belirlemek, destek ve direnç bölgelerini görmek ve fiyatın genel eğilimini analiz etmek için kullanılır.
ÖrnekBir hissenin 200 günlük hareketli ortalamasının üzerinde kalması bazı yatırımcılar tarafından uzun vadeli güçlü görünüm olarak değerlendirilebilir.
MACD
Kategori: Teknik Analiz Göstergesi
İngilizce Karşılığı: Moving Average Convergence Divergence
Seviye: Orta
MACD, fiyat hareketlerinin yönünü ve momentumunu ölçmek amacıyla kullanılan teknik analiz göstergelerinden biridir.
Gösterge, iki farklı hareketli ortalama arasındaki ilişkiyi inceleyerek yatırımcılara olası trend değişimleri hakkında fikir vermeye çalışır.
MACD temel olarak üç bölümden oluşur:
- MACD çizgisi
- Sinyal çizgisi
- Histogram
Neden Önemlidir?Yatırımcılar MACD'yi trend dönüşlerini, alım-satım sinyallerini ve momentum değişimlerini değerlendirmek için kullanır.
Ancak tek başına kesin alım veya satım göstergesi olarak kabul edilmemelidir.
ÖrnekMACD çizgisinin sinyal çizgisini yukarı yönlü kesmesi bazı yatırımcılar tarafından olumlu sinyal olarak değerlendirilebilir.
MKK
Kategori: Finansal Kuruluş
Açılımı: Merkezi Kayıt Kuruluşu
İngilizce Karşılığı: Central Securities Depository
Seviye: Başlangıç
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Türkiye'de sermaye piyasası araçlarının elektronik ortamda kaydını tutan merkezi kuruluşlardan biridir.
Yatırımcıların sahip olduğu paylar fiziki belge olarak değil, elektronik kayıt sistemi üzerinden takip edilir.
Neden Önemlidir?
MKK, yatırımcıların sahip oldukları menkul kıymetlerin güvenli şekilde kayıt altında tutulmasını sağlar.
Temettü, bedelli, bedelsiz ve yatırımcı hakları gibi birçok süreç MKK kayıtları üzerinden yürütülür.
Örnek
Bir yatırımcının sahip olduğu hisseler MKK sistemi üzerinde elektronik olarak kayıtlıdır.
Makas
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Spread
Seviye: Başlangıç
Makas, alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farkı ifade eder.
Borsada ve diğer finansal piyasalarda "alış-satış makası" olarak da kullanılır.
Neden Önemlidir?
Makasın geniş olması yatırımcının işlem maliyetini artırabilir. Likiditesi yüksek ürünlerde genellikle makas daha dardır.
Örnek
Bir hissenin alış fiyatı 100 TL, satış fiyatı 100,20 TL ise aradaki 20 kuruşluk fark makastır.
Makro Ekonomi
Kategori: Ekonomi Terimi
İngilizce Karşılığı: Macroeconomics
Seviye: Başlangıç
Makro ekonomi, bir ülkenin veya küresel ekonominin genel durumunu inceleyen ekonomi dalıdır.
Makro ekonomik analizde şu başlıklar takip edilir:
- Enflasyon
- Faiz oranları
- İşsizlik
- Büyüme oranları
- Döviz kurları
- Cari denge
Neden Önemlidir?Borsalar yalnızca şirket performanslarından değil, ekonomik koşullardan da etkilenir. Faiz kararları, enflasyon verileri ve büyüme beklentileri yatırımcı davranışlarını değiştirebilir.
ÖrnekMerkez bankasının faiz artırımı kararı, bankacılık hisseleri ve genel piyasa üzerinde etkili olabilir.
Makro Veri
Kategori: Ekonomi Terimi
İngilizce Karşılığı: Economic Data
Seviye: Başlangıç
Makro veri, ekonominin genel durumunu gösteren istatistiksel açıklamalardır.
Başlıca makro veriler:- Enflasyon verileri
- İstihdam verileri
- Sanayi üretimi
- Büyüme rakamları
- PMI verileri
- Merkez bankası kararları
Yatırımcılar makro verileri kullanarak piyasa beklentilerini değerlendirmeye çalışır.
ÖrnekBeklentinin üzerinde gelen enflasyon verisi, faiz beklentilerini ve borsa hareketlerini etkileyebilir.
Mal Toplamak
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Accumulation
Seviye: Orta
Mal toplamak, yatırımcıların ve özellikle büyük oyuncuların belirli bir hisseyi zaman içinde düşük fiyatlardan kademeli olarak satın aldığı yönündeki piyasa ifadesidir.
Bu ifade daha çok yatırımcıların günlük konuşmalarında kullanılır ve resmî bir finans terimi değildir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar bazı fiyat hareketlerini "büyük yatırımcıların pozisyon oluşturması" şeklinde yorumlayabilir. Ancak yalnızca fiyat hareketlerinden kesin olarak mal toplandığı sonucu çıkarılamaz.
Örnek
"Bu hissede uzun süredir hacimli alımlar var, büyük oyuncular mal topluyor olabilir."
Mali Tablo
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Financial Statement
Seviye: Başlangıç
Mali tablolar, şirketlerin finansal durumunu gösteren resmî raporlardır.
Başlıca mali tablolar şunlardır:
- Bilanço
- Gelir Tablosu
- Nakit Akış Tablosu
- Özkaynak Değişim Tablosu
Yatırımcılar şirketlerin performansını değerlendirmek için bu tabloları inceler.
Neden Önemlidir?
Bir şirketin gerçek finansal gücü yalnızca hisse fiyatından değil, mali tablolarından da anlaşılır.
Örnek
Bir yatırımcı şirketin son çeyrek bilançosunu inceleyerek kârlılık ve borç durumunu değerlendirebilir.
Maliyet
Kategori: Yatırım Terimi
İngilizce Karşılığı: Cost Basis
Seviye: Başlangıç
Maliyet, yatırımcının bir finansal varlığı satın alırken ödediği ortalama fiyatı ifade eder.
Hisse yatırımlarında maliyet hesaplanırken alış fiyatı, komisyonlar ve diğer işlem giderleri dikkate alınabilir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcının kâr veya zarar durumunu takip edebilmesi için doğru maliyet hesabı önemlidir.
Örnek
Bir yatırımcı 100 TL'den 100 adet ve 80 TL'den 100 adet hisse alırsa ortalama maliyeti 90 TL olur.
Maliyet Düşürmek
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Averaging Down
Seviye: Başlangıç
Maliyet düşürmek, yatırımcının sahip olduğu bir finansal varlığın fiyatı düştüğünde daha düşük seviyelerden ek alım yaparak ortalama alış fiyatını azaltmaya çalışmasıdır.
Bu strateji bazı durumlarda avantaj sağlayabilir ancak düşüş devam ederse zarar büyüyebilir.
Neden Önemlidir?
Maliyet düşürme, yatırımcı psikolojisinde sık kullanılan bir yöntemdir ancak şirketin temel durumu değişmişse riskli olabilir.
Örnek
100 TL'den alınan bir hisse 80 TL'ye düştüğünde tekrar alım yapılarak ortalama maliyet düşürülebilir.
Manipülasyon
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Market Manipulation
Seviye: Başlangıç
Manipülasyon, finansal piyasalarda fiyatları, işlem hacmini veya yatırımcı algısını yapay şekilde etkileyerek haksız kazanç sağlamaya yönelik işlemleri ifade eder.
Sermaye piyasalarında manipülasyon yasaktır ve SPK tarafından takip edilir.
Manipülasyon farklı şekillerde gerçekleşebilir:
- Yapay fiyat hareketleri oluşturmak
- Yanıltıcı haber yaymak
- Sahte emirlerle piyasa algısını değiştirmek
- Hacim oluşturuyormuş izlenimi vermek
Neden Önemlidir?Yatırımcıların olağan dışı fiyat ve hacim hareketlerini değerlendirirken dikkatli olması gerekir. Her sert yükseliş veya düşüş doğal piyasa hareketi olmayabilir.
ÖrnekBir hisse hakkında gerçek dışı bilgiler yayarak yatırımcıları alıma yönlendirmek manipülasyon kapsamında değerlendirilebilir.
Manipülatör
Kategori: Piyasa Katılımcısı
İngilizce Karşılığı: Market Manipulator
Seviye: Orta
Manipülatör, piyasada yanıltıcı işlem veya bilgi kullanarak fiyatları, arz-talep dengesini ya da yatırımcı davranışını etkilemeye çalışan kişi veya grupları ifade eder.
Manipülasyon, sermaye piyasası mevzuatına göre hukuki yaptırımlara konu olabilecek bir fiildir.
Neden Önemlidir?
Spekülatör ile manipülatör aynı kavram değildir. Yatırımcıların bu iki terimi karıştırmaması gerekir.
Örnek
Gerçeğe aykırı haberlerle yatırımcıları yönlendirmeye çalışmak manipülasyon kapsamında değerlendirilebilir.
Margin Call
Kategori: Kaldıraçlı İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Margin Call
Seviye: Orta
Margin Call, yatırımcının kaldıraçlı işlem yaptığı hesapta teminat seviyesinin yetersiz kalması durumunda aldığı uyarıdır.
Yatırımcıdan ek teminat yatırması veya pozisyonunu azaltması istenebilir.
Neden Önemlidir?
Margin Call durumunda yatırımcı pozisyonlarını kaybetme veya zorunlu kapatma riskiyle karşılaşabilir.
Örnek
Kaldıraçlı bir işlemde fiyat yatırımcının aleyhine sert hareket ederse aracı kurum ek teminat talep edebilir.
Marj
Kategori: Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Margin
Seviye: Orta
Marj, bir işlemin gerçekleştirilmesi için gerekli olan teminatı veya bir şirketin satışlarından elde ettiği kârlılık oranını ifade edebilir.
Borsada "marj" kelimesi iki farklı anlamda kullanılır:
- Finansal işlem teminatı
- Kâr oranı
Örneğin VİOP ve Forex işlemlerinde marj, pozisyon açmak için gereken teminat anlamına gelir.
Neden Önemlidir?Marj kavramı özellikle kaldıraçlı işlemlerde risk yönetimi açısından büyük önem taşır.
ÖrnekBir yatırımcının 100.000 TL büyüklüğünde pozisyon açabilmesi için belirli miktarda marj yatırması gerekebilir.
Market Cap (Piyasa Değeri)
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Market Capitalization
Seviye: Başlangıç
Market cap veya piyasa değeri, bir şirketin borsadaki toplam değerini ifade eder.
Hesaplama yöntemi:Hisse fiyatı × Toplam dolaşımdaki hisse sayısı
şeklindedir.
Şirketler genellikle piyasa değerlerine göre:
- Büyük ölçekli şirketler
- Orta ölçekli şirketler
- Küçük ölçekli şirketler
olarak sınıflandırılır.
Neden Önemlidir?Piyasa değeri, şirket büyüklüğünü ve yatırımcıların şirkete verdiği toplam değeri anlamak için kullanılır.
ÖrnekBir şirketin 100 milyon adet hissesi ve hisse fiyatı 50 TL ise piyasa değeri 5 milyar TL'dir.
Market Maker
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Market Maker
Seviye: Orta
Market Maker, belirli bir finansal piyasada sürekli alış ve satış fiyatı sunarak piyasanın likiditesini artıran kurum veya piyasa yapıcıları ifade eder.
Bazı piyasalarda piyasa yapıcılar işlem sürekliliği sağlamak amacıyla özel görevler üstlenebilir.
Neden Önemlidir?
Piyasa yapıcıların varlığı, alıcı ve satıcıların daha kolay işlem yapmasına yardımcı olabilir.
Örnek
Bir finansal ürün için sürekli alış ve satış kotasyonu sağlayan kurum market maker olarak görev yapabilir.
Matriks
Kategori: Borsa Platformu
İngilizce Karşılığı: Trading Platform
Seviye: Başlangıç
Matriks, yatırımcıların piyasa verilerini takip etmek, grafik analizi yapmak ve işlem kararlarını desteklemek amacıyla kullandığı finansal veri ve analiz platformlarından biridir.
Türkiye'de özellikle profesyonel ve teknik analiz yapan yatırımcılar tarafından yaygın olarak kullanılır.
Neden Önemlidir?
Gerçek zamanlı fiyat verileri, grafik araçları ve analiz özellikleri yatırımcıların piyasayı daha etkin takip etmesine yardımcı olur.
Örnek
Bir teknik analiz yatırımcısı Matriks üzerinden indikatörler ekleyerek grafik inceleyebilir.
Mavi Çip (Blue Chip)
Kategori: Yatırım Terimi
İngilizce Karşılığı: Blue Chip Stock
Seviye: Başlangıç
Mavi çip, güçlü finansal yapıya, yüksek piyasa değerine, uzun geçmişe ve genellikle istikrarlı faaliyetlere sahip büyük şirket hisselerini ifade eder.
Bu ifade dünya piyasalarında yaygın olarak kullanılır.
Neden Önemlidir?Mavi çip hisseler genellikle daha düşük riskli ve daha istikrarlı yatırım seçenekleri olarak görülür. Ancak bu, kesin kazanç garantisi anlamına gelmez.
Örnek
Dünyada uzun yıllardır faaliyet gösteren büyük sanayi, teknoloji veya finans şirketleri mavi çip olarak değerlendirilebilir.
Menkul Kıymet
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Security
Seviye: Başlangıç
Menkul kıymet, yatırım amacıyla alınıp satılabilen ve sahibine finansal hak sağlayan değerli kâğıtları ifade eder.
Başlıca menkul kıymetler:- Hisse senedi
- Tahvil
- Bono
- Fon katılma payları
- Diğer sermaye piyasası araçları
Neden Önemlidir?Menkul kıymet kavramı, sermaye piyasalarının temelini oluşturur.
ÖrnekBir yatırımcının sahip olduğu hisse senedi bir menkul kıymettir.
Menkul Kıymet Yatırım Fonu
Kategori: Yatırım Aracı
İngilizce Karşılığı: Securities Investment Fund
Seviye: Başlangıç
Menkul kıymet yatırım fonu, birçok yatırımcının parasının profesyonel yöneticiler tarafından çeşitli finansal araçlarda değerlendirildiği yatırım kuruluşudur.
Fonlar şu araçlara yatırım yapabilir:- Hisse senedi
- Tahvil
- Devlet tahvili
- Para piyasası araçları
- Yabancı menkul kıymetler
Neden Önemlidir?Yatırım fonları, yatırımcıların tek tek işlem yapmak yerine profesyonel yönetim altında çeşitlendirilmiş portföylere erişmesini sağlar.
ÖrnekBir yatırımcı teknoloji şirketlerinden oluşan bir hisse fonuna yatırım yapabilir.
Mevduat Faizi
Kategori: Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Deposit Interest
Seviye: Başlangıç
Mevduat faizi, bankaya yatırılan paranın belirli süre sonunda sağladığı getiridir.
Yatırımcılar zaman zaman hisse senedi yatırımı ile mevduat getirisini karşılaştırır.
Neden Önemlidir?
Faiz oranları yükseldiğinde bazı yatırımcılar daha düşük riskli yatırım araçlarına yönelmeyi tercih edebilir.
Örnek
Yüksek faiz dönemlerinde yatırımcılar borsa ile mevduat getirisi arasında karşılaştırma yapabilir.
Momentum
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Momentum
Seviye: Orta
Momentum, bir finansal varlığın fiyat hareketinin hızını ve gücünü ifade eder.
Bir hissenin güçlü şekilde yükselmesi veya düşmesi sırasında hareketin devam etme eğilimi momentum kavramıyla açıklanır.
Neden Önemlidir?
Momentum analizi, yatırımcıların güçlü trendleri belirlemesine yardımcı olabilir.
Ancak yüksek momentum her zaman yükselişin devam edeceği anlamına gelmez.
Örnek
Kısa sürede yüksek işlem hacmiyle sürekli yükselen bir hisse güçlü momentum gösteriyor olabilir.
Mum Formasyonu
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Candlestick Pattern
Seviye: Orta
Mum formasyonları, fiyat hareketlerinde belirli tekrar eden mum şekillerinin yorumlanmasıyla oluşturulan teknik analiz modelleridir.
Yaygın mum formasyonları:- Doji
- Çekiç (Hammer)
- Yutan Boğa
- Yutan Ayı
- Shooting Star
- Morning Star
Neden Önemlidir?Yatırımcılar mum formasyonlarını olası trend dönüşlerini veya piyasa psikolojisini anlamak için kullanır.
ÖrnekUzun düşüş sonrası oluşan çekiç formasyonu bazı yatırımcılar tarafından dönüş sinyali olarak değerlendirilebilir.
Mum Grafik
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Candlestick Chart
Seviye: Başlangıç
Mum grafik, belirli zaman aralıklarında fiyat hareketlerini görsel olarak gösteren teknik analiz yöntemidir.
Her mum dört temel bilgiyi içerir:
- Açılış fiyatı
- Kapanış fiyatı
- En yüksek fiyat
- En düşük fiyat
Mum grafikler yatırımcıların fiyat hareketlerini daha kolay analiz etmesini sağlar.
ÖrnekGüçlü yükseliş sonrası oluşan uzun üst fitilli mum, bazı yatırımcılar tarafından satış baskısı işareti olarak yorumlanabilir.
Mutlak Getiri
Kategori: Performans Ölçümü
İngilizce Karşılığı: Absolute Return
Seviye: Orta
Mutlak getiri, bir yatırımın belirli dönem sonunda sağladığı toplam kazancı ifade eder.
Piyasa endeksiyle karşılaştırma yapmadan sadece yatırımın kendi performansına bakar.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar portföylerinin gerçek performansını değerlendirmek için mutlak getiriyi takip edebilir.
Örnek
100.000 TL yatırımın bir yıl sonunda 120.000 TL olması %20 mutlak getiri anlamına gelir.
Nakit Akış Tablosu
Kategori: Finansal Tablolar
İngilizce Karşılığı: Cash Flow Statement
Seviye: Başlangıç
Nakit akış tablosu, şirketin belirli bir dönemde elde ettiği ve harcadığı nakit hareketlerini gösteren finansal rapordur.
Bu tablo yatırımcılara şirketin kasasına gerçekten para girip girmediğini gösterir.
Neden Önemlidir?
Bazı şirketler muhasebe açısından kârlı görünmesine rağmen nakit üretemeyebilir.
Bu nedenle profesyonel yatırımcılar bilanço kadar nakit akış tablosunu da takip eder.
Örnek
Faaliyetlerden sürekli pozitif nakit akışı üreten şirketler uzun vadede daha güçlü değerlendirilebilir.
Nakit Akışı
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Cash Flow
Seviye: Başlangıç
Nakit akışı, bir şirketin belirli bir dönemde kasasına giren ve çıkan nakit miktarını gösteren finansal göstergedir.
Şirketlerin kârlı olması her zaman güçlü nakit akışına sahip oldukları anlamına gelmez. Bu nedenle yatırımcılar gelir tablosunun yanında nakit akış tablosunu da inceler.
Başlıca nakit akışı türleri:- Faaliyetlerden kaynaklanan nakit akışı
- Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışı
- Finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışı
Neden Önemlidir?Olumlu nakit akışına sahip şirketler borçlarını ödeme, yatırım yapma ve temettü dağıtma konusunda daha güçlü bir finansal yapıya sahip olabilir.
ÖrnekBir şirket yüksek kâr açıklamasına rağmen negatif nakit akışı nedeniyle finansal zorluk yaşayabilir.
Nasdaq
Kategori: Dünya Borsaları
İngilizce Karşılığı: Nasdaq Stock Market
Seviye: Başlangıç
Nasdaq, Amerika Birleşik Devletleri'nin en büyük borsalarından biridir ve özellikle teknoloji şirketleriyle tanınır.
Apple, Microsoft, NVIDIA, Amazon, Meta ve birçok küresel teknoloji şirketi Nasdaq'ta işlem görmektedir.
Nasdaq, elektronik işlem altyapısıyla dünyanın en aktif borsaları arasında yer alır.
Neden Önemlidir?
Nasdaq'taki hareketler yalnızca ABD piyasalarını değil, küresel teknoloji hisselerini ve birçok ülkenin borsasını da etkileyebilir.
Örnek
ABD'de açıklanan enflasyon verisi sonrasında Nasdaq Endeksi sert yükseliş veya düşüş gösterebilir.
Negatif Uyumsuzluk
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Bearish Divergence
Seviye: Orta
Negatif uyumsuzluk, fiyat yeni zirveler oluştururken RSI, MACD veya benzeri teknik göstergelerin aynı ölçüde yükselmemesi durumudur.
Bazı yatırımcılar bunu yükseliş momentumunun zayıfladığına işaret eden bir sinyal olarak değerlendirir.
Ancak negatif uyumsuzluk tek başına fiyatın kesin olarak düşeceği anlamına gelmez.
Neden Önemlidir?
Teknik analiz yapan yatırımcılar, olası trend zayıflamalarını tespit etmek amacıyla negatif uyumsuzlukları takip edebilir.
Örnek
Bir hisse senedi yeni fiyat zirvesi yaparken RSI göstergesinin önceki zirvenin altında kalması negatif uyumsuzluk örneği olabilir.
Net Aktif Değer (NAD)
Kategori: Değerleme Terimi
İngilizce Karşılığı: Net Asset Value (NAV)
Seviye: Orta
Net Aktif Değer (NAD), bir şirketin veya yatırım fonunun toplam varlıklarından yükümlülükleri çıkarıldıktan sonra kalan değeri ifade eder.
Özellikle yatırım ortaklıkları, gayrimenkul yatırım ortaklıkları (GYO) ve yatırım fonlarında önemli bir değerleme ölçütüdür.
Neden Önemlidir?
Bir şirketin piyasa değeri ile Net Aktif Değeri arasında önemli farklar oluşabilir. Bu fark yatırımcılar tarafından iskontolu veya primli işlem görme şeklinde yorumlanabilir.
Örnek
Bir GYO'nun Net Aktif Değeri piyasa değerinden yüksekse yatırımcılar şirketin iskontolu işlem gördüğünü düşünebilir.
Net Borç
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Net Debt
Seviye: Başlangıç
Net borç, şirketin toplam finansal borçlarından nakit ve nakit benzeri varlıklarının çıkarılmasıyla hesaplanan finansal göstergedir.
Net Borç = Toplam Finansal Borç − Nakit ve Nakit Benzerleri
Neden Önemlidir?
Net borcu düşük veya negatif olan şirketler genellikle daha güçlü finansal yapıya sahip olarak değerlendirilir.
Örnek
Kasasında yüksek nakit bulunan bir şirketin toplam borcu fazla olsa bile net borcu düşük olabilir.
Net Döviz Pozisyonu
Kategori: Finansal Risk Yönetimi
İngilizce Karşılığı: Net Foreign Exchange Position
Seviye: Orta
Net Döviz Pozisyonu, şirketin yabancı para cinsinden varlıkları ile yükümlülükleri arasındaki farkı ifade eder.
Pozisyon;
şeklinde olabilir.
Neden Önemlidir?Kur hareketlerinden en çok etkilenen şirketler, yüksek döviz açığı bulunan şirketlerdir.
Yatırımcılar özellikle bilanço dönemlerinde Net Döviz Pozisyonunu yakından takip eder.
ÖrnekDolar borcu yüksek olan bir şirket, kur yükseldiğinde kambiyo zararı yazabilir.
Net Kâr
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Net Profit
Seviye: Başlangıç
Net kâr, şirketin tüm gelirlerinden faaliyet giderleri, finansman giderleri, vergiler ve diğer maliyetler düşüldükten sonra kalan nihai kazancıdır.
Şirket performansını değerlendirmede en önemli göstergelerden biridir.
Neden Önemlidir?
Sürdürülebilir net kâr artışı, şirketin büyüme potansiyeli açısından olumlu değerlendirilebilir.
Örnek
Bir şirket yıl sonunda 2 milyar TL net kâr açıkladığında bu tutar tüm giderler düşüldükten sonra kalan kazancı ifade eder.
Net Marj
Kategori: Finansal Oran
İngilizce Karşılığı: Net Profit Margin
Seviye: Orta
Net marj, şirketin satışlarından elde ettiği gelirin ne kadarının net kâr olarak kaldığını gösteren finansal orandır.
Yüksek net marj, şirketin gelirlerini daha verimli yönettiğine işaret edebilir.
Neden Önemlidir?
Aynı sektörde faaliyet gösteren şirketlerin kârlılığını karşılaştırırken sık kullanılan göstergelerden biridir.
Örnek
%20 net marja sahip bir şirket, her 100 TL satıştan yaklaşık 20 TL net kâr elde etmektedir.
Net Satış
Kategori: Finansal Terim
İngilizce Karşılığı: Net Sales
Seviye: Başlangıç
Net satış, şirketin satış gelirlerinden satış iadeleri, indirimler ve benzeri kalemler düşüldükten sonra kalan satış tutarıdır.
Gelir tablosunun temel kalemlerinden biridir.
Neden Önemlidir?Net satışlardaki düzenli artış, şirketin faaliyetlerini büyüttüğünü gösterebilir.
Örnek
Bir şirketin brüt satışları 1 milyar TL, iadeleri ve indirimleri 50 milyon TL ise net satışları 950 milyon TL'dir.
Net İşletme Sermayesi
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Net Working Capital (NWC)
Seviye: Orta
Net İşletme Sermayesi, bir şirketin kısa vadeli borçlarını ödedikten sonra günlük faaliyetlerini sürdürebilmesi için elinde kalan dönen varlık miktarını ifade eder.
Genellikle şu şekilde hesaplanır:
Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar − Kısa Vadeli Yükümlülükler
Neden Önemlidir?
Pozitif Net İşletme Sermayesi, şirketin kısa vadeli finansal yükümlülüklerini karşılayabilecek durumda olduğunu gösterebilir.
Negatif değer ise likidite açısından risk oluşturabilir.
Örnek
Bir şirketin dönen varlıkları 3 milyar TL, kısa vadeli borçları 2 milyar TL ise Net İşletme Sermayesi 1 milyar TL'dir.
Nitelikli Yatırımcı
Kategori: Sermaye Piyasası
İngilizce Karşılığı: Qualified Investor
Seviye: Orta
Nitelikli yatırımcı, ilgili sermaye piyasası düzenlemelerinde belirlenen şartları sağlayan ve belirli yatırım ürünlerine erişim hakkına sahip yatırımcıdır.
Tanım ve kriterler zaman içinde değişebileceğinden güncel düzenlemeler dikkate alınmalıdır.
Neden Önemlidir?
Bazı yatırım araçları yalnızca nitelikli yatırımcılara sunulabilir.
Örnek
Belirli fonlar yalnızca nitelikli yatırımcı katılımına açık olabilir.
Nitelikli Yatırımcı
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Qualified Investor
Seviye: Orta
Nitelikli yatırımcı, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri kapsamında belirli finansal yeterlilikleri sağlayan ve bazı yatırım ürünlerine erişim hakkına sahip yatırımcıları ifade eder.
Nitelikli yatırımcılara yönelik ihraç edilen ürünler, her yatırımcı tarafından satın alınamayabilir.
Neden Önemlidir?
Bazı fonlar, borçlanma araçları ve özel ihraçlar yalnızca nitelikli yatırımcılara sunulur.
Örnek
Bir yatırım fonunun izahnamesinde "yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilir" ifadesi yer alabilir.
Nominal Değer
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Par Value
Seviye: Başlangıç
Nominal değer, bir hisse senedinin kuruluş aşamasında belirlenen itibari değeridir.
Türkiye'de borsada işlem gören birçok şirket için hisse başına nominal değer 1 TL olarak belirlenmiştir.
Nominal değer ile borsa fiyatı aynı kavram değildir.
Neden Önemlidir?
Bedelli ve bedelsiz sermaye artırımları değerlendirilirken nominal değer kavramı sıkça kullanılır.
Örnek
Nominal değeri 1 TL olan bir hisse borsada 150 TL'den işlem görebilir.
Nominal Sermaye
Kategori: Şirket Terimi
İngilizce Karşılığı: Nominal Capital
Seviye: Başlangıç
Nominal sermaye, şirketin esas sözleşmesinde belirtilen ve hisse senetlerinin nominal değerleri toplamından oluşan sermaye tutarıdır.
Özellikle sermaye artırımlarında sık kullanılan bir kavramdır.
Neden Önemlidir?
Nominal sermaye, şirketin kayıtlı sermaye sistemi ve sermaye artırımları değerlendirilirken temel göstergelerden biridir.
Örnek
Nominal sermayesi 500 milyon TL olan bir şirket bedelli sermaye artırımı kararı alabilir.
Normal Emir
Kategori: Emir Türü
İngilizce Karşılığı: Standard Order
Seviye: Başlangıç
Normal emir, yatırımcının belirlediği fiyat ve miktarla ilettiği standart alım veya satım emridir.
Borsa İstanbul'da kullanılan temel emir tiplerinden biridir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcıların büyük bölümü günlük işlemlerini normal emir yöntemiyle gerçekleştirir.
Örnek
100 adet hisseyi 45 TL fiyatla satın almak için verilen standart emir normal emir örneğidir.
OTC (Tezgâh Üstü Piyasa)
Kategori: Piyasa Türü
İngilizce Karşılığı: Over the Counter (OTC)
Seviye: Orta
OTC (Over the Counter), işlemlerin organize bir borsa yerine taraflar arasında doğrudan gerçekleştirildiği piyasalardır.
Bu piyasalarda işlem gören ürünler; hisse senetleri, tahviller, türev ürünler veya döviz işlemleri olabilir.
Neden Önemlidir?
OTC piyasaları daha esnek işlem imkânı sunabilir ancak organize borsalara göre farklı riskler de barındırabilir.
Örnek
Bazı finansal ürünler organize borsa yerine OTC piyasasında işlem görebilir.
Obo Formasyonu (Omuz Baş Omuz)
Kategori: Teknik Analiz Formasyonu
İngilizce Karşılığı: Head and Shoulders Pattern
Seviye: Orta
Omuz Baş Omuz (OBO), teknik analizde en çok bilinen trend dönüş formasyonlarından biridir.
Genellikle yükseliş trendinin sonuna doğru oluşur ve fiyatın aşağı yönlü yeni bir trende girebileceğine işaret edebileceği düşünülür.
Formasyon üç ana bölümden oluşur:Bu yapı tamamlandıktan sonra boyun çizgisinin kırılması bazı yatırımcılar tarafından satış sinyali olarak değerlendirilir.
Neden Önemlidir?OBO formasyonu teknik analizde en çok takip edilen dönüş formasyonlarından biridir. Ancak tek başına kesin bir sinyal olarak değerlendirilmemelidir.
ÖrnekBir hisse uzun süre yükseldikten sonra OBO oluşturabilir ve boyun çizgisinin altına sarkabilir.
Orta Vade
Kategori: Yatırım Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Medium Term
Seviye: Başlangıç
Orta vade, yatırımın birkaç ay ile yaklaşık bir yıl arasında taşındığı yatırım yaklaşımını ifade eder.
Genellikle 3-12 ay arası orta vade olarak değerlendirilir.
Bu süre yatırımcının stratejisine göre değişebilir.
Neden Önemlidir?
Orta vadeli yatırımcılar hem temel analiz hem de teknik analizden birlikte yararlanabilir.
Örnek
Şirketin yıl sonu bilançosunu bekleyen yatırımcı orta vadeli pozisyon alabilir.
Ortaklık Yapısı
Kategori: Şirket Terimi
İngilizce Karşılığı: Shareholding Structure
Seviye: Başlangıç
Ortaklık yapısı, bir şirketin hisselerinin hangi kişi, kurum veya yatırımcı grupları arasında nasıl dağıldığını gösterir.
Bu bilgiler genellikle KAP açıklamaları ve faaliyet raporlarında yer alır.
Neden Önemlidir?
Ortaklık yapısı, şirket üzerindeki kontrol gücü, halka açıklık oranı ve yönetim yapısını anlamaya yardımcı olabilir.
Örnek
Bir şirketin hisselerinin %60'ı kurucu ortaklarda, %40'ı ise halka açık olabilir.
PD/DD (Piyasa Değeri / Defter Değeri)
Kategori: Finansal Oran
İngilizce Karşılığı: Price to Book Ratio (P/B)
Seviye: Orta
PD/DD oranı, şirketin piyasa değerinin öz kaynaklarına göre nasıl fiyatlandığını gösteren finansal göstergedir.
Formül:
PD/DD = Piyasa Değeri ÷ Öz Kaynak
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar aynı sektörde faaliyet gösteren şirketleri karşılaştırırken PD/DD oranından yararlanabilir.
Ancak tek başına yatırım kararı vermek için yeterli değildir.
Örnek
İki bankanın PD/DD oranları karşılaştırılarak piyasa değerlemeleri analiz edilebilir.
Para Girişi
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Money Inflow
Seviye: Başlangıç
Para girişi, belirli bir hisse senedine veya piyasaya alım yönünde sermaye akışının artmasını ifade eder.
Yüksek işlem hacmiyle birlikte gerçekleşen para girişleri yatırımcıların dikkatini çekebilir.
Neden Önemlidir?
Para girişinin artması tek başına fiyatın yükseleceğini garanti etmese de yatırımcı ilgisinin arttığını gösterebilir.
Örnek
Bir hissede işlem hacmi ve fiyat birlikte yükseliyorsa yatırımcılar para girişinden söz edebilir.
Para Çıkışı
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Money Outflow
Seviye: Başlangıç
Para çıkışı, yatırımcıların belirli bir hisse senedi veya piyasadan satış yaparak ayrılmasını ifade eder.
Yoğun satış baskısıyla birlikte işlem hacminde artış görülebilir.
Neden Önemlidir?
Para çıkışı yatırımcı ilgisinin azalmasına veya riskten kaçınma eğilimine işaret edebilir.
Örnek
Güçlü satışların yaşandığı bir hissede para çıkışı olduğu yorumları yapılabilir.
Pasif Emir
Kategori: Emir Türü
İngilizce Karşılığı: Passive Order
Seviye: Orta
Pasif emir, mevcut en iyi alış veya satış fiyatının dışında bekleyen ve ancak fiyat belirtilen seviyeye ulaştığında gerçekleşebilen emir türüdür.
Bu emirler emir defterinde bekleyebilir.
Neden Önemlidir?
Pasif emir kullanan yatırımcılar istedikleri fiyat seviyesinden işlem yapmayı hedefler.
Örnek
100 TL'den işlem gören bir hisse için 95 TL alış emri girilmesi pasif emir örneğidir.
Patron Hissesi
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: (Resmî karşılığı yoktur)
Seviye: Orta
Patron hissesi, yatırımcılar arasında şirketin hâkim ortakları veya yönetimi tarafından yakından yönlendirildiği düşünülen hisseler için kullanılan gayriresmî bir ifadedir.
Bu kullanım, resmî bir sermaye piyasası tanımı değildir.
Neden Önemlidir?
Sosyal medya ve yatırım forumlarında sık kullanılan bu ifade, yatırımcıların hisse üzerindeki yönetim etkisine ilişkin algısını yansıtır.
Örnek
"Bu hisse patron hissesi olduğu için hareketleri sert olabiliyor."
Pay Geri Alımı
Kategori: Şirket İşlemleri
İngilizce Karşılığı: Share Buyback
Seviye: Başlangıç
Pay geri alımı, halka açık bir şirketin borsada işlem gören kendi paylarını satın almasıdır.
Şirketler bu işlemi SPK ve Borsa İstanbul düzenlemeleri kapsamında gerçekleştirir.
Pay geri alımları genellikle;- Şirket yönetiminin hisselerini düşük değerli gördüğünü düşündürmek
- Piyasaya güven vermek
- Hisse başına kârı artırmak
- Likiditeyi desteklemek
amacıyla yapılabilir.
Neden Önemlidir?Pay geri alım programları yatırımcılar tarafından olumlu karşılanabilir. Ancak her geri alımın hisse fiyatını mutlaka yükselteceği söylenemez.
ÖrnekBir şirket KAP üzerinden 100 milyon TL'lik pay geri alım programı başlattığını açıklayabilir.
Pay Senedi
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Share
Seviye: Başlangıç
Pay senedi, anonim şirketlerin sermayesindeki ortaklık payını temsil eden sermaye piyasası aracıdır.
Günümüzde "hisse senedi" ifadesi yaygın olarak kullanılmakla birlikte, Sermaye Piyasası Kanunu ve Borsa İstanbul düzenlemelerinde "pay" kavramı tercih edilmektedir.
Neden Önemlidir?
Pay sahibi olan yatırımcılar, ilgili şirketin ortakları arasında yer alır ve mevzuat kapsamında belirli haklara sahip olabilir.
Örnek
Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin yatırımcıları şirketlerin pay sahipleridir.
Perakende Yatırımcı (Retail Investor)
Kategori: Yatırımcı Profili
İngilizce Karşılığı: Retail Investor
Seviye: Başlangıç
Perakende yatırımcı, kurumsal yatırımcı olmayan bireysel yatırımcıları ifade eden uluslararası finans terimidir.
Türkçede çoğu zaman bireysel yatırımcı ile aynı anlamda kullanılır.
Neden Önemlidir?
Yabancı kaynaklarda en sık karşılaşılan yatırımcı tanımlarından biridir.
Örnek
ABD piyasalarında "Retail Investors" ifadesi bireysel yatırımcıları ifade eder.
Piyasa Bozucu Eylem
Kategori: Sermaye Piyasası Hukuku
İngilizce Karşılığı: Market Abuse
Seviye: Orta
Piyasa bozucu eylem, sermaye piyasalarında fiyat oluşumunu, yatırımcı kararlarını veya piyasanın güvenilirliğini olumsuz etkileyebilecek davranışları ifade eder.
Bu tür eylemler SPK düzenlemeleri kapsamında değerlendirilir ve idari yaptırımlara konu olabilir.
Neden Önemlidir?
Piyasa bozucu eylemler yatırımcıların eşit ve şeffaf bilgiye erişimini olumsuz etkileyebilir.
Örnek
Yanıltıcı bilgi yayılması veya gerçeği yansıtmayan işlemler bazı durumlarda piyasa bozucu eylem kapsamında değerlendirilebilir.
Piyasa Derinliği
Kategori: Piyasa Verisi
İngilizce Karşılığı: Market Depth
Seviye: Orta
Piyasa derinliği, bir hisse senedindeki alış ve satış kademelerinde bekleyen emirlerin miktarını gösteren veridir.
Derinlik ekranında;- Alış kademeleri
- Satış kademeleri
- Lot miktarları
- Fiyat seviyeleri
izlenebilir.
Neden Önemlidir?Piyasa derinliği yatırımcılara arz-talep dengesi hakkında fikir verebilir. Ancak bekleyen emirler her an iptal edilebildiği için tek başına karar vermek doğru değildir.
ÖrnekBir hissede alış tarafında çok yüksek lot bulunması yatırımcıların dikkatini çekebilir.
Piyasa Değeri
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Market Capitalization
Seviye: Başlangıç
Piyasa değeri, halka açık bir şirketin borsadaki toplam değerini ifade eder.
Genellikle şu formülle hesaplanır:Piyasa Değeri = Hisse Fiyatı × Dolaşımdaki Hisse Sayısı
Şirketler piyasa değerlerine göre;- Küçük ölçekli
- Orta ölçekli
- Büyük ölçekli
olarak sınıflandırılabilir.
Neden Önemlidir?Piyasa değeri yatırımcılara şirketin büyüklüğü hakkında fikir verir. Ancak tek başına şirketin pahalı veya ucuz olduğunu göstermez.
Örnek50 milyon hissesi bulunan ve hisse fiyatı 80 TL olan şirketin piyasa değeri 4 milyar TL'dir.
Piyasa Emri
Kategori: Emir Türü
İngilizce Karşılığı: Market Order
Seviye: Başlangıç
Piyasa emri, yatırımcının fiyat belirtmeden verdiği ve piyasadaki en iyi alış veya satış fiyatından gerçekleşmesini istediği emir türüdür.
Bu emirlerde öncelik fiyat değil, işlemin hızlı gerçekleşmesidir.
Neden Önemlidir?
Likiditesi yüksek hisselerde piyasa emirleri hızlı şekilde gerçekleşebilir. Ancak düşük hacimli hisselerde beklenenden farklı fiyatlardan işlem gerçekleşme riski bulunabilir.
Örnek
"Fiyat önemli değil, hemen al." mantığıyla verilen emir piyasa emrine örnektir.
Piyasa Takas Verisi
Kategori: Piyasa Verisi
İngilizce Karşılığı: Clearing Data
Seviye: Orta
Piyasa takas verisi, bir hisse senedinde hangi aracı kurumların alıcı veya satıcı tarafta yoğunlaştığını gösteren takas bilgileridir.
Bu veriler özellikle orta ve uzun vadeli yatırımcılar tarafından takip edilir.
Neden Önemlidir?
Takas verileri, büyük yatırımcıların veya kurumların hisse üzerindeki hareketleri hakkında fikir verebilir. Ancak tek başına alım ya da satım sinyali olarak değerlendirilmemelidir.
Örnek
Bir aracı kurumun birkaç hafta boyunca sürekli net alıcı olması yatırımcıların dikkatini çekebilir.
Piyasa Yapıcı
Kategori: Piyasa Katılımcısı
İngilizce Karşılığı: Market Maker
Seviye: Orta
Piyasa yapıcı, belirli sermaye piyasası araçlarında sürekli alış ve satış kotasyonu vererek piyasada likiditenin korunmasına katkı sağlayan yetkili kurum veya kuruluşlardır.
Amaç, yatırımcıların istedikleri zaman işlem yapabilmesini kolaylaştırmaktır.
Neden Önemlidir?
Piyasa yapıcılığı özellikle düşük işlem hacmine sahip ürünlerde fiyat oluşumunun daha düzenli gerçekleşmesine yardımcı olabilir.
Örnek
Bazı yatırım fonları ve varantlarda piyasa yapıcı kurumlar sürekli alış ve satış fiyatı sunar.
Piyasa Yapıcı (Market Maker)
Kategori: Piyasa Katılımcısı
İngilizce Karşılığı: Market Maker
Seviye: Orta
Piyasa yapıcı, belirli finansal araçlarda sürekli alış ve satış kotasyonu vererek piyasanın düzenli işlemesine katkı sağlayan kurum veya kuruluşlardır.
Piyasa yapıcıların temel amacı likiditeyi desteklemektir.
Neden Önemlidir?
Likiditenin artması alış-satış fiyat farkının (spread) daralmasına yardımcı olabilir.
Örnek
Bir ETF'de piyasa yapıcının sürekli kotasyon vermesi yatırımcıların daha kolay işlem yapmasını sağlayabilir.
Portföy
Kategori: Yatırım Terimi
İngilizce Karşılığı: Portfolio
Seviye: Başlangıç
Portföy, bir yatırımcının sahip olduğu hisse senetleri, yatırım fonları, tahviller, altın, döviz ve benzeri finansal varlıkların tamamını ifade eder.
Bir portföy yalnızca hisse senetlerinden oluşabileceği gibi farklı yatırım araçlarını da içerebilir.
Neden Önemlidir?İyi oluşturulmuş bir portföy, riski dağıtmaya ve uzun vadede daha dengeli bir yatırım stratejisi oluşturmaya yardımcı olabilir.
ÖrnekBir yatırımcının portföyünde;
- %40 hisse senedi
- %30 yatırım fonu
- %20 altın
- %10 döviz
bulunabilir.
Portföy Yönetimi
Kategori: Yatırım Yönetimi
İngilizce Karşılığı: Portfolio Management
Seviye: Başlangıç
Portföy yönetimi, yatırımcının hedefleri, risk profili ve yatırım süresine uygun şekilde yatırım araçlarının planlanması ve yönetilmesidir.
Portföy yönetimi bireysel yatırımcılar tarafından yapılabileceği gibi profesyonel portföy yönetim şirketleri tarafından da gerçekleştirilebilir.
Neden Önemlidir?
Doğru portföy yönetimi, risk ve getiri dengesinin korunmasına yardımcı olabilir.
Örnek
Uzun vadeli yatırım yapan bir kişi düzenli aralıklarla portföy dağılımını güncelleyebilir.
Portföy Çeşitlendirmesi
Kategori: Risk Yönetimi
İngilizce Karşılığı: Portfolio Diversification
Seviye: Başlangıç
Portföy çeşitlendirmesi, yatırım riskini azaltmak amacıyla sermayenin farklı yatırım araçlarına veya sektörlere dağıtılmasıdır.
Yatırımcılar tüm sermayeyi tek hisseye yatırmak yerine farklı varlıklara bölmeyi tercih edebilir.
Neden Önemlidir?
Tek bir yatırım aracında yaşanabilecek olumsuz gelişmelerin portföyün tamamını etkileme riskini azaltabilir.
Örnek
Bankacılık, sanayi, teknoloji ve enerji hisselerini birlikte bulundurmak portföy çeşitlendirmesine örnek olabilir.
Pozitif Uyumsuzluk
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Bullish Divergence
Seviye: Orta
Pozitif uyumsuzluk, fiyat yeni dip seviyeleri oluştururken RSI, MACD veya benzeri teknik göstergelerin daha yüksek dipler oluşturması durumudur.
Bazı yatırımcılar bunu satış baskısının zayıfladığına ve olası bir yükseliş ihtimaline işaret eden teknik sinyallerden biri olarak değerlendirir.
Ancak pozitif uyumsuzluk tek başına kesin bir yükseliş göstergesi değildir.
Neden Önemlidir?
Trend dönüşlerini takip eden teknik analiz yatırımcılarının en sık kullandığı göstergelerden biridir.
Örnek
Bir hisse yeni dip yapmasına rağmen RSI daha yüksek dip oluşturuyorsa pozitif uyumsuzluk oluşmuş olabilir.
Primli İşlem
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Trading at Premium
Seviye: Orta
Primli işlem, bir hisse senedinin, fonun veya yatırım aracının teorik ya da referans değerinin üzerinde işlem görmesini ifade eder.
Bu durum yatırımcı talebinin güçlü olduğu dönemlerde görülebilir.
Neden Önemlidir?
Yüksek prim oranı yatırımcı beklentilerinin güçlü olduğunu gösterebilir. Ancak aşırı primli fiyatlamalar dikkatle değerlendirilmelidir.
Örnek
Bir yatırım fonunun net aktif değerinin üzerinde fiyatlanması primli işlem olarak değerlendirilebilir.
Primsiz İşlem
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Trading at Par
Seviye: Başlangıç
Primsiz işlem, bir yatırım aracının teorik veya referans değerine yakın seviyelerde işlem görmesini ifade eder.
Bu kavram özellikle yatırım fonları ve bazı sermaye piyasası araçlarında kullanılabilir.
Neden Önemlidir?
Yatırım aracının piyasa fiyatı ile gerçek değeri arasındaki farkın düşük olduğunu gösterebilir.
Örnek
Bir yatırım fonunun piyasa fiyatı ile net aktif değerinin neredeyse aynı olması primsiz işlem örneği olabilir.
Profesyonel Yatırımcı
Kategori: Yatırımcı Profili
İngilizce Karşılığı: Professional Investor
Seviye: Orta
Profesyonel yatırımcı, finansal piyasalarda mesleki bilgi ve deneyime sahip olan ya da ilgili düzenlemeler kapsamında profesyonel olarak sınıflandırılan yatırımcıları ifade eder.
Profesyonel yatırımcı tanımı, bireysel yatırımcı tanımından farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.
Neden Önemlidir?
Bazı finansal ürünler ve bilgilendirme yükümlülükleri profesyonel yatırımcı statüsüne göre farklılık gösterebilir.
Örnek
Bir portföy yöneticisi profesyonel yatırımcı olarak değerlendirilebilir.
Psikolojik Destek
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Psychological Support
Seviye: Başlangıç
Psikolojik destek, yatırımcıların önem verdiği yuvarlak fiyat seviyelerinde oluşan destek noktalarını ifade eder.
100 TL, 500 TL veya 1.000 TL gibi seviyeler buna örnek olabilir.
Neden Önemlidir?
Bu seviyelerde alım ilgisi artabilir. Ancak her zaman çalışacağı garanti edilemez.
Örnek
100 TL seviyesinde sürekli alıcıların gelmesi psikolojik destek olarak yorumlanabilir.
Psikolojik Direnç
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Psychological Resistance
Seviye: Başlangıç
Psikolojik direnç, yatırımcıların satış yapmaya eğilim gösterdiği yuvarlak fiyat seviyelerini ifade eder.
Bu seviyelerde satış baskısı artabilir.
Neden Önemlidir?
Psikolojik dirençler teknik analizde destek ve direnç bölgeleriyle birlikte değerlendirilir.
Örnek
Bir hissenin 200 TL seviyesini birçok kez test edip geçememesi psikolojik direnç olarak yorumlanabilir.
Pump and Dump
Kategori: Piyasa Manipülasyonu
İngilizce Karşılığı: Pump and Dump
Seviye: İleri
Pump and Dump, bir varlığın fiyatını yanıltıcı yöntemlerle yükseltmeye çalışıp ardından yüksek fiyattan satış yapılmasını ifade eden yasa dışı bir manipülasyon yöntemidir.
Bu tür faaliyetler birçok ülkede hukuka aykırıdır ve sermaye piyasası düzenleyicileri tarafından yaptırıma tabi olabilir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcıların sosyal medyada dolaşan asılsız söylemler ve yapay fiyat hareketlerine karşı dikkatli olması gerekir.
Örnek
Gerçeği yansıtmayan haberlerle bir hissenin fiyatının yapay olarak yükseltilmeye çalışılması Pump and Dump iddiasına konu olabilir.
Qualified Investor (Nitelikli Yatırımcı)
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
Türkçe Karşılığı: Nitelikli Yatırımcı
Seviye: Orta
Qualified Investor, Türkçede "Nitelikli Yatırımcı" olarak kullanılan ve belirli finansal yeterlilikleri sağlayan yatırımcıları ifade eden İngilizce bir terimdir.
Uluslararası piyasalarda ve yabancı yatırım fonlarının belgelerinde sıkça kullanılır.
Türkiye'de SPK düzenlemeleri kapsamında yalnızca belirli şartları sağlayan yatırımcılar bazı yatırım ürünlerine erişebilir.
Neden Önemlidir?
Uluslararası yatırım yapan kişiler yabancı fon izahnamelerinde "Qualified Investor Only" ifadesiyle karşılaşabilir.
Örnek
Bazı yabancı yatırım fonları yalnızca Qualified Investor statüsündeki yatırımcılara sunulabilir.
Quant Trading (Kantitatif İşlem)
Kategori: Algoritmik İşlem
Türkçe Karşılığı: Kantitatif İşlem
Seviye: İleri
Quant Trading, matematiksel modeller ve bilgisayar algoritmaları kullanılarak gerçekleştirilen otomatik işlem stratejilerini ifade eder.
İnsan kararından çok veri analizine dayanır.
Neden Önemlidir?
Günümüzde birçok büyük yatırım fonu ve finans kuruluşu Quant Trading sistemlerinden yararlanmaktadır.
Örnek
Belirli teknik göstergeler oluştuğunda otomatik alım yapan algoritmalar Quant Trading örneğidir.
Quantitative Analysis (Kantitatif Analiz)
Kategori: Analiz Yöntemi
Türkçe Karşılığı: Kantitatif Analiz
Seviye: İleri
Kantitatif analiz, yatırım kararlarının matematiksel modeller, istatistiksel yöntemler ve algoritmalar kullanılarak verilmesini ifade eder.
Bu yöntemde;
- Finansal oranlar
- Fiyat verileri
- İşlem hacmi
- İstatistiksel modeller
- Yapay zekâ algoritmaları
kullanılabilir.
Neden Önemlidir?Kurumsal yatırım şirketleri ve algoritmik işlem sistemleri kantitatif analizden yoğun şekilde yararlanır.
ÖrnekBir algoritmanın son 15 yıllık fiyat verilerini analiz ederek alım sinyali üretmesi kantitatif analiz örneğidir.
ROA (Aktif Karlılığı)
Kategori: Finansal Oran
İngilizce Karşılığı: Return on Assets
Seviye: Orta
ROA (Return on Assets), şirketin sahip olduğu varlıkları ne kadar verimli kullanarak kâr elde ettiğini gösteren finansal performans oranıdır.
Genellikle şu formülle hesaplanır:
ROA = Net Kâr ÷ Toplam Varlıklar × 100
Neden Önemlidir?
ROA oranı, şirketin sahip olduğu varlıklardan ne ölçüde verim elde ettiğini değerlendirmeye yardımcı olur.
Örnek
Toplam varlıkları 10 milyar TL olan ve 1 milyar TL net kâr elde eden şirketin ROA oranı %10'dur.
RSI (Relative Strength Index)
Kategori: Teknik Analiz Göstergesi
Türkçe Karşılığı: Göreceli Güç Endeksi
Seviye: Başlangıç
RSI (Relative Strength Index), fiyat hareketlerinin hızını ve gücünü ölçmek amacıyla kullanılan en popüler teknik analiz göstergelerinden biridir.
Gösterge genellikle 0 ile 100 arasında değer alır.
Yatırımcılar çoğunlukla;
- 70 üzerini aşırı alım bölgesi
- 30 altını aşırı satım bölgesi
olarak değerlendirir.
Ancak RSI tek başına alım veya satım kararı vermek için yeterli değildir.
Neden Önemlidir?RSI, trend gücünü ve olası dönüş bölgelerini değerlendirmek isteyen yatırımcıların en sık kullandığı göstergelerden biridir.
ÖrnekBir hissede RSI değeri 78 seviyesine ulaştığında bazı yatırımcılar aşırı alım bölgesine girildiğini düşünebilir.
Rally (Ralli)
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Rally
Seviye: Başlangıç
Ralli, bir hisse senedinin, sektörün veya endeksin kısa ya da orta vadede güçlü ve hızlı bir yükseliş göstermesini ifade eder.
Ralli, olumlu şirket haberleri, güçlü finansal sonuçlar, faiz indirimleri veya yatırımcı güvenindeki artış gibi birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Neden Önemlidir?
Ralli dönemlerinde yatırımcı ilgisi ve işlem hacmi artabilir. Ancak hızlı yükselişlerin ardından düzeltme hareketleri de görülebilir.
Örnek
Endeksin bir ay içinde %20 yükselmesi yatırımcılar tarafından güçlü bir ralli olarak değerlendirilebilir.
Rating (Kredi Notu)
Kategori: Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Credit Rating
Seviye: Başlangıç
Rating, bir ülkenin, şirketin veya finansal kuruluşun borçlarını geri ödeme kapasitesini değerlendiren kredi notunu ifade eder.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları tarafından verilir.
Neden Önemlidir?
Kredi notundaki değişiklikler yatırımcı güvenini ve finansman maliyetlerini etkileyebilir.
Örnek
Bir ülkenin kredi notunun yükseltilmesi yabancı yatırımcı ilgisini artırabilir.
Realize Kâr
Kategori: Yatırımcı Jargonu / İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Realized Profit
Seviye: Başlangıç
Realize kâr, yatırımcının sahip olduğu bir varlığı satarak elde ettiği ve kesinleşen kazancı ifade eder.
Fiyat yükselmiş olsa bile satış yapılmadığı sürece kâr gerçekleşmiş sayılmaz.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar "kâğıt üzerindeki kâr" ile "realize edilmiş kâr" arasındaki farkı bilmelidir.
Örnek
50 TL'den alınan bir hissenin 80 TL'den satılmasıyla elde edilen kazanç realize kârdır.
Realize Zarar
Kategori: Yatırımcı Jargonu / İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Realized Loss
Seviye: Başlangıç
Realize zarar, yatırımcının elindeki varlığı maliyetinin altında satarak zararını kesinleştirmesidir.
Fiyat düşmüş olsa bile satış yapılmadığı sürece zarar gerçekleşmiş sayılmaz.
Neden Önemlidir?
Bazı yatırımcılar risk yönetimi kapsamında daha büyük kayıpları önlemek için belirli seviyelerde zararı realize etmeyi tercih edebilir.
Örnek
100 TL maliyetle alınan bir hissenin 90 TL'den satılması, realize zarar oluşmasına neden olur.
Recovery (Toparlanma)
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Recovery
Seviye: Başlangıç
Recovery, sert düşüşlerin ardından piyasanın veya bir yatırım aracının yeniden yükselişe geçmesini ifade eder.
Türkçede "toparlanma" olarak kullanılmaktadır.
Neden Önemlidir?
Toparlanma süreci yatırımcıların piyasa güveninin yeniden oluşmaya başladığını gösterebilir.
Örnek
Küresel piyasalardaki sert satışların ardından endekslerde recovery hareketi görülebilir.
Reel Getiri
Kategori: Ekonomi Terimi
İngilizce Karşılığı: Real Return
Seviye: Başlangıç
Reel getiri, yatırımın enflasyon etkisi düşüldükten sonra sağladığı gerçek kazancı ifade eder.
Nominal getiri ile reel getiri aynı kavram değildir.
Neden Önemlidir?
Bir yatırım nominal olarak kazandırmış görünse bile enflasyonun altında kaldığında yatırımcının satın alma gücü azalabilir.
Örnek
Yıllık %40 kazanç sağlayan bir yatırımda enflasyon %45 ise yatırımcının reel getirisi negatiftir.
Regülasyon
Kategori: Finans ve Hukuk
İngilizce Karşılığı: Regulation
Seviye: Başlangıç
Regülasyon, sermaye piyasalarının güvenli, şeffaf ve adil şekilde işlemesini sağlamak amacıyla oluşturulan yasal düzenlemeleri ifade eder.
Türkiye'de bu düzenlemelerin önemli bir bölümü SPK tarafından hazırlanır ve uygulanır.
Neden Önemlidir?
Yasal düzenlemeler yatırımcı haklarının korunmasına ve piyasa güveninin artırılmasına katkı sağlar.
Örnek
Yeni açığa satış kuralları bir regülasyon değişikliği örneğidir.
Repo
Kategori: Para Piyasası
İngilizce Karşılığı: Repurchase Agreement (Repo)
Seviye: Başlangıç
Repo, belirli bir vadede geri satın alma taahhüdüyle menkul kıymet alım satımı yapılmasını ifade eden kısa vadeli yatırım aracıdır.
Bankalar ve finans kuruluşları tarafından yaygın olarak kullanılır.
Neden Önemlidir?
Repo işlemleri kısa vadeli likidite yönetiminde önemli rol oynar ve faiz piyasalarıyla yakından ilişkilidir.
Örnek
Bir yatırımcı elindeki nakdi kısa süreli değerlendirmek amacıyla repo işlemi yapabilir.
Resesyon
Kategori: Makro Ekonomi
İngilizce Karşılığı: Recession
Seviye: Başlangıç
Resesyon, ekonomik faaliyetlerin belirli bir süre boyunca daralmasıyla karakterize edilen ekonomik durgunluk dönemidir.
Bu süreçte;
- Ekonomik büyüme yavaşlayabilir
- İşsizlik artabilir
- Tüketim ve yatırımlar azalabilir.
- Şirket kârlılıkları baskı altında kalabilir.
Neden Önemlidir?Resesyon beklentileri hisse senedi piyasaları, faiz oranları ve emtia fiyatları üzerinde önemli etkiler oluşturabilir.
ÖrnekKüresel ekonomide resesyon beklentisinin artmasıyla yatırımcılar daha düşük riskli varlıklara yönelebilir.
Rezistans (Direnç)
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Resistance
Seviye: Başlangıç
Rezistans, fiyatın yükselirken satış baskısıyla karşılaşabileceği seviyeyi ifade eder.
Türk yatırımcılar arasında "direnç" kelimesi daha yaygın kullanılmaktadır.
Neden Önemlidir?
Direnç seviyeleri yatırımcıların kâr satışlarını değerlendirebileceği bölgeler olarak görülebilir.
Örnek
Bir hisse 150 TL seviyesini birkaç kez test edip geçemiyorsa bu bölge direnç olarak yorumlanabilir.
Risk / Getiri Oranı
Kategori: Yatırım Analizi
İngilizce Karşılığı: Risk / Reward Ratio
Seviye: Başlangıç
Risk/Getiri Oranı, bir yatırım işleminde göze alınan olası zarar ile hedeflenen kazanç arasındaki ilişkiyi ifade eder.
Bu oran yatırım planı oluştururken sıkça kullanılır.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar, beklenen kazancın alınan riske değip değmeyeceğini değerlendirmek için bu oranı kullanır.
Örnek
10 TL zarar riski bulunan ve 30 TL kâr hedeflenen bir işlemde risk/getiri oranı yaklaşık 1:3 olarak ifade edilir.
Risk Yönetimi
Kategori: Yatırım Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Risk Management
Seviye: Başlangıç
Risk yönetimi, yatırım yaparken karşılaşılabilecek olası zararları sınırlandırmak amacıyla uygulanan yöntemlerin tamamıdır.
Başlıca risk yönetimi yöntemleri şunlardır:- Portföy çeşitlendirmesi
- Zarar kes (Stop-Loss) kullanımı
- Pozisyon büyüklüğünün kontrol edilmesi
- Kaldıraç kullanımının sınırlandırılması
- Risk-getiri dengesinin gözetilmesi
Neden Önemlidir?Başarılı yatırımcıların ortak özelliklerinden biri, yalnızca kazanç odaklı değil, risk odaklı düşünmeleridir.
ÖrnekPortföyün tamamını tek hisseye yatırmak yerine farklı sektörlere dağıtmak risk yönetiminin temel örneklerinden biridir.
Robot İşlem
Kategori: Algoritmik İşlem
İngilizce Karşılığı: Automated Trading
Seviye: Orta
Robot işlem, önceden belirlenmiş kurallara göre alım ve satım yapan bilgisayar programları aracılığıyla gerçekleştirilen işlemleri ifade eder.
Bu sistemler algoritmik işlem stratejilerine dayanabilir.
Neden Önemlidir?
Robot işlemler günümüzde birçok profesyonel yatırım kuruluşu tarafından kullanılmaktadır.
Örnek
RSI ve MACD göstergelerine göre otomatik alım yapan bir yazılım robot işlem örneğidir.
Rüçhan Hakkı
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Pre-emptive Right
Seviye: Orta
Rüçhan hakkı, bedelli sermaye artırımı yapan bir şirketin mevcut ortaklarına tanınan öncelikli pay satın alma hakkıdır.
Bu hak sayesinde yatırımcılar, sahip oldukları ortaklık oranını koruma imkânına sahip olabilir.
Rüçhan hakkı belirli bir süre boyunca kullanılabilir veya Borsa İstanbul'da alınıp satılabilir.
Neden Önemlidir?
Bedelli sermaye artırımlarında rüçhan hakkını kullanmayan yatırımcıların ortaklık oranı azalabilir.
Bu nedenle yatırımcıların sermaye artırımı süreçlerini dikkatle takip etmesi önemlidir.
Örnek
Bir şirket %100 bedelli sermaye artırımı yaptığında yatırımcılar sahip oldukları pay kadar yeni hisse alma hakkı elde edebilir.
Rüçhan Kuponu
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Rights Coupon
Seviye: Orta
Rüçhan kuponu, bedelli sermaye artırımı sürecinde yatırımcılara tanınan yeni pay alma hakkını temsil eden işlem aracıdır.
Belirlenen süre içerisinde kullanılabilir veya piyasada işlem görebilir.
Süre sonunda kullanılmayan rüçhan kuponları geçerliliğini kaybeder.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar rüçhan kuponlarını kullanarak yeni pay alabilir veya piyasada satarak değerini değerlendirebilir.
Örnek
Bir yatırımcı rüçhan hakkını kullanmak yerine kuponlarını borsada satmayı tercih edebilir.
SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)
Kategori: Kurum
İngilizce Karşılığı: Capital Markets Board of Türkiye (CMB)
Seviye: Başlangıç
SPK (Sermaye Piyasası Kurulu), Türkiye sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen kamu kurumudur.
Görevleri arasında;
- Yatırımcı haklarını korumak
- Sermaye piyasalarının güvenilir çalışmasını sağlamak
- Şirketlerin halka arz süreçlerini denetlemek
- Piyasa bozucu eylemleri incelemek
- Yeni düzenlemeler yayımlamak
yer alır.
Neden Önemlidir?Borsa İstanbul'da işlem gören tüm şirketler ve aracı kurumlar SPK düzenlemelerine tabidir.
ÖrnekBir halka arzın onaylanabilmesi için SPK izni gerekir.
Sahte Kırılım
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: False Breakout
Seviye: Orta
Sahte kırılım, fiyatın destek veya direnç seviyesini kısa süreliğine aşmasının ardından yeniden önceki bölgeye dönmesini ifade eder.
Bu durum yatırımcıları yanıltabilir.
Neden Önemlidir?
Sahte kırılımlar özellikle hacim analizleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Örnek
Bir hissenin direnci kırdıktan sonra ertesi gün yeniden direnç altına dönmesi sahte kırılım olabilir.
Satış Baskısı
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Selling Pressure
Seviye: Başlangıç
Satış baskısı, piyasada satış emirlerinin alış emirlerine göre yoğunlaşması sonucu fiyat üzerinde aşağı yönlü baskı oluşmasını ifade eder.
Neden Önemlidir?
Satış baskısının artması fiyatlarda geri çekilmeye neden olabilir. Ancak tek başına trend değişimi anlamına gelmez.
Örnek
Olumsuz bilanço açıklayan bir şirkette gün boyunca yoğun satış baskısı görülebilir.
Satış Duvarı
Kategori: Kademe Analizi
İngilizce Karşılığı: Sell Wall
Seviye: Orta
Satış duvarı, belirli bir fiyat seviyesinde bekleyen yüksek miktarlı satış emirlerini ifade eden yatırımcı jargonudur.
Bu emirler fiyatın yükselişini geçici olarak zorlaştırabilir.
Ancak büyük emirler iptal edilebileceği veya değiştirilebileceği için tek başına kesin bir gösterge değildir.
Neden Önemlidir?
Kademe ekranını takip eden yatırımcılar satış duvarlarını olası direnç bölgeleri olarak değerlendirebilir.
Örnek
105 TL seviyesinde 8 milyon lot satış emri bulunması yatırımcılar arasında "satış duvarı var" şeklinde yorumlanabilir.
Sazan Avı
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: (Resmî karşılığı yoktur)
Seviye: Orta
Sazan avı, yatırımcı jargonunda, doğrulanmamış haberler, abartılı beklentiler veya ani fiyat hareketleri nedeniyle hazırlıksız yatırımcıların aceleyle işlem yapmasını ifade etmek için kullanılan gayriresmî bir deyimdir.
Bu ifade, yatırımcı davranışını anlatır; resmî bir sermaye piyasası terimi değildir.
Neden Önemlidir?
Sosyal medyada yayılan doğrulanmamış bilgi ve söylentilere dayanarak işlem yapmak yatırımcı açısından risk oluşturabilir.
Örnek
Doğrulanmamış bir halka arz haberi sonrası aceleyle alım yapan yatırımcılar için "sazan avına yakalandılar" yorumu yapılabilir.
Sazan Sarmalı
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: (Resmî karşılığı yoktur)
Seviye: Orta
Sazan sarmalı, yatırımcı jargonunda, fiyat yükseldikçe yeni yatırımcıların alım yapması ve bunun daha fazla yatırımcıyı piyasaya çekmesiyle oluşan döngüyü anlatmak için kullanılan gayriresmî bir ifadedir.
Bu tür hareketler her zaman aynı şekilde sonuçlanmaz ve yükselişlerin kalıcı olacağı anlamına gelmez.
Neden Önemlidir?
Yatırım kararlarının yalnızca sosyal medya etkisi veya sürü psikolojisiyle verilmesi risk oluşturabilir.
Örnek
Hızla yükselen bir hissede art arda gelen bireysel yatırımcı alımları bazı yatırımcılar tarafından sazan sarmalı olarak nitelendirilebilir.
Scalping
Kategori: İşlem Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Scalping
Seviye: İleri
Scalping, çok kısa süre içerisinde küçük fiyat hareketlerinden kazanç elde etmeyi amaçlayan işlem stratejisidir.
Scalping yapan yatırımcılar gün içerisinde çok sayıda işlem gerçekleştirebilir.
Neden Önemlidir?
Bu strateji yüksek disiplin, hızlı karar verme ve işlem maliyetlerinin dikkatle yönetilmesini gerektirir.
Örnek
Bir yatırımcının gün içinde aynı hissede onlarca alım-satım yapması scalping örneği olabilir.
Seans
Kategori: Borsa İşleyişi
İngilizce Karşılığı: Trading Session
Seviye: Başlangıç
Seans, borsalarda alım ve satım işlemlerinin gerçekleştirildiği zaman aralığını ifade eder.
Borsa İstanbul'da işlemler belirlenen seans saatleri içerisinde gerçekleştirilir. Açılış, sürekli işlem ve kapanış bölümleri farklı kurallarla çalışabilir.
Seans saatleri; resmî tatiller, yarım gün uygulamaları veya Borsa İstanbul'un duyurularına göre değişebilir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcıların emir verme, emir değiştirme ve işlem gerçekleştirme zamanlarını doğru planlayabilmesi için seans yapısını bilmesi gerekir.
Örnek
Bir yatırımcı açılış seansında verdiği emrin sürekli işlem bölümünde gerçekleşmesini bekleyebilir.
Seanslıkçı
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Day Trader
Seviye: Başlangıç
Seanslıkçı, pozisyonlarını aynı işlem günü içerisinde açıp kapatmayı tercih eden yatırımcılar için kullanılan gayriresmî bir ifadedir.
Genellikle kısa vadeli fiyat hareketlerinden yararlanmayı amaçlar.
Neden Önemlidir?
Seanslık işlem stratejileri hızlı karar alma ve sıkı risk yönetimi gerektirir.
Örnek
Sabah alım yapıp kapanıştan önce satış yapan yatırımcı seanslıkçı olarak tanımlanabilir.
Serbest Marj
Kategori: Kaldıraçlı İşlemler
İngilizce Karşılığı: Free Margin
Seviye: Orta
Serbest marj, kaldıraçlı piyasalarda açık pozisyonlar için kullanılmayan ve yeni işlemlerde değerlendirilebilecek teminat tutarını ifade eder.
Bu kavram özellikle Forex ve türev piyasalarda kullanılır.
Neden Önemlidir?
Serbest marjın azalması teminat tamamlama çağrısı (Margin Call) riskini artırabilir.
Örnek
Açık pozisyonlar nedeniyle serbest marjı azalan yatırımcı yeni işlem açmakta zorlanabilir.
Sermaye Artırımı
Kategori: Şirket İşlemleri
İngilizce Karşılığı: Capital Increase
Seviye: Başlangıç
Sermaye artırımı, şirketin mevcut sermayesini artırması işlemidir.
Sermaye artırımları genel olarak iki şekilde yapılır:
- Bedelli Sermaye Artırımı
- Bedelsiz Sermaye Artırımı
Her iki yöntemin yatırımcıya etkisi farklıdır.
Neden Önemlidir?Sermaye artırımı şirketin büyüme planları, finansman ihtiyacı veya öz kaynak yapısını güçlendirme amacıyla gerçekleştirilebilir.
Yatırımcıların artırımdan önce yöntemi ve şartları dikkatlice incelemesi gerekir.
ÖrnekBir şirket %300 bedelsiz sermaye artırımı açıklayabilir.
Sermaye Azaltımı
Kategori: Şirket İşlemleri
İngilizce Karşılığı: Capital Reduction
Seviye: Orta
Sermaye azaltımı, şirket sermayesinin belirli nedenlerle azaltılması işlemidir.
Bu işlem;
- Zararların kapatılması
- Sermaye yapısının düzenlenmesi
- Şirket yeniden yapılanması
amacıyla gerçekleştirilebilir.
Neden Önemlidir?Her sermaye azaltımı olumsuz anlam taşımaz. İşlemin amacı ve yöntemi dikkatle değerlendirilmelidir.
ÖrnekBir şirket geçmiş yıl zararlarını kapatmak amacıyla sermaye azaltımına gidebilir.
Sermaye Kazancı
Kategori: Vergi / Yatırım
İngilizce Karşılığı: Capital Gain
Seviye: Başlangıç
Sermaye kazancı, bir yatırım aracının alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki olumlu farktan elde edilen kazancı ifade eder.
Temettü geliri ile sermaye kazancı aynı kavram değildir.
Neden Önemlidir?
Uzun vadeli yatırım yapan birçok yatırımcı için temel hedef sermaye kazancı elde etmektir.
Örnek
50 TL'den alınan bir hissenin 90 TL'den satılması sonucu oluşan kazanç sermaye kazancıdır.
Sert Düşüş
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Sharp Decline
Seviye: Başlangıç
Sert düşüş, bir hisse senedinin veya endeksin kısa süre içinde önemli ölçüde değer kaybetmesini ifade eder.
Bu tür hareketler olumsuz haberler, ekonomik gelişmeler veya yoğun satış baskısı nedeniyle ortaya çıkabilir.
Neden Önemlidir?
Sert düşüş dönemlerinde yatırımcıların panikle işlem yapmak yerine risk yönetimi planlarına bağlı kalması önemlidir.
Örnek
Bir şirketin beklenenden kötü bilanço açıklaması sonrasında hissede sert düşüş görülebilir.
Sert Yükseliş
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Sharp Rise
Seviye: Başlangıç
Sert yükseliş, bir hisse senedinin veya endeksin kısa süre içerisinde olağan seviyelerin üzerinde değer kazanmasını ifade eder.
Bu hareketler haber akışı, bilanço açıklamaları veya yatırımcı talebindeki artış gibi nedenlerle görülebilir.
Neden Önemlidir?
Sert yükselişlerin ardından kâr satışları veya fiyat düzeltmeleri yaşanabilir.
Örnek
Bir hissenin üç işlem gününde %25 yükselmesi yatırımcılar tarafından sert yükseliş olarak değerlendirilebilir.
Sertifika
Kategori: Sermaye Piyasası Aracı
İngilizce Karşılığı: Certificate
Seviye: Başlangıç
Sertifika, belirli bir varlığa veya yatırım temasına dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçlarından biridir.
Borsa İstanbul'da dönem dönem farklı sertifika türleri işlem görebilir.
Neden Önemlidir?
Sertifikalar yatırımcılara farklı varlıklara dolaylı erişim sağlayabilir.
Örnek
Altına dayalı sertifikalar yatırımcılara fiziki altın almadan yatırım yapma imkânı sunabilir.
Short Covering
Kategori: İşlem Türü
İngilizce Karşılığı: Short Covering
Seviye: Orta
Short Covering, açığa satış yapan yatırımcıların pozisyonlarını kapatmak amacıyla ilgili varlığı geri satın almalarını ifade eder.
Bu alımlar fiyat üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir.
Neden Önemlidir?
Short Covering hareketleri bazen normal yatırımcı alımlarından çok daha hızlı fiyat yükselişlerine neden olabilir.
Örnek
Yoğun açığa satış bulunan bir hissede ani alımların başlaması Short Covering süreci olabilir.
Short Selling (Açığa Satış)
Kategori: İşlem Türü
İngilizce Karşılığı: Short Selling
Seviye: Orta
Açığa satış, yatırımcının sahip olmadığı bir sermaye piyasası aracını ödünç alarak satması ve daha sonra yerine koymayı hedeflediği işlem türüdür.
Bu işlem, fiyatın düşeceği beklentisiyle yapılır.
Türkiye'de açığa satış işlemleri SPK ve Borsa İstanbul düzenlemelerine tabidir.
Neden Önemlidir?
Açığa satış piyasalarda likiditeyi artırabilir ancak yüksek risk içerir.
Örnek
Bir yatırımcı fiyatın düşmesini beklediği hisse için açığa satış işlemi gerçekleştirebilir.
Short Squeeze
Kategori: Piyasa Hareketi
İngilizce Karşılığı: Short Squeeze
Seviye: İleri
Short Squeeze, açığa satış yapan yatırımcıların yükselen fiyat nedeniyle pozisyonlarını kapatmak zorunda kalmaları sonucu oluşan hızlı fiyat yükselişidir.
Bu durum ek alımları tetikleyerek yükselişi daha da hızlandırabilir.
Neden Önemlidir?
Küresel piyasalarda en dikkat çekici fiyat hareketlerinden bazıları Short Squeeze nedeniyle yaşanmıştır.
Örnek
Bir hissede yoğun açığa satış pozisyonlarının kapanmasıyla sert yükseliş görülebilir.
Silkeleme
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Shakeout
Seviye: Orta
Silkeleme, kısa vadeli yatırımcıların veya zayıf ellerin pozisyonlarını kapatmasına neden olan sert ve geçici fiyat hareketlerini ifade eden yatırımcı jargonudur.
Bu ifade resmî bir finans terimi değildir.
Neden Önemlidir?
Bazı yatırımcılar ani geri çekilmeleri silkeleme olarak yorumlarken, her fiyat hareketinin bilinçli olarak gerçekleştirildiği söylenemez.
Örnek
Bir hissenin gün içinde %6 düşüp daha sonra toparlanması bazı yatırımcılar tarafından silkeleme olarak değerlendirilebilir.
Smart Money
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Smart Money
Seviye: Orta
Smart Money (Akıllı Para), piyasalarda bilgiye, sermayeye veya analiz gücüne sahip olduğu düşünülen büyük yatırımcıları ve kurumsal fonları ifade eden bir kavramdır.
Bu ifade resmî bir finans terimi olmaktan çok yatırımcılar arasında yaygın olarak kullanılan bir kavramdır.
Smart Money olarak görülen gruplar;
- Yatırım fonları
- Emeklilik fonları
- Büyük portföy yönetim şirketleri
- Kurumsal yatırımcılar
olabilir.
Neden Önemlidir?Bazı yatırımcılar fiyat hareketlerini değerlendirirken Smart Money'nin alım veya satım yaptığı bölgeleri takip etmeye çalışır.
Örnek"Büyük fonlar toplamaya başladı." yorumu Smart Money kavramıyla ilişkilendirilebilir.
Smart Money Concept (SMC)
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Smart Money Concept
Seviye: İleri
Smart Money Concept (SMC), fiyat hareketlerinin büyük yatırımcılar ve kurumsal oyuncular tarafından yönlendirildiği varsayımına dayanan teknik analiz yaklaşımıdır.
SMC içerisinde;
- Order Block
- Liquidity
- Break of Structure (BOS)
- Change of Character (CHoCH)
- Fair Value Gap (FVG)
gibi kavramlar bulunur.
Neden Önemlidir?Son yıllarda özellikle YouTube ve sosyal medya platformlarında en hızlı büyüyen teknik analiz yaklaşımlarından biridir.
ÖrnekBir yatırımcı Order Block bölgelerini kullanarak işlem planı oluşturabilir.
Spekülasyon
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Speculation
Seviye: Başlangıç
Spekülasyon, gelecekte oluşması beklenen fiyat hareketlerinden kazanç sağlamayı amaçlayan yatırım yaklaşımıdır.
Finansal piyasalarda spekülasyon yasal bir faaliyettir. Ancak yanıltıcı bilgi yayma, yapay fiyat oluşturma veya yatırımcıları aldatmaya yönelik davranışlar manipülasyon kapsamında değerlendirilebilir ve hukuki yaptırımlara tabi olabilir.
Neden Önemlidir?
Spekülasyon kavramı çoğu zaman manipülasyon ile karıştırılır. Oysa bu iki kavram farklıdır.
Örnek
Olumlu bilanço beklentisiyle hisse satın alan bir yatırımcı spekülatif işlem yapıyor olabilir.
Spekülatör
Kategori: Piyasa Katılımcısı
İngilizce Karşılığı: Speculator
Seviye: Başlangıç
Spekülatör, gelecekte oluşabilecek fiyat değişimlerinden kâr elde etmeyi amaçlayarak işlem yapan yatırımcı veya piyasa katılımcısıdır.
Spekülasyon ile manipülasyon aynı kavram değildir.
Yasal sınırlar içinde yapılan spekülatif işlemler piyasanın doğal işleyişinin bir parçasıdır.
Neden Önemlidir?
Spekülatörler piyasaya likidite sağlayabilir. Ancak manipülatif davranışlarla karıştırılmaması gerekir.
Örnek
Kısa vadeli fiyat beklentisiyle işlem yapan yatırımcılar spekülatif işlem gerçekleştirebilir.
Spread
Kategori: Piyasa Terimi
İngilizce Karşılığı: Spread
Seviye: Başlangıç
Spread, piyasadaki en iyi alış fiyatı ile en iyi satış fiyatı arasındaki farkı ifade eder.
Likiditesi yüksek yatırım araçlarında spread genellikle daha düşüktür.
Neden Önemlidir?
Spread ne kadar düşükse yatırımcının işlem maliyeti de genellikle o kadar düşük olur.
Özellikle varantlar, VİOP ve Forex işlemlerinde spread yakından takip edilir.
Örnek
Alış fiyatı 100 TL, satış fiyatı 100,20 TL olan bir hissede spread 0,20 TL'dir.
Stop Avı
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Stop Hunting
Seviye: Orta
Stop avı, fiyatın yatırımcıların yoğun olarak zarar kes (stop-loss) emri verdiği seviyelere kısa süreli hareket ettikten sonra yeniden eski yönüne dönmesi durumunu ifade eden yatırımcı jargonudur.
Bu ifade, piyasadaki belirli fiyat hareketlerini tanımlamak için kullanılır. Ancak her sert fiyat hareketinin bilinçli bir "stop avı" olduğu söylenemez.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar stop seviyelerini belirlerken yalnızca görünür destek ve direnç noktalarına odaklanmak yerine piyasa oynaklığını da dikkate almalıdır.
Örnek
Bir hissenin kısa süreliğine destek seviyesinin altına sarkıp ardından yeniden yükselmesi bazı yatırımcılar tarafından stop avı olarak yorumlanabilir.
Stop-Limit Emir
Kategori: Emir Türü
İngilizce Karşılığı: Stop Limit Order
Seviye: Orta
Stop-Limit emir, belirlenen tetikleme fiyatına ulaşıldığında sisteme limit emir olarak gönderilen emir türüdür.
Piyasa emrinden farklı olarak yatırımcı maksimum veya minimum işlem fiyatını belirleyebilir.
Neden Önemlidir?
Ani fiyat hareketlerinde yatırımcının belirlediği fiyat aralığında işlem yapmasına yardımcı olabilir.
Ancak fiyat limit seviyesini aşarsa emir gerçekleşmeyebilir.
Örnek
100 TL'de tetiklenecek ve en düşük 99 TL'den satış yapılacak şekilde Stop-Limit emir verilebilir.
Stop-Loss (Zarar Kes)
Kategori: Risk Yönetimi
İngilizce Karşılığı: Stop Loss
Seviye: Başlangıç
Stop-Loss, yatırımcının zararını belirli bir seviyede sınırlandırmak amacıyla önceden belirlediği satış stratejisidir.
Bazı yatırımcılar bunu otomatik emirlerle, bazıları ise manuel olarak uygular.
Stop-Loss kullanımı zararı tamamen engellemez; özellikle sert fiyat boşluklarında (gap) emir beklenenden farklı seviyelerde gerçekleşebilir.
Neden Önemlidir?
Risk yönetiminin temel araçlarından biridir.
Birçok profesyonel yatırımcı, işlem planını oluştururken zarar kes seviyesini önceden belirler.
Örnek
100 TL'den alınan bir hisse için 92 TL zarar kes seviyesi belirlenebilir.
Sukuk (Kira Sertifikası)
Kategori: Sermaye Piyasası Aracı
İngilizce Karşılığı: Sukuk
Seviye: Orta
Sukuk, belirli varlıklara veya projelere dayalı olarak ihraç edilen ve Türkiye'de "Kira Sertifikası" olarak adlandırılan faizsiz sermaye piyasası aracıdır.
Sukuk sahipleri, dayanak varlıktan elde edilen gelir üzerinde hak sahibi olabilir.
Neden Önemlidir?
Katılım finansı sisteminde önemli bir yatırım aracıdır.
Örnek
Bir gayrimenkul projesi için kira sertifikası ihraç edilebilir.
Swap
Kategori: Finansal İşlem
İngilizce Karşılığı: Swap
Seviye: Orta
Swap, iki tarafın belirli koşullar altında nakit akışlarını veya finansal yükümlülüklerini karşılıklı olarak değiştirdiği finansal sözleşmedir.
En yaygın swap türleri şunlardır:
- Faiz Swapı
- Döviz Swapı
- Emtia Swapı
Merkez bankaları da uluslararası rezerv yönetiminde swap anlaşmalarından yararlanabilir.
Neden Önemlidir?Swap işlemleri; kur riski, faiz riski ve likidite yönetimi açısından önemli araçlardan biridir.
Örnekİki ülke merkez bankasının yerel para birimleri üzerinden yaptığı anlaşma döviz swapına örnek olabilir.
Swing Trade
Kategori: İşlem Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Swing Trading
Seviye: Başlangıç
Swing Trade, birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürebilen fiyat hareketlerinden faydalanmayı amaçlayan işlem stratejisidir.
Scalping'e göre daha uzun, uzun vadeli yatırımcılığa göre ise daha kısa vadeli bir yaklaşımdır.
Neden Önemlidir?
Hem teknik analiz hem de temel analiz birlikte kullanılabilir.
Örnek
Bir yatırımcının iki hafta boyunca taşıdığı pozisyon Swing Trade örneği olabilir.
Sürdürülebilirlik Endeksi
Kategori: Borsa Endeksi
İngilizce Karşılığı: Sustainability Index
Seviye: Başlangıç
Sürdürülebilirlik Endeksi, çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim (ESG) kriterlerini karşılayan şirketlerden oluşturulan borsa endeksidir.
Bu endekslerde yer almak şirketlerin sürdürülebilirlik performansını yansıtabilir.
Neden Önemlidir?
Kurumsal yatırımcılar ESG kriterlerine uygun şirketleri değerlendirirken bu endeksleri dikkate alabilir.
Örnek
ESG performansı yüksek şirketler sürdürülebilirlik endekslerinde yer alabilir.
Sınai Endeks
Kategori: Borsa Endeksi
İngilizce Karşılığı: Industrial Index
Seviye: Başlangıç
Sınai Endeks, sanayi sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin performansını izlemek amacıyla oluşturulan borsa endeksidir.
Borsa İstanbul'da sanayi şirketlerinin genel görünümünü değerlendirmek için sıkça takip edilir.
Neden Önemlidir?
Sektörel performans karşılaştırmalarında önemli bir referans niteliği taşır.
Örnek
Sanayi şirketlerinin güçlü bilanço açıklaması Sınai Endeks üzerinde olumlu etki oluşturabilir.
Sığ Hisse
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Low Liquidity Stock
Seviye: Başlangıç
Sığ hisse, işlem hacmi düşük olan ve görece az miktardaki alım veya satım emirleriyle fiyatı daha kolay değişebilen hisseler için kullanılan gayriresmî bir ifadedir.
Bu terim resmî bir Borsa İstanbul tanımı değildir.
Neden Önemlidir?
Sığ hisselerde fiyat oynaklığı ve alış-satış fiyat farkı (spread) daha yüksek olabilir.
Örnek
Günlük işlem hacmi düşük olan bazı hisseler yatırımcılar tarafından sığ hisse olarak nitelendirilebilir.
T+0
Kategori: Takas Sistemi
İngilizce Karşılığı: T+0 Settlement
Seviye: Başlangıç
T+0, işlemin gerçekleştiği gün içerisinde takasın tamamlanmasını ifade eder.
Bazı piyasalarda uygulanırken, her sermaye piyasası aracı için geçerli değildir.
Neden Önemlidir?
Takas süreleri yatırımcının nakit ve menkul kıymete erişim zamanını etkiler.
Örnek
Bazı yatırım araçlarında T+0 takas sistemi uygulanabilir.
T+1
Kategori: Takas Sistemi
İngilizce Karşılığı: T+1 Settlement
Seviye: Başlangıç
T+1, işlemin gerçekleşmesinden sonraki ilk iş gününde takasın tamamlanmasını ifade eder.
Son yıllarda birçok uluslararası piyasa T+1 sistemine geçiş yapmıştır.
Neden Önemlidir?
Takas süresinin kısalması yatırımcıların fonlarına daha hızlı erişmesini sağlayabilir.
Örnek
ABD hisse senedi piyasaları T+1 takas sistemini uygulamaktadır.
T+2
Kategori: Takas Sistemi
İngilizce Karşılığı: T+2 Settlement
Seviye: Başlangıç
T+2, işlemin gerçekleşmesini takip eden ikinci iş gününde takasın tamamlanmasını ifade eder.
Uzun yıllar boyunca birçok borsada standart uygulama olarak kullanılmıştır.
Neden Önemlidir?
Yatırımcıların nakit planlamasında takas süresi önemli rol oynar.
Örnek
İşlem salı günü gerçekleşmişse T+2 sisteminde takas perşembe günü tamamlanabilir.
T+3
Kategori: Takas Sistemi
İngilizce Karşılığı: T+3 Settlement
Seviye: Başlangıç
T+3, işlemin üçüncü iş gününde tamamlandığı eski takas sistemini ifade eder.
Günümüzde birçok piyasada daha kısa takas sürelerine geçilmiş olsa da tarihsel açıdan önemli bir kavramdır.
Neden Önemlidir?
Eski piyasa uygulamalarını ve tarihsel düzenlemeleri anlamaya yardımcı olur.
Örnek
Bazı ülkelerde geçmişte hisse senedi işlemleri T+3 sistemine göre sonuçlandırılıyordu.
TOBO (Ters Omuz Baş Omuz)
Kategori: Teknik Analiz Formasyonu
İngilizce Karşılığı: Inverse Head and Shoulders
Seviye: Orta
TOBO (Ters Omuz Baş Omuz), OBO formasyonunun tersidir ve çoğunlukla düşüş trendlerinin ardından görülen olası yükseliş dönüş formasyonu olarak değerlendirilir.
Neden Önemlidir?
Teknik analiz yapan yatırımcılar TOBO oluşumunu olası trend değişiminin işaretlerinden biri olarak takip eder.
Örnek
Uzun süre düşen bir hisse TOBO oluşturduktan sonra boyun çizgisini yukarı kırabilir.
Taban
Kategori: Borsa İşleyişi
İngilizce Karşılığı: Price Floor (Günlük Fiyat Limiti)
Seviye: Başlangıç
Taban, bir sermaye piyasası aracının bir işlem günü içerisinde ulaşabileceği en düşük fiyat limitini ifade eder.
Borsa İstanbul'da fiyat marjları ilgili pazar ve düzenlemelere göre belirlenir.
Bir hisse taban fiyata ulaştığında satış emirleri devam etse bile yeterli alıcı bulunmazsa işlemler sınırlı şekilde gerçekleşebilir.
Neden Önemlidir?
Taban seviyesinde bekleyen yoğun satış emirleri yatırımcıların likiditeye ulaşmasını zorlaştırabilir.
Örnek
Hisse güne olumsuz haberle başlayıp kısa sürede taban fiyatına gerileyebilir.
Taban Bozmak
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Breaking the Price Floor
Seviye: Başlangıç
Taban bozmak, taban fiyat seviyesinde bekleyen satışların önemli ölçüde karşılanmasıyla birlikte hisse fiyatının yeniden taban seviyesinin üzerine çıkmasını ifade eden yatırımcı jargonudur.
Neden Önemlidir?
Taban bozulması satış baskısının azaldığı şeklinde yorumlanabilir. Ancak tek başına trend değişimi anlamına gelmez.
Örnek
Öğleden sonra gelen güçlü alımlarla hisse taban bozdu.
Tahta
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Order Book / Market Board (Bağlama göre)
Seviye: Başlangıç
Tahta, yatırımcıların belirli bir hisse senedindeki emirleri, fiyat hareketlerini ve işlem akışını ifade etmek için kullandıkları gayriresmî bir terimdir.
"Tahta" ifadesi resmî bir Borsa İstanbul tanımı değildir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar günlük konuşmalarda "tahta hareketli", "tahta sakin", "tahtaya alıcı geldi" gibi ifadeler kullanabilir.
Örnek
Bugün tahtada güçlü alımlar dikkat çekiyor.
Tahtacı
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: (Resmî karşılığı yoktur)
Seviye: Orta
Tahtacı, yatırımcı jargonunda belirli bir hisse senedindeki fiyat hareketlerini yönlendirdiği veya yönettiği düşünülen kişi ya da grupları ifade etmek için kullanılan gayriresmî bir ifadedir.
Bu kavramın resmî bir karşılığı bulunmaz ve belirli kişi veya kurumları ifade ettiğini gösteren bir kanıt olarak değerlendirilmemelidir.
Yatırımcılar arasında;
- "Tahtacı topluyor."
- "Tahtacı satış yazdı."
- "Tahtacı silkeledi."
gibi ifadeler yaygın olarak kullanılmaktadır.
Neden Önemlidir?Bu kavram yatırımcı kültürünün bir parçasıdır. Ancak fiyat hareketlerinin tek bir kişi veya grup tarafından gerçekleştirildiği varsayımı her zaman doğru olmayabilir.
ÖrnekForumlarda "tahtacı bugün mal vermedi" şeklinde yorumlar görülebilir.
Takas
Kategori: Borsa İşleyişi
İngilizce Karşılığı: Settlement
Seviye: Başlangıç
Takas, borsada gerçekleştirilen alım ve satım işlemlerinin tamamlanarak para ile menkul kıymetin taraflar arasında resmî olarak el değiştirmesi sürecidir.
Borsa İstanbul'da hisse senedi işlemlerinin takası, yürürlükteki takas süresine göre gerçekleştirilir.
Takas süreci, işlem yapılan piyasa ve ilgili düzenlemelere göre değişebilir.
Neden Önemlidir?
İşlem gerçekleştiği anda yatırım tamamlanmış görünse de hukuki ve mali devir takas sürecinin sonunda tamamlanır.
Örnek
Pazartesi günü alınan bir hisse senedinin takası yürürlükteki takas süresi sonunda gerçekleşir.
Takasbank
Kategori: Kurum
İngilizce Karşılığı: İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.
Seviye: Başlangıç
Takasbank, Borsa İstanbul'da gerçekleştirilen işlemlerin takas ve saklama süreçlerini yürüten merkezi finans kuruluşudur.
Başlıca görevleri şunlardır:
- Takas işlemlerini yürütmek
- Saklama hizmeti sunmak
- Teminat yönetimini gerçekleştirmek
- Takas riskini azaltmak
Neden Önemlidir?Sermaye piyasalarının güvenli şekilde çalışabilmesi için Takasbank kritik bir altyapı görevi üstlenir.
ÖrnekYatırımcıların hisse senetleri Takasbank sistemi üzerinden güvenli şekilde saklanır.
Takip Eden Stop (Trailing Stop)
Kategori: Risk Yönetimi
İngilizce Karşılığı: Trailing Stop
Seviye: Orta
Takip eden stop (Trailing Stop), fiyat yatırımcı lehine hareket ettikçe zarar kes seviyesinin belirli kurallara göre otomatik veya manuel olarak yukarı taşınmasını ifade eder.
Bu yöntem, elde edilen kârın korunmasına yardımcı olmayı amaçlar.
Neden Önemlidir?
Yükselen piyasalarda pozisyonu erken kapatmadan riski yönetmek için kullanılan stratejilerden biridir.
Örnek
100 TL'den alınan bir hissede fiyat 120 TL'ye yükseldiğinde stop seviyesinin 92 TL'den 112 TL'ye yükseltilmesi takip eden stop stratejisine örnek olabilir.
Takoz Formasyonu
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Wedge Pattern
Seviye: Orta
Takoz formasyonu, fiyat hareketlerinin daralan iki trend çizgisi arasında sıkışarak ilerlediği teknik analiz formasyonudur.
İki temel türü bulunur:
- Yükselen Takoz (Rising Wedge)
- Düşen Takoz (Falling Wedge)
Her iki formasyonun yorumu, oluştuğu trend ve kırılım yönüne göre değişebilir.
Neden Önemlidir?Takoz formasyonları olası trend devamı veya trend dönüşü sinyalleri açısından takip edilir. Ancak tek başına kesin sonuç vermez ve diğer analiz araçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
ÖrnekFiyat daralan bant içerisinde hareket ettikten sonra hacimli şekilde yukarı kırılım gerçekleştirebilir.
Takunya Limited
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: (Resmî karşılığı yoktur)
Seviye: İleri
Takunya Limited, bazı yatırımcı topluluklarında mizahi veya eleştirel amaçlarla kullanılan gayriresmî bir ifadedir. Genellikle, benzer söylemler kullanan anonim sosyal medya hesaplarını veya organize hareket ettiği iddia edilen kullanıcı gruplarını tanımlamak için kullanılır.
Bu ifade herhangi bir gerçek şirketi, tüzel kişiliği veya resmî oluşumu temsil etmez.
Neden Önemlidir?
Yatırım kararlarının sosyal medya söylemleri yerine şirket açıklamaları, finansal veriler ve güvenilir kaynaklar doğrultusunda verilmesi daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Örnek
"Yine Takunya Limited mesaiye başlamış." ifadesi, yatırımcılar arasında mizahi veya eleştirel bir kullanım örneğidir.
Takunyacı
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: (Resmî karşılığı yoktur)
Seviye: İleri
Takunyacı, bazı yatırımcı topluluklarında kullanılan argo bir ifadedir. Genellikle, belirli kişi veya grupların ideolojik ya da örgütsel saiklerle hareket ettiğini, manipülatif söylemler ürettiğini veya yatırımcıları yönlendirmeye çalıştığını iddia etmek amacıyla kullanılır.
Bu ifade öznel ve tartışmalıdır; doğrulanabilir bir finans terimi veya hukuki tanım değildir. Bu nedenle belirli kişi, kurum veya topluluklar için kanıt olmaksızın kullanılmamalıdır.
Neden Önemlidir?
Sosyal medya ve forumlarda bu tür ifadelerle karşılaşan yatırımcıların, paylaşımların doğruluğunu bağımsız kaynaklardan teyit etmesi önemlidir.
Örnek
Bir kullanıcı, sosyal medyada gördüğü yorumları "takunyacı hesabın algı çalışması" olarak nitelendirebilir. Bu, kişisel bir değerlendirmedir ve olgusal bir tespit olarak kabul edilmemelidir.
Tavan
Kategori: Borsa İşleyişi
İngilizce Karşılığı: Price Ceiling (Günlük Fiyat Limiti)
Seviye: Başlangıç
Tavan, bir sermaye piyasası aracının işlem günü içerisinde ulaşabileceği en yüksek fiyat limitidir.
Hisse tavan seviyesine ulaştığında yoğun alım talebi oluşabilir.
Yeterli satış emri bulunmaması durumunda yatırımcıların alış emirleri sırada bekleyebilir.
Neden Önemlidir?
Tavan olan hisselerde yatırımcı ilgisi artabilir. Ancak her tavan hareketi yükseliş trendinin devam edeceği anlamına gelmez.
Örnek
Şirketin güçlü bilançosunun ardından hisse tavan fiyata ulaştı.
Tavan Bozmak
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Breaking the Price Ceiling
Seviye: Başlangıç
Tavan bozmak, tavan fiyat seviyesinde bekleyen alış emirlerinin satışlarla karşılanması sonucu hisse fiyatının tavan seviyesinin altına gerilemesini ifade eden yatırımcı jargonudur.
Neden Önemlidir?
Tavan bozulması kâr satışlarının başladığını gösterebilir ancak tek başına olumsuz sinyal olarak değerlendirilmemelidir.
Örnek
Kapanışa yakın gelen satışlarla hisse tavan bozdu.
Teknik Analiz
Kategori: Analiz Yöntemi
İngilizce Karşılığı: Technical Analysis
Seviye: Başlangıç
Teknik analiz, geçmiş fiyat hareketleri, işlem hacmi ve grafik formasyonları kullanılarak gelecekteki olası fiyat hareketlerini değerlendirmeyi amaçlayan analiz yöntemidir.
Yaygın olarak kullanılan araçlar arasında;
- Destek ve direnç
- Trend çizgileri
- RSI
- MACD
- Hareketli Ortalamalar
- Formasyonlar
yer alır.
Neden Önemlidir?Kısa ve orta vadeli işlem yapan yatırımcılar teknik analizden sıkça yararlanır.
ÖrnekBir yatırımcı direnç seviyesinin kırılmasını alım sinyali olarak değerlendirebilir.
Temel Analiz
Kategori: Analiz Yöntemi
İngilizce Karşılığı: Fundamental Analysis
Seviye: Başlangıç
Temel analiz, bir şirketin gerçek değerini belirlemeye yönelik finansal ve ekonomik verilerin incelenmesi yöntemidir.
Bu analizde;
- Finansal tablolar
- Bilanço
- Gelir tablosu
- Nakit akışı
- Sektör analizi
- Yönetim kalitesi
gibi unsurlar değerlendirilir.
Neden Önemlidir?Uzun vadeli yatırım yapan yatırımcıların en sık kullandığı analiz yöntemlerinden biridir.
ÖrnekBir yatırımcı şirketin son beş yıllık kârlılığını inceleyerek yatırım kararı verebilir.
Temettü
Kategori: Şirket İşlemleri
İngilizce Karşılığı: Dividend
Seviye: Başlangıç
Temettü, şirketlerin elde ettikleri kârın belirli bir bölümünü ortaklarına nakit veya bedelsiz pay şeklinde dağıtmasıdır.
Her şirket her yıl temettü dağıtmak zorunda değildir.
Temettü kararı, ilgili şirket organlarının teklifi ve genel kurul onayı doğrultusunda uygulanır.
Neden Önemlidir?
Temettü, uzun vadeli yatırımcıların en çok takip ettiği şirket politikalarından biridir.
Düzenli temettü ödeyen şirketler bazı yatırımcılar tarafından daha istikrarlı olarak değerlendirilebilir.
Örnek
Şirket hisse başına 2,40 TL nakit temettü dağıtacağını açıkladı.
Temettü Verimi
Kategori: Finansal Oran
İngilizce Karşılığı: Dividend Yield
Seviye: Başlangıç
Temettü verimi, dağıtılan yıllık temettü tutarının hisse fiyatına oranını gösteren finansal göstergedir.
Yüksek temettü verimi her zaman daha iyi yatırım anlamına gelmez.
Şirketin sürdürülebilir kârlılığı da birlikte değerlendirilmelidir.
Neden Önemlidir?
Temettü yatırımcıları şirket karşılaştırmalarında bu oranı sıkça kullanır.
Örnek
Hisse fiyatı 100 TL, yıllık temettü 5 TL ise temettü verimi yaklaşık %5'tir
Tepki Alımı
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Relief Rally / Technical Rebound
Seviye: Başlangıç
Tepki alımı, sert düşüş yaşayan bir hisse senedi veya endeksin kısa vadeli alımlarla geçici olarak yükselmesini ifade eder.
Bu yükseliş her zaman yeni bir yükseliş trendinin başladığı anlamına gelmez.
Neden Önemlidir?
Yatırımcıların tepki yükselişi ile kalıcı trend değişimini birbirinden ayırması gerekir.
Örnek
Hisse üç gün süren düşüşün ardından tepki alımlarıyla %4 yükseldi.
Tepki Satışı
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Technical Pullback
Seviye: Başlangıç
Tepki satışı, güçlü yükselişlerin ardından yatırımcıların kâr realizasyonu amacıyla gerçekleştirdiği kısa vadeli satış hareketidir.
Bu durum tek başına düşüş trendinin başladığını göstermez.
Neden Önemlidir?
Tepki satışları sağlıklı fiyat düzeltmelerinin doğal bir parçası olabilir.
Örnek
Hisse yeni zirve yaptıktan sonra tepki satışlarıyla %3 geri çekildi.
Ters Bölünme (Reverse Split)
Kategori: Şirket İşlemleri
İngilizce Karşılığı: Reverse Stock Split
Seviye: Orta
Ters bölünme, şirketin dolaşımdaki hisse sayısını azaltırken hisse fiyatını oransal olarak artırdığı sermaye işlemidir.
Şirketin toplam piyasa değeri yalnızca ters bölünme nedeniyle değişmez.
Neden Önemlidir?
Düşük fiyatlı hisselerin belirli fiyat seviyelerinin üzerine çıkarılması veya sermaye yapısının düzenlenmesi amacıyla uygulanabilir.
Örnek
10 adet 1 TL nominal değerli hisse yerine 1 adet 10 TL nominal değerli hisse verilmesi ters bölünmeye örnek olabilir.
Ters Omuz Baş Omuz (TOBO)
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Inverse Head and Shoulders
Seviye: Orta
Ters Omuz Baş Omuz (TOBO), düşüş trendinin ardından oluşabilen ve olası yükseliş dönüşünü işaret edebilen teknik analiz formasyonudur.
Formasyon;
- Sol Omuz
- Baş
- Sağ Omuz
- Boyun Çizgisi
bölümlerinden oluşur.
Neden Önemlidir?Boyun çizgisinin hacimli şekilde yukarı kırılması, bazı yatırımcılar tarafından yükseliş teyidi olarak değerlendirilir.
ÖrnekUzun süren düşüş sonrası oluşan TOBO formasyonu yukarı yönlü kırılabilir.
Ters Repo
Kategori: Para Piyasası
İngilizce Karşılığı: Reverse Repo
Seviye: Başlangıç
Ters repo, repo işleminin karşı tarafını ifade eder.
Bu işlemde yatırımcı belirli süre sonunda menkul kıymeti geri satmayı kabul ederek kısa vadeli faiz geliri elde etmeyi amaçlar.
Neden Önemlidir?
Merkez bankaları para politikalarında repo ve ters repo işlemlerini aktif olarak kullanır.
Örnek
TCMB'nin ters repo işlemleri piyasadaki likiditeyi etkileyebilir.
Ters Takoz
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Inverted Wedge
Seviye: Orta
Ters takoz, yatırımcılar arasında kullanılan bir ifade olup teknik analizde daralan yapıların ters görünümünü tanımlamak amacıyla kullanılabilir. Kaynaklara göre kullanım farklılık gösterebilir.
Bu nedenle yatırımcıların formasyonun yapısını ve kırılım yönünü birlikte değerlendirmesi gerekir.
Neden Önemlidir?
Grafik formasyonlarında isimden çok oluşum yapısı ve işlem hacmi önem taşır.
Örnek
Grafikte ters takoz olarak yorumlanan yapı yukarı yönlü kırıldığında alım sinyali olarak değerlendirilebilir.
Tetik Emir
Kategori: Emir Türü
İngilizce Karşılığı: Trigger Order
Seviye: Orta
Tetik emir, belirlenen fiyat veya koşul gerçekleştiğinde aktif hâle gelen emir türüdür.
Aracı kurumun işlem platformuna göre kullanım şekli değişebilir.
Neden Önemlidir?
Yatırımcıların ekran başında beklemeden belirli fiyat seviyelerinde işlem yapmasına yardımcı olabilir.
Örnek
Fiyat 150 TL'ye ulaştığında alış emrinin otomatik olarak sisteme iletilmesi tetik emir örneğidir.
Teyit
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Confirmation
Seviye: Başlangıç
Teyit, teknik analizde oluşan bir sinyalin ek göstergeler, hacim verileri veya fiyat hareketleriyle desteklenmesini ifade eder.
Yatırımcılar, yalnızca tek bir göstergeye dayanarak işlem yapmak yerine teyit aramayı tercih edebilir.
Neden Önemlidir?
Yanlış sinyallerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Örnek
Direnç kırılımının yüksek işlem hacmiyle desteklenmesi kırılımın teyidi olarak değerlendirilebilir.
Toplama
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Accumulation
Seviye: Başlangıç
Toplama, yatırımcı jargonunda belirli bir hisse senedinde zaman içinde alım yapılarak pozisyon oluşturulmasını ifade eder.
Bu ifade, yatırımcıların veya grupların davranışına yönelik bir yorumdur ve tek başına doğrulanabilir bir olguyu göstermez.
Neden Önemlidir?
Yatırımcılar işlem hacmi, fiyat hareketi ve takas verilerini birlikte değerlendirerek toplama yapıldığı yönünde yorumlarda bulunabilir.
Örnek
"Uzun süredir tahtada toplama yapılıyor." ifadesi yatırımcı forumlarında sıkça görülebilir.
Toplu Emir
Kategori: Emir Türü
İngilizce Karşılığı: Bulk Order
Seviye: Orta
Toplu emir, aynı anda çok sayıda emir veya yüksek hacimli emirlerin sisteme iletilmesini ifade eden genel bir kavramdır.
Kullanımı, piyasa yapısına ve aracı kurum altyapısına göre farklılık gösterebilir.
Neden Önemlidir?
Kurumsal yatırımcılar ve portföy yönetim şirketleri büyük hacimli işlemlerini farklı yöntemlerle gerçekleştirebilir.
Örnek
Bir fonun aynı anda birçok hisse için alım emri göndermesi toplu emir uygulamasına örnek olabilir.
Trade
Kategori: İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Trade
Seviye: Başlangıç
Trade, finansal piyasalarda gerçekleştirilen alım, satım veya alım-satım işlemlerini ifade eden genel bir kavramdır.
İngilizce kökenli bu terim yatırımcılar arasında yaygın olarak kullanılmaktadır.
Neden Önemlidir?
Trade kavramı günlük yatırımcı dilinde en sık kullanılan ifadelerden biridir.
Örnek
Bugün kısa vadeli birkaç trade yaptım.
Trader
Kategori: Piyasa Katılımcısı
İngilizce Karşılığı: Trader
Seviye: Başlangıç
Trader, kısa, orta veya uzun vadeli fiyat hareketlerinden kazanç sağlamayı amaçlayan yatırımcıya verilen genel isimdir.
Trader olmak ile uzun vadeli yatırımcı olmak aynı kavram değildir.
Neden Önemlidir?Traderlar kullandıkları stratejiye göre farklı gruplara ayrılabilir.
- Day Trader
- Swing Trader
- Position Trader
- Scalper
ÖrnekGün içerisinde onlarca işlem yapan yatırımcı Day Trader olarak adlandırılabilir.
Trend
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Trend
Seviye: Başlangıç
Trend, bir finansal varlığın belirli bir zaman dilimindeki genel fiyat yönünü ifade eder.
Trendler genel olarak üç gruba ayrılır:
- Yükselen Trend
- Düşen Trend
- Yatay Trend
Teknik analizde trendin yönü, yatırım kararlarında dikkate alınan temel unsurlardan biridir.
Neden Önemlidir?Birçok yatırımcı "Trend senin dostundur." (The Trend is Your Friend) yaklaşımını benimser.
ÖrnekHisse son altı aydır düzenli olarak daha yüksek dipler ve tepeler oluşturuyorsa yükselen trendden söz edilebilir.
Trend Çizgisi
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Trend Line
Seviye: Başlangıç
Trend çizgisi, fiyat hareketlerinin yönünü görsel olarak belirlemek amacıyla grafik üzerine çizilen doğrulardır.
Yükselen trend çizgisi dip noktalarından, düşen trend çizgisi ise tepe noktalarından geçirilerek oluşturulur.
Neden Önemlidir?
Trend çizgileri destek ve direnç seviyelerinin belirlenmesinde yardımcı olabilir.
Örnek
Fiyatın yükselen trend çizgisinin altına inmesi bazı yatırımcılar tarafından zayıflama sinyali olarak değerlendirilebilir.
Trolleme
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Trolling
Seviye: Başlangıç
Trolleme, yatırımcı topluluklarında dikkat çekmek, tartışma çıkarmak veya yanıltıcı yorumlarla etkileşim oluşturmak amacıyla yapılan paylaşımları ifade eden internet kökenli bir kavramdır.
Her olumsuz görüş veya farklı yatırım yorumu trolleme olarak değerlendirilmemelidir.
Neden Önemlidir?
Yatırım kararlarının anonim sosyal medya paylaşımları yerine doğrulanabilir finansal veriler ve resmî açıklamalar dikkate alınarak verilmesi daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Örnek
Bir hisse hakkında hiçbir kanıta dayanmayan sürekli abartılı yorumlar yapılması, kullanıcılar tarafından trolleme olarak nitelendirilebilir.
Ucuz Hisse
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: Cheap Stock
Seviye: Başlangıç
Ucuz hisse, yatırımcıların piyasa fiyatının şirketin gerçek değerinin altında olduğunu düşündükleri hisseler için kullandıkları gayriresmî bir ifadedir.
Bir hissenin fiyatının düşük olması tek başına ucuz olduğu anlamına gelmez.
Gerçek değer değerlendirmesinde;
- Finansal tablolar
- Kârlılık
- Büyüme potansiyeli
- Sektör karşılaştırmaları
- Değerleme oranları
gibi birçok unsur birlikte incelenmelidir.
Neden Önemlidir?"Düşük fiyat" ile "ucuz değerleme" aynı kavram değildir.
Örnek5 TL fiyatlı bir hisse pahalı olabilirken, 2.000 TL fiyatlı başka bir hisse ucuz kabul edilebilir.
Uyumsuzluk
Kategori: Teknik Analiz
İngilizce Karşılığı: Divergence
Seviye: Orta
Uyumsuzluk, fiyat hareketi ile teknik göstergelerin farklı yönlerde hareket etmesini ifade eder.
En yaygın uyumsuzluk türleri:
- Pozitif Uyumsuzluk
- Negatif Uyumsuzluk
- Gizli Uyumsuzluk
Neden Önemlidir?
Uyumsuzluklar olası trend değişimlerinin erken sinyalleri arasında değerlendirilebilir. Ancak tek başına işlem kararı vermek için yeterli değildir.
ÖrnekFiyat yeni dip yaparken RSI'ın daha yüksek dip oluşturması pozitif uyumsuzluk örneği olabilir.
Uzlaşma
Kategori: Sermaye Piyasası
İngilizce Karşılığı: Settlement
Seviye: Başlangıç
Uzlaşma, tarafların işlem sonucunda ortaya çıkan yükümlülüklerini yerine getirmesi sürecini ifade eder.
Spot piyasalarda takas süreciyle, türev piyasalarda ise günlük uzlaşma hesaplamalarıyla ilişkilidir.
Neden Önemlidir?
Piyasanın güvenli ve düzenli işlemesi açısından temel süreçlerden biridir.
Örnek
Vadeli işlem sözleşmelerinde her gün uzlaşma işlemleri gerçekleştirilir.
Uzlaşma Fiyatı
Kategori: VİOP
İngilizce Karşılığı: Settlement Price
Seviye: Orta
Uzlaşma fiyatı, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde gün sonu hesaplamalarında esas alınan referans fiyattır.
Bu fiyat, açık pozisyonların kâr ve zarar hesaplamalarında kullanılır.
Neden Önemlidir?
VİOP yatırımcıları için günlük teminat hesaplamalarının temelini oluşturur.
Örnek
Bir vadeli işlem sözleşmesinin günlük uzlaşma fiyatı üzerinden teminat güncellemesi yapılabilir.
Uzun Pozisyon (Long Position)
Kategori: İşlem Türü
İngilizce Karşılığı: Long Position
Seviye: Başlangıç
Uzun pozisyon, yatırımcının fiyatın yükseleceği beklentisiyle bir finansal varlığı satın almasını ifade eder.
Bu, finansal piyasalarda en yaygın kullanılan pozisyon türüdür.
Neden Önemlidir?
Hem spot piyasalarda hem de vadeli işlemlerde kullanılan temel kavramlardan biridir.
Örnek
Bir yatırımcı XYZ hissesinde uzun pozisyon açarak fiyatın yükseleceğini öngörebilir.
Uzun Vade
Kategori: Yatırım Stratejisi
İngilizce Karşılığı: Long Term
Seviye: Başlangıç
Uzun vade, yatırımın uzun yıllar elde tutulmasını hedefleyen yatırım yaklaşımıdır.
Genellikle;
- 1 yıl ve üzeri
- 3-5 yıl
- 10 yıl ve üzeri
süreler uzun vadeli yatırım kapsamında değerlendirilir.
Kesin süre yatırımcının stratejisine bağlıdır.
Neden Önemlidir?Uzun vadeli yatırımcılar çoğunlukla şirketin büyüme potansiyeli, kârlılığı, temettü politikası ve finansal gücüne odaklanır.
ÖrnekBir yatırımcı güçlü gördüğü bir şirketin hissesini yıllarca portföyünde tutabilir.
Çanak Formasyonu
Kategori: Teknik Analiz Formasyonu
İngilizce Karşılığı: Cup Pattern
Seviye: Orta
Çanak Formasyonu, fiyatın uzun süreli düşüşün ardından kademeli olarak toparlanarak yuvarlak bir dip oluşturmasıyla meydana gelen teknik analiz formasyonudur. Yatırımcılar bu yapıyı olası yükseliş trendinin habercisi olarak değerlendirebilir.
Çanak formasyonu çoğu zaman kulp (handle) oluşumuyla birlikte görülür. Bu durumda formasyon "Çanak-Kulp Formasyonu" adını alır.
Neden Önemlidir?
Uzun vadeli yatırımcılar ve teknik analistler, güçlü hacim desteğiyle tamamlanan çanak formasyonlarını önemli yükseliş sinyallerinden biri olarak değerlendirebilir. Ancak diğer göstergelerle birlikte analiz edilmesi gerekir.
Örnek
Bir hisse uzun süren düşüşün ardından aylar içinde yuvarlak dip oluşturup eski zirvesine yaklaşırsa çanak formasyonu oluşuyor olabilir.
Çağrı Fiyatı
Kategori: Resmî Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Call Price
Seviye: Orta
Çağrı fiyatı, özellikle gönüllü veya zorunlu pay alım tekliflerinde yatırımcılara önerilen hisse alım fiyatını ifade eder. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri kapsamında belirlenen şartlar doğrultusunda hesaplanır.
Bir şirketin kontrolünün el değiştirmesi gibi durumlarda, belirli şartların oluşması hâlinde diğer ortaklara da paylarını satma hakkı tanınabilir.
Neden Önemlidir?
Çağrı fiyatı, yatırımcıların hisselerini satıp satmamaya karar verirken dikkate aldığı en önemli unsurlardan biridir. Açıklanan fiyatın piyasa fiyatına göre yüksek veya düşük olması yatırımcı kararlarını doğrudan etkileyebilir.
Örnek
Bir şirketin çoğunluk hisselerinin devredilmesi sonrasında SPK düzenlemeleri kapsamında yatırımcılara pay alım teklifi yapılabilir.
Çağrı Marjı (Margin Call)
Kategori: Kaldıraçlı İşlem Terimi
İngilizce Karşılığı: Margin Call
Seviye: Orta
Çağrı marjı (Margin Call), kaldıraçlı işlemlerde yatırımcının teminatının belirlenen seviyenin altına düşmesi durumunda aracı kurum tarafından yapılan teminat tamamlama uyarısıdır.
Yatırımcı gerekli ek teminatı yatırmazsa açık pozisyonların bir kısmı veya tamamı otomatik olarak kapatılabilir.
Neden Önemlidir?
Kaldıraçlı işlemlerde küçük fiyat hareketleri bile büyük zarar oluşturabilir. Bu nedenle Margin Call kavramı özellikle VİOP ve Forex yatırımcılarının mutlaka bilmesi gereken terimler arasında yer alır.
Örnek
Yatırımcının hesabındaki teminat %30 seviyesine düştüğünde aracı kurum ek teminat talebinde bulunabilir.
Çift Dip Formasyonu
Kategori: Teknik Analiz Formasyonu
İngilizce Karşılığı: Double Bottom
Seviye: Orta
Çift Dip Formasyonu, düşüş trendinin sonlanabileceğine işaret eden en bilinen teknik analiz formasyonlarından biridir. Fiyatın aynı destek seviyesini iki kez test ettikten sonra yukarı yönlü hareket başlatmasıyla oluşur.
Grafikte "W" harfine benzeyen bir görünüm oluşturur.
Neden Önemlidir?
Çift Dip, tek başına kesin dönüş sinyali vermez. İşlem hacmi, direnç kırılımı ve diğer teknik göstergelerle birlikte değerlendirilmesi daha sağlıklı sonuçlar verir.
Örnek
Bir hisse 95 TL seviyesinden iki kez destek bulup ardından 110 TL direncini hacimli şekilde kırarsa yatırımcılar bunu Çift Dip formasyonu olarak yorumlayabilir.
Çift Tepe Formasyonu
Kategori: Teknik Analiz Formasyonu
İngilizce Karşılığı: Double Top
Seviye: Orta
Çift Tepe Formasyonu, yükseliş trendinin zayıflayabileceğini gösteren en yaygın dönüş formasyonlarından biridir. Fiyatın aynı direnç seviyesini iki kez test edip geçememesiyle oluşur.
Grafikte "M" harfine benzeyen bir görünüm oluşturur.
Neden Önemlidir?
Çift Tepe formasyonu, olası satış baskısını erken fark etmek isteyen yatırımcılar tarafından yakından takip edilir. Ancak formasyonun geçerli sayılabilmesi için boyun çizgisinin aşağı yönlü kırılması beklenir.
Örnek
Bir hisse 250 TL seviyesini iki kez test ettikten sonra güçlü satışlarla destek seviyesinin altına inerse Çift Tepe formasyonu oluşmuş olabilir.
Ödenmiş Sermaye
Kategori: Şirket Terimi
İngilizce Karşılığı: Paid-in Capital
Seviye: Başlangıç
Ödenmiş sermaye, şirket ortaklarının taahhüt ettikleri sermayenin şirkete fiilen aktarılan kısmını ifade eder.
Borsa şirketlerinin finansal tablolarında önemli kalemlerden biridir.
Neden Önemlidir?
Bedelli ve bedelsiz sermaye artırımları değerlendirilirken ödenmiş sermaye yatırımcıların takip ettiği temel göstergelerden biridir.
Örnek
Bir şirketin ödenmiş sermayesi 2 milyar TL olabilir.
Öz Kaynak
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Equity
Seviye: Başlangıç
Öz kaynak, şirket ortaklarına ait finansal değeri ifade eder ve çoğu zaman öz sermaye kavramıyla aynı anlamda kullanılır.
Şirketin mali gücünü gösteren en önemli finansal göstergelerden biridir.
Neden Önemlidir?
Yüksek öz kaynak, şirketin borçlanma ihtiyacının daha düşük olabileceğini gösterebilir.
Örnek
Bir yatırımcı bilançodaki öz kaynak büyüklüğünü inceleyerek şirketin finansal yapısını değerlendirebilir.
Öz Sermaye
Kategori: Temel Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Shareholders' Equity
Seviye: Başlangıç
Öz sermaye, şirketin toplam varlıklarından toplam borçları çıkarıldıktan sonra ortaklara ait kalan değeri ifade eder.
Yatırımcılar öz sermayeyi şirketin finansal gücünü değerlendirmek için kullanır.
Neden Önemlidir?
Sürekli artan öz sermaye, şirketin uzun vadeli büyümesi açısından olumlu değerlendirilebilir.
Örnek
Toplam varlığı 20 milyar TL, toplam borcu 12 milyar TL olan şirketin öz sermayesi 8 milyar TL'dir.
Özkaynak Karlılığı (ROE)
Kategori: Finansal Oran
İngilizce Karşılığı: Return on Equity (ROE)
Seviye: Orta
Özkaynak kârlılığı (ROE), şirketin ortaklarının koyduğu sermayeyi ne kadar verimli kullandığını gösteren finansal performans oranıdır.
Genellikle şu formülle hesaplanır:
ROE = Net Kâr / Ortalama Öz Kaynak × 100
Neden Önemlidir?
Yüksek ROE, şirketin öz kaynaklarını verimli kullanabildiğini gösterebilir. Ancak sektör ortalamalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Örnek
Öz kaynakları 1 milyar TL olan ve 200 milyon TL net kâr elde eden şirketin ROE oranı yaklaşık %20'dir.
Ücretsiz Lot (Yatırımcı Jargonu)
Kategori: Yatırımcı Jargonu
İngilizce Karşılığı: (Resmî karşılığı yoktur)
Seviye: Başlangıç
Ücretsiz lot, yatırımcıların bedelsiz sermaye artırımı sonucunda hesaplarına geçen yeni paylar için kullandıkları gayriresmî bir ifadedir.
Gerçekte yatırımcıya ekonomik anlamda "ücretsiz" bir değer transferi yapılmaz; şirketin sermaye yapısı değişirken yatırımcının toplam varlık değeri, yalnızca bedelsiz sermaye artırımı nedeniyle değişmez.
Neden Önemlidir?
Bedelsiz sermaye artırımı sonrasında yatırımcılar arasında bu ifade sıkça kullanılır ve yanlış anlaşılmalara yol açabilir.
Örnek
"Şirketten ücretsiz lot geldi." ifadesi, bedelsiz sermaye artırımı sonrasında forumlarda sıkça görülebilir.
İhraç
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Issuance
Seviye: Başlangıç
İhraç, şirketlerin veya kamu kurumlarının hisse senedi, tahvil, bono, kira sertifikası ve benzeri sermaye piyasası araçlarını yatırımcılara sunarak piyasaya çıkarması işlemidir.
İhraç edilen menkul kıymetler belirli şartlar altında yatırımcıların alım satımına açılır.
Neden Önemlidir?
Şirketler büyümek, yatırım yapmak veya finansman sağlamak amacıyla yeni sermaye piyasası araçları ihraç edebilir. Bu süreç yatırımcılar açısından yeni yatırım fırsatları oluşturabilir.
Örnek
Bir şirket yatırım finansmanı sağlamak amacıyla tahvil ihraç edebilir.
İlk İşlem Günü
Kategori: Halka Arz Terimi
İngilizce Karşılığı: First Trading Day
Seviye: Başlangıç
İlk işlem günü, halka arzı tamamlanan bir şirketin paylarının borsada ilk kez işlem görmeye başladığı gündür.
Bu gün yatırımcı ilgisinin yoğun olması nedeniyle fiyat hareketleri normal günlere göre daha oynak olabilir.
Neden Önemlidir?
Halka arz yatırımcılarının en çok takip ettiği günlerden biridir. İlk işlem gününde oluşan fiyat hareketleri yatırımcı psikolojisini doğrudan etkileyebilir.
Örnek
Bir şirket halka arzını tamamladıktan sonra belirlenen tarihte Borsa İstanbul'da ilk kez işlem görmeye başlar.
İptal Emir
Kategori: Emir Türleri
İngilizce Karşılığı: Order Cancellation
Seviye: Başlangıç
İptal emir, yatırımcının henüz gerçekleşmemiş alış veya satış emrini sistemden geri çekmesi işlemidir.
Gerçekleşmiş işlemler iptal edilemez. Sadece bekleyen emirler iptal edilebilir.
Neden Önemlidir?
Fiyatın beklenenden farklı hareket etmesi durumunda yatırımcılar emirlerini güncelleyebilir veya tamamen iptal edebilir.
Örnek
125 TL'den verilen alış emri gerçekleşmeden önce yatırımcı tarafından iptal edilebilir.
İskonto
Kategori: Finans Terimi
İngilizce Karşılığı: Discount
Seviye: Başlangıç
İskonto, bir varlığın gerçek değerine veya hesaplanan değerine göre daha düşük fiyatla işlem görmesini ifade eder.
Borsada iskonto kavramı özellikle holdingler, yatırım ortaklıkları ve halka arz fiyatlamalarında sık kullanılır.
Neden Önemlidir?
Bir hissenin iskontolu işlem görmesi yatırım fırsatı anlamına gelebileceği gibi, piyasanın şirkete ilişkin olumsuz beklentilerini de yansıtabilir.
Örnek
Bir holding Net Aktif Değerine göre %30 iskontolu işlem görüyor olabilir.
İzahname
Kategori: Sermaye Piyasası Terimi
İngilizce Karşılığı: Prospectus
Seviye: Başlangıç
İzahname, halka arz veya sermaye piyasası aracı ihracı öncesinde hazırlanan ve yatırımcıları bilgilendirmek amacıyla yayımlanan resmî dokümandır.
İzahnamede şirketin faaliyet alanı, finansal durumu, ortaklık yapısı, riskler, halka arzın amacı ve elde edilecek fonun kullanım alanları gibi önemli bilgiler yer alır.
Neden Önemlidir?
İzahname, yatırımcıların bilinçli karar verebilmesi için hazırlanır. Halka arza katılmadan önce izahnamenin incelenmesi, şirketin risklerini ve hedeflerini anlamak açısından önemlidir.
Örnek
Bir şirket halka arz öncesinde SPK onaylı izahnamesini Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden yayımlar.
İşlem Hacmi
Kategori: Teknik Analiz Terimi
İngilizce Karşılığı: Trading Volume
Seviye: Başlangıç
İşlem hacmi, belirli bir zaman diliminde gerçekleşen toplam alım satım miktarını veya parasal büyüklüğü ifade eder.
Teknik analizde fiyat hareketlerinin gücünü değerlendirmek için en önemli göstergelerden biridir.
Yüksek hacimle gerçekleşen yükseliş veya düşüş hareketleri, düşük hacimli hareketlere göre daha güvenilir kabul edilir.
Neden Önemlidir?
Hacim analizi, trendin devam edip etmeyeceği konusunda yatırımcılara önemli ipuçları verebilir. Özellikle destek ve direnç kırılımlarında hacim büyük önem taşır.
Örnek
Bir hisse uzun süredir geçemediği direnç seviyesini yüksek işlem hacmiyle kırarsa yükselişin devam etme ihtimali artabilir.
İştirak
ategori: Şirket Yapısı
İngilizce Karşılığı: Subsidiary / Affiliate
Seviye: Başlangıç
İştirak, bir şirketin başka bir şirkete belirli oranda ortak olması durumunu ifade eder.
İştirak oranı şirketin yönetim üzerindeki etkisini belirleyebilir. Bazı iştirakler tam kontrol sağlarken, bazıları yalnızca finansal yatırım niteliği taşır.
Holding şirketlerinin değerlemesinde iştirakler büyük önem taşır.
Neden Önemlidir?
Bir şirketin sahip olduğu iştirakler, gelecekteki kârlılığı ve şirket değeri üzerinde önemli etkiye sahip olabilir.
Örnek
Bir holding enerji, otomotiv ve finans sektörlerinde faaliyet gösteren farklı şirketlere iştirak etmiş olabilir.
Yorumlar
Üyeler doğrudan yorum yapabilir, misafirlere ise onay e-postası gönderilir.
Yorum için oturum bilgisi alınamadı. Sayfayı yenileyip yeniden deneyin.
Henüz bu içeriğe yorum yapılmadı.