Absürdizm, herhangi bir yaratıcı olmadığından insanlığın evrende bir anlam bulmasına yönelik uğraşlarının boşa bir çaba olduğunu ve eninde sonunda bu anlam uğraşının başarısız olacağını söyleyen felsefi düşünce akımıdır. Absürdizm, varoluşçuluk ile bağlantılıdır fakat birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Tanımların, tasarımların, kavramların, sözcüklerin, hatta konuşulan tüm dillerin yani tümellerin gerçek ya da nesnel hiçbir varlığının veya anlamının bulunmadığını öne süren felsefe anlayışı.

Tanrının varlığı veya yokluğu hakkında kesin bir bilgiye sahip olamayacağını düşünen, sadece bilimi rehber alan kişidir.

Tanrının varlığı hakkında kesin bir bilgiye sahip olunamayacağını ancak kişisel inancı açısından tanrının var olmadığını düşünen kişidir.

Nesnelerin temel özelliklerinin hiçbir zaman bilinemeyeceğini ileri süren felsefe akımı, bilinemezcilik.

Hatalı bir kullanımla Agnostik olarak nitelendirilen teolojik / inanç odaklı tanım ise ; bir dine mensupken kavram karmaşası yaşayarak Tanrı'nın varlığından şüphe etme, adaletsizlikler veya kişisel nedenlerle çelişkiye düşerek inançtan kopan kişiler için kullanılır.

Ateizm ile ilgisi yoktur. Çünkü ateizm daha yalın ve salt bir olgudur. Ateistler hiçbir inanca ya da dine bağlı olmamış, hiçbir ibadeti gerçekleştirmemiş kişilerdir.

Ahlak Yasası : Uyulması ahlak açısından gerekli, genel-geçer kurallar bütünüdür.

Ahlaki Karar : Ahlak kurallarına özgürce uymaktır.

Ahlaki Eylem : Ahlaka uygun davranışı gerçekleştirmedir.

İnsan davranışları, nedenleri ve temelinde yatan sebepler.

Aksiyoloji, etik ve estetik olmak üzere ikiye ayrılır. Etik, insanların ahlaki değerlerini sorgular; estetik ise neyin güzel olduğuyla ilgilenir. Neyin etik, neyin estetik olduğunu açıklamak oldukça güçtür, buradan hareketle aksiyoloji, bireylerin davranışlarına temel teşkil eden değerleri araştırmaktadır.

Akt (bağ) insan ile nesne arasındaki her türlü bilgi elde etme yoludur.

Suje (insan) bilmek istediği her şeye bilgi aktlarıyla yönelir. Başlıca bilgi aktları; düşünme aktı, algı aktı, anlama aktı ve açıklama aktlarıdır. Bunların yanında inanç, hayal etme, çağrışım ve sezgi gibi bilgi aktları da vardır.

Altın ortalama veya altın orta yol olarak da bilinen bu yaklaşım; aşırılık ve eksiklik uçları arasındaki dengeyi kurmak olarak tanımlanabilir.

Yunan düşünce ekolünde Platon'un Philebus'unda tartışılan "aşırılık yok" tanımında vücut bulmuş ve Delphi düsturu kadar erken bir dönemde ortaya çıkmıştır

❤ Platon Kimdir?

Ahlak dışı.

Duyumlar sayesinde bilgi sahibi olunabileceğini iddia eden görüştür. Bu görüş insan zihninde doğuştan bir bilgi olmadığını, boş taş bir tabletten farksız olduğunu öne sürer. Akılıcılığın tam zıttı bir yaklaşımdır.

AMPIR - AMPIRIK : Türk televiztonlarında RTÜK tarafından uygulanan sansür nedeniyle Güven KIRAÇ tarafından Behzat Ç. dizisinde icat edilmiş olan argo sözdür.

Cümle içerisinde ilk defa AMPIR AMPIR KONUŞMA LAN şeklinde kullanılmış ve karşıdaki şahsa; moron, embesil, salak denmek istenmiştir. Boş konuşma, mesnetsiz sallama veya şimdilerde ergenler arasında popüler olan anlamıyla BOŞ YAPMA denmek istenmiştir.

Ortak bazı yönleri bulunan fakat farklı iki nesne, düşünce, fiziki ya da izafi olgu arasındaki benzerlik veya benzerliklerden hareket ederek birincisi için yapılan tanımlama ya da saptamaların diğeri için de geçerli olabileceğini ortaya koymaktır.
Basit bir mantıksal örnek ise elma ve armut meyvadir, o zaman ikisi de doğada bulunur. İkisi de yetiştirilebilir, ikisi de çekirdeklidir.
Edebiyatta ise "Horoz Recep çok kabadayı" denildiğinde hayvan ve insan arasında benzeşim yapılmış olur.

Herhangi bir tanrıya, dinlere ve yaradılışa inanmayan kişi.

Ahlak karşıtı.

Antropomorfizm ya da insan biçimcilik, insanî niteliklerin başka bir varlığa atfedilmesidir. Hayvanlar, cansız varlıklar, doğa güçleri, monoteist ve politeist dinlerdeki tanrılar, melekler, şeytanlar, cinler ve daha başka kavramlar da Antropomorfizm konusu olabilir.

Tanrıya duyarsızlık veya ilgisizlikle karakterize edilen bir tutum içerisinde olmaktır.

Açık ve net olmak. İmasız, direkt olarak söylenen. Açık kelimesini pekiştimek için AP - AÇIK . Ayan beyan ortada olan, en basit şekilde anlamıyla olduğu gibi, düpedüz anlaşıldığı şekilde. Açık ve seçik.

Sınırı olmayan.

Deneyden çıkan ve deneye bağlı olan bilgi. Deneye başvurularak elde edilen, dış dünyadaki yaşantılardan kazanılan.

Başlangıçtan beri zihinde varolduğu savunulan bilginin niteliği.Hiçbir deneye dayanmadan ve sadece akıl yardımıyla elde edilen bilgi.

Felsefe ve mantıkda argüman; sonuç ve onun doğruluk derecesini belirlemeye yönelik verilen öncüllerden kurulmuş ifadelerdir. Bu nedenle argüman ifadelerden oluşur ve bir sonuç birde sonucun doğruluğuna dayanak olarak verilen öncül içerir.

Bir fikri / düşünceyi inceleyecek olursak

• incelediğimiz düşüncenin içerdiği esas iddiayı vurgulayan ifade argümanın sonucu
• incelediğimiz düşünceyi destekleyen diğer tüm ifadeler argümanın öncülleridir.

Bir fikri bilimsel olarak desteklemek ya da çürütmek için yapılan, ispat ve delile dayalı tartışma ve/veya eylemlerdir.

Materyalist yani maddeci filozoflar Empedokles ve Anaxagoras ile başlayan Leukippos ve öğrencisi Demokritos tarafından ise benzer bir materyalizm fikri doğrultusunda oluşturdukları ve geliştirdikleri atom düşüncesiyle anılan felsefe okuluna verilen isimdir.

Açık toplum düşüncesi ilk kez Henri Bergson tarafından ortaya atılmış bir fikirdir.

Açık toplumlarda devlet toleranslı ve bürokrasiden uzaktır, politik sistemler şeffaf ve esnektir. Devlet hiçbir sırrı halkından gizleyemez, bu toplum modeli tamamen otoriterlik karşıtıdır ve herkes yine kendi bilgisine emanet edilmiştir.

Bireysel beyan ve hareketler esastır. Bireysel her eylem bağlayıcıdır.

Belirlenimsizlik, herhangi bir kurala göre değil de rastgele veya özgür olarak ilerleme durumudur. Belirlenimsiz bir sistemde bir sonraki durumun ne olacağı önceden tam olarak kestirilemez. Öte yandan, hangi durumlardan birinin olacağı bilinebilir.

İndeterminizm neyi savunur?

İnsanın gerçekleştirdiği tüm ahlaki eylemlerde bütünüyle özgür olduğunu savunur. Çünkü insan akıl sahibi bir varlık olarak ahlaki eylemelerini hiçbir dış etki altında kalmadan özgür iradesi ile seçme özgürlüğüne sahiptir.

Felsefi bir terim olmamakla birlikte günümüz yayınlarında yer almış, Farsça bir kelimedir. Sözlük anlamı olarak namaz kılmayan ya da pis insan anlamına gelse de;

Beynamaz ;
Musevi, Hristiyan veya Müslüman olmasına rağmen ibadetlerinin tam olarak yerine getirmeyen, Arap gelenekleri ile kendi ırkının gelenekleri arasındaki tutarsızlıklar nedeniyle birçok ritüeli uygulamayan, mensubu olduğu dinin daha sade, daha yenilikçi (seküler) ve daha bilimsel ispatlara açık olduğunu düşünen kişidir.

Bilgelik ; akıl veya sağgörü; bilgi, anlayış, sağduyu, deneyim ve içgörü kullanarak düşünme ve hareket etme yeteneği olarak tanımlanabilir.

Bilgi edinme, idrak (kavrama), görgü, sağduyu ve sezgisel anlayış ile birlikte bu yetenekler ışığında her konuyu özümseyebilme ve uygulayabilme kapasitesidir. 

Bilimcilik veya Osmanlı'daki adıyla ilmiyye, ilimcilik, bilimsel dünya görüşü yerine kullanılan bir terimdir. Bilime aşırı değer verme anlamında da kullanılır ki bu anlam bir dereceye kadar küçümseyicidir denebilir. Özel olarak, Ernst Mach'ın felsefe anlayışına bilimcilik de denir.

Biyomimetik veya biyomimikri, insanların karmaşık problemlerini çözmek amacıyla doğadaki modellerin, sistemlerin ve unsurların taklit edilmesidir. "Biyomimetik" ve "biyomimikri" terimleri Grekçe βίος'dan türetilmiştir. βίος, yaşam ve μίμησις, taklit, μιμεῖσθαι, taklit etmek, μῖμος, kelimelerinden gelir.

İlişkilerden ve bağıntılardan oluşan, ama bu ilişkilerle birbirine bağlanan ögeleri aşan, onlardan daha üst bir gerçekliğe sahip olan bütüne ve yapıya verilen addır.

Bütünsellik İlkesi

Çocuğun eğitilecek yönlerinin bir bütün olarak alınıp değerlendirilmesidir. Çocuk bedensel ve ruhsal (düşünce, duygu, irade gibi) yönlerden bir bütün olarak ele alınmalı ve dengeli olarak eğitilmelidir. Zaten bedensel ve ruhsal yönler sürekli olarak birbirlerini etkilerler ve birbirine bağlıdırlar.

Celarent Yunanca mantık ve akıl kelimelerinden türetilmiş, matematik, felsefe ve birçok dalda kendisine yer bulmuş bir kapsama tanımıdır. Bu tanımı anlamak için en basit yol matematikteki kümelerden yola çıkmaktır.

Akıl yoluyla tanrıyı arayan ve tanrının varlığına inanan ancak dinlere inanmayan kişidir.

Din, peygamber veya vahiy aracı olmaksızın bireyin akıl, gözlem, sezgi gibi yollarla Tanrı'nın varlığına inanmasına dayalı bir felsefi görüştür. Tanrı'nın varlığına inandığı halde hiçbir dine mensup olmayan insanlara deist denir.

Dilimizdeki beynamaz tanımı ile ilgisi yoktur. Beynamaz daha çok bir dine mensup olduğu halde ibadet etmeyen ya da bazı  ibadetleri gerçekleştirmeyen insandır. Deizm ile ilgisi yoktur.

Evreninin işleyiş şekli evrende gerçekleşen olayların fizik, kimya gibi çeşitli bilimsel yasalarla belirlenmiş olduğunu ve bu belirlenmiş olayların gerçekleşmelerinin zorunlu olduğunu, doğada hiçbir şeyin nedensiz ya da anlamsız olamayacağını öne süren öğretidir. Bu öğreti için Spinoza ve Pierre-Simon Laplace öne çıkan isimlerdir.

Bir kavramdan öteki kavrama çelişmeleri ortadan kaldırarak ilerleyen mantıki ilerleme yolu.

• Sokrates Doğruya varmak,kavramları açıklığa kavuşturmak,bunları tanımlayabilmek için karşıtlıklar içinde ilerleyen karşılıklı konuşma yöntemi.
• Platon Kesin bilgiye ulaşmak için izlenen yol
• Aristo Bir kıyas çeşidi
• Kant Aklın mutlak olana  ulaşmak isterken düştüğü çelişmeler.

Dogmatizm, A priori ilkeler, çeşitli öğretiler ve asla değişmeyeceği kabul edilen mutlak değerleri kabul eden, bu bilgilerin mutlak hakikat olduğunu, inceleme, tartışma ya da araştırmaya ihtiyacın olmadığını savunan anlayıştır. Bu tür savlara, öğretilere ve inançlara ise dogma veya nas denir.

Zihin ve madde gibi temel varlıkların, birbirinden ayrı ve bağımsız olgular olduğunu savunan kişidir.

Birbirine karşı çıkan iki temel kavramın var olduğuna dair ahlaki veya ruhsal inanç.

Sistemsel Düşünce olarak tanımlayacağımız bu olgu; tüme varım yöntemi kullanılarak ulaşılan düşünme şeklidir. Yani daha da açacak olursak bütünsel düşünceyi ve indirgemeci yaklaşımı dengede tutarak çıkarımlarda bulunmak diyebiliriz.

Edimsel Bilgi : Gerçek olan.

Edimsel : Fiili, harekete dayalı, tasarıda ya da hayalde kalmayıp eylemle görünür kılınan, harekete geçmiş olan güç.

Genellikle istençle ilişkilendirilen bu tanım; bireyin kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmesi ve her şeyin odağında kendisini görmesi olarak açıklanabilir.

İdealizmden farklı olarak; salt düşünen özne ile değil de, duyumlayan, hisseden ve o anı yaşayan bireyin yani insanın kendisi ile başlayan ve kişinin kendisini çokış noktası olarak kabul eden düşünce akımıdır.

Bu akımın uç fikrinin özgürlük olduğu söylense de asıl ulaşılan nokta otansitedir (yani aslına uygunluk ya da geçmişteki fikirlere bağlılık). Daha basit izahı ise odak fikir :
varoluşsal tutum, görünürde anlamsız, saçma / absürt bir dünya karşısında bir raydan çıkma, kopma, kaos duygusu ile tanımlanabilir.

Çok vasat bir tanımlama yapacak olursak : idealizm merkezinde kişinin kendisi vardır. Temel felsefi düşünceler ışığında tanımladığı dünyayı, mantık ekseninde anlamaya çalışırken tüm olayları "ben varsam var" mottosu ile algılamasıdır.

Aslında İngilizceden aşina olduğumuz emotion kelimesidir. Yani duygu / duygusallık gibi anlamlarda kullanılmıştır.
* Sadece bir iki akademisyenin Türkçe dil bilgisi konusundaki yetersizliği nedeniyle sözlüğe dahil edilmiştir.

basit anlamıyla; zorla benimsetilmiş düşünce, baskıyla kabul ettirilmiş fikir olarak tanımlanır.

Sezgicilik diğer adıyla entüisyonizm. Temel olarak insan sezgilerini, akıl, zihin ve soyut düşünma kabiliyetinin üstünde görerek yorum yapmayı savunur.

Felsefi bir kavram olarak sezgiye akıl, zihin ve soyut düşünme karşısında hem öncelik hem de üstünlük tanıyan felsefe akımı olarak karşımıza çıkmaktadır. Henri Bergson akımın kurucusu ve öncüsüdür, bu nedenle kimi zaman felsefe tarihinde Bergsonculuk olarak da adlandırılır.

ileri düzey anekdot, dikkate almayabilirsiniz.
Sezgisel yaklaşım, belirli bir birikime sahip olmadan kullanılamaz. Temel içgüdüler ve altıncı his gibi olgulardan bağımsız bir yönü vardır. Belirli bir altyapı edinildikten sonra fikir sahibi olma ve çıkarımlarda bulunmayı destekler.

Episteme, felsefe tarihindeki genel kullanımıyla, bilgi anlamına gelmektedir. Felsefenin alt disiplerinden biri olan epistemoloji'de episteme kavramından gelir.

Epistemoloji ya da bilgi felsefesi, bilgiyle ilgilenen bir felsefe dalıdır. Epistemologlar, bilginin doğası, kaynağı ve kapsamı, epistemolojik gerekçelendirme, inancın rasyonelliğini ve diğer çeşitli konuları incelemektedir.

insanı iyiliğe yönelten, iyi davranışlar için harekete geçiren itici güç.

Aristoteles'e göre dünyayı oluşturan dört temel neden türünden birisi olan ereksel; neden sonuç ilişkisini oluşturan temel yapının kendisi olması ya da diğer bir deyişle bir şeyin olmasına neden olmak olarak tanımlanabilir. 

Bir şeyin varoluş sebebinin , aslında o şeyin (kendisinin) nedeni olması. Sonuç odaklı bir neden türü.

Soyumuzu sürdürebilmek için birlikteklik yaşarız. Çocuklar bu ilişki sonucu var olur. Maddenin varoluş amacının, maddenin varoluş nedeni olarak gosterilmiş hali olarak örneklendirilebilir.

Evrenselcilik ya da daha sık kullanılan adıyla Üniversalizm, hem felsefi hem de teolojik bir konsepttir. Evrenselciliğe göre bazı düşünceler evrensel, coğrafya ve kültürden bağımsız, zemin tanımaz bir uygulama alanına sahiptirler.

Evrenselcilik Değerleri Nelerdir?

Bütün varlıkları koruma, gözetme ve bunlarla bir arada barış ve huzur içinde yaşayabilme isteğimizi ifade eder. SOSYAL ADALET, HAKKANİYET, SEVGİ, DÜNYA BARIŞI, DOĞAYI KORUMAK, EŞİTLİK, HOŞGÖRÜ, TAHAMMÜL, LAİKLİK

Bir şeyi sevmeye, istemeye ya da yapmaya içten yönelme, insanı birtakım şeylere yönelten içtepi.

İçtepi Nedir?
Bir şey yapmak için duyulan, karşı gelinemez, önüne geçilemez istek, tepi.

Yunanca kökenli Arkhe kelimesi ilk ya da başlangıç olarak dilimize çevirilebilir. Felsefede ise tam karşılığı Ana Madde veya İlk Neden olarak yer almaktadır.
İnsanlık tarihinin en eski sorularından birisi olan Evrenin ve evrendeki her maddenin, her olayın varlığını ve gerçekleşme nedenini sağlayan ilk neden nedir? sorusunu akla getirir.
Arkhe bir anlamda evreni anlamak için sorulacak ilk soruyu işsret eden bir anahtar ya da güncel bir kelime olan #hashtag olarak düşünülebilir.

Özellikle felsefe dersini anlamakta zorlanan öğrencilere bir not : felsefe ve terimleri kitaplarda yalın olarak ya da dil bilgisinin yetersizliği nedeniyle zor anlaşılır bir şekilde sunulabilir. Bu nedenle sorun sizde değil sunum şeklindedir.

• Ontoloji - Varlık Felsefesi : evrenin var olma sebeplerini araştırır.
• Epistomoloji - Bilgi Felsefesi : bilginin yapısını ve ortaya çıkış sürecini irdeler.
• Aksiyoloji - Değerler Felsefesi : insan davranışları, nedenleri ve eylemler arasındaki farklılıklara odaklanır.

Sosyal sorunlar, iletişim problemleri, ahlaki tabular ve meraktan doğan eylemler temelde bu sorunun cevabıdır. Felsefi düşünce içinse

• farklı topluluklar arasında yaşarak edinilmiş birikim sayesinde farklılıkları ve ortak noktaları anlayabilmek,
• dil bilgisine ve iletişim yollarına hakim olmak,
• kültürel ve zihinsel açıdan ileride olmak,
• sonuçta da düşüncenizi yayabileceğiniz ve size inanacak / sizi anlayacak / fikrinizi sahiplenecek insanlara ve/veya toplumlara ulaşmak.

Tüm bunları gerçekleştirebilmek içinse maddi güç, nüfus, boş zaman, muhakeme yeteneği ve hoşgörü sahibi olmak gereklidir.

Terimbilim olarak tanımlanan terminoloji kelimelerin o branştaki anlamlarını ve kullanım yerlerini belirleyen bilim dalıdır.

Bu kısım konu dışı bilgilendirme
Bir kelime sözlük anlamı dışında bir terim olarak kullanılıyor olabilir. Bunun da temel nedenleri; diller arası aktarımdaki algı sorunları, terminolojiye müdahale eden akademisyenlerin (ilk kaynaklar, ilk çeviriler ve ilk akademik makaleler) Türkçe konusundaki vasatlıkları ve buna benzer nedenler söylenebilir.

İçselleştirmek, emosyon, naif(lik), naifleşme, söylem, hissiyat gibi hatalı kullanımlar ya da yanlış tanımlamalar örnek verilebilir.

Tüm hatlarıyla bilinmeyen, henüz keşfedilmemiş ve yeterli bulguya erişilmemiş bir olayı, bilinen bir olay ile karşılaştırılarak, varsayım halinden bir adım öteye taşıyarak tüm metodlarla ilişkilendirerek bilinmeyen olayı anlamaya çalışmak olarak tanımlayabiliriz. (Çıkarımlarda bulunurken bilimsel yaklaşım söz konusu.)

Bu içgüdüsel karşılaştırma isteğini eğer metodik ve bilimsel bir yaklaşımla gerçekleştirebilirsek bu sürece Analoji Tekniği diyebiliriz.

Duyularla algılanabilen her şey.

Fenomenalizm kabaca örneklenecek olursa; tahta kaşık, ahşap yer döşemesi ya da kürdanın bir farkı yoktur, hepsi ağaçtan elde edilmiş farklı işlevlere sahip objelerdir. Şehirdeki insan için farklı işlevleri olsa da medeniyetten uzak bir insan için bu objelerin hepsi yakacaktan başka bir şey değildir, iki farklı insan için aynı anlamı, aynı değeri taşımayan nesnelerdir.

Öznel idealizm olarak da bilinen ve 1900'lü yılların başında ortaya çıkmış bu felsefi akım, o dönemin kısır döngüleri ve bunalımlı ortamında (bilimsel çalışmaların ve savaş araçlarına evrildiği bir ortam) metafiziği bir şekilde somutlaştırmaya çalışırken Edmund Husserl tarafından ortaya atılmış bir düşünce metodudur. Bir öğretiden çok bir uygulama ya da eylem şekli olarak düşünülebilir.

Fenomenoloji özne - nesne ilişkisi içerisinde bir fenomeni, dolaysız olarak verilen ya da netleşmemiş olanı tanımlamaya çalışan bir yöntemdir. Amprizmden farklıdır ve temelde özleri araştırır. Özü görüleyen bilinç olarak tanımlanabilir. Algı veya bilincin betimlenmemesi, tanımlanamaması ve bu sorunlu süreç fenomenolojinin konusudur.

Bu tanımı tam olarak anlayabilmek için bir araştırmanın ya da olaylar zincirinin içerisinde olmanız gerekebilir.

Fenomen yani duyularla anlaşılabilen manasından yola çıkarak,  zaman veya mekân içerisinde beliren (ortaya çıkan) ve deney konusu olabilecek olay / olgular dışında hiçbir şeyin var olmadığını ileri süren düşüncedir. Deneyin araçsız konusu, her zaman bir canlandırma (tasavvur) olduğu için anlama süreci genellikle idealizm ile karıştırılır.

Tüm olayların amaçları veya hedefleri tarafından belirlendiğine dair doktrin veya inanç.

Doğada var olmayan, yalnızca insan düşüncesinin ürünü olan unsurları, duyularla algılanamayan soyut kavramları ve zaman ve mekandan bağımsız olguları herhangi bir deney ya da sınama olmadan doğrudan akıl yoluyla tümdengelim yöntemini kullanarak açıklamaya çalışan akademik disiplinler bütünüdür.

Bir durumdan öteki duruma geçiş. Olabilir olmaktan gerçekliğe geçiş.

Uyum anlamını dile getirir.

Hazcılık veya hedonizm, hazzın mutlak anlamda iyi olduğunu, insan eylemlerinin nihai anlamda haz sağlayacak bir biçimde planlanması gerektiğini, sürekli haz verene yönelmenin en uygun davranış biçimi olduğunu savunan felsefi görüş

Bir sistem içerisindeki bir elemanın diğerlerinden üstün, baskın olduğunu belirtir.

Marksist teoride daha teknik ve has olarak kullanılmıştır.

Antonio Gramsci'nin eserlerinde baskın sınıfın boyun eğenlerin izniyle gücü kazanması olarak bahsedilmiştir.

Yorumlama teorisi ve yorumlama metodolojisi olarak bilinen Hermenötik, özellikle İncil başta olmak üzere dini metinlerin, bilgelik edebiyatı ve felsefi metinlerin yorumlanması ile ilgilidir.
Hermenötik, doğrudan kavrayış başarısız olduğunda kullanılan yorumlayıcı ilke veya yöntemlerden öteye bir metoddur, anlama ve iletişim sanatını içeren bir yaklaşım söz konusudur. Bu bağlamda imam, keşiş ya da din adamı konuşma ve yaklaşımlarını düşünmeniz hermenötik tanımını anlamanıza yardımcı olacaktır.

Koşullu.

Hiç ya da Yok, kelime anlamıyla hiçbir varlığın olmadığını ifade eden bir işaret zamirdir. Yani olmayanı ama mutlak anlamda olmayanı işaret eder. Hiçlik veya Yokluk ise Hiç zamirinin hakim olduğu durumu ifade eder. Felsefi kaynaklarda hiçlik olgusu; boşlukta olma, tarafsız ya da fikirsizlik olarak yer alabilmektedir. Bazı durumlarda ise başlangıç veya bitiş noktasını işaret eden bir anlam olarak karşımıza çıkmaktadır.

Birbiri ile ilintili ve eklemlenmiş birimlerin bir arada değerlendirilmesi ile öznenin niteliğinin kavranabileceğini kabul eden yaklaşım biçimidir.

Aşağıdaki cümleyi okuduktan sonra nefes alın ve yukarıdaki tanımı tekrar okuyun.
Alakalı, ilgili ve etkileşimli olanların oluşturduğu yapı. Yekpare.

Koşulsuz buyruk. Hiçbir koşula bağlı olmayan; bir eylemi başka herhangi bir amaçla bağlılık kurmadan, yalnızca kendisi için nesnel zorunlu olarak buyuran, anlamı doğrudan doğruya kendinde olan buyruk.

Uyumlu evren. Varlığın yasalı, düzenli ve uyumlu olması durumu.

Bilginin kaynağının akıl ve deney olduğunu savunan ve bu fikirden yola çıkarak, rasyonalizm ve ampirizmi (emprizmi) eleştiren felsefi görüştür.

Şüphecilik ve dogmatizmi birleştiren (içerisinde barındıran) , aslında ampirizmle (emprizm / deneycilik)  rasyonalizm (akılcılık) akımlarının da sentezi sayılabilecek bir felsefi akımdır. Ampirizm akımına bağlı filozoflar her bilginin deney ve gözlem yoluyla elde edebileceğini savunurken Kritisizm ise akıl ile muhakeme edilebileceğini ve deneyle onanacağını ileri sürer.

Kritik etme yani irdeleme ya da muhakeme etme kelimesinden türetilmiştir. Immanuel Kant'ın düşüncelerine dayanan bu görüş, bilgileri deney öncesi anlamına gelen a priori ve deney sonrası anlamına gelen a posteriori olarak ayırmaktadır.

İbadet ,tapınma

Veri kümesi ya da veri deposu şeklinde tanımlanabilir.

Verilerin birikerek artması, üst üste eklenen veriler

Herkese duyma, düşünme, inanç özgürlüğü tanınmasının gerekli olduğunu savunan dünya görüşü.

Logos, Yunancada duyguları kavrama anlamındaki pathos sözcüğünün karşıt anlamı olan us ile kavrama anlamındadır. 

Herakleitos'un varlık anlayışının temelinde yer alan ve başka bir dile çevrilemeyen logos sözcüğü söz, düşünme, akıl, oran, ölçü gibi çok anlamlı bir sözcüktür.

Marx yaklaşımına göre: toplumsal sınıf bilinci olmayan anlamına gelir. Genel olarak ise taşra ve şehir kültürü arasında kalmış kişi. Diğer bir anlamı ise vasat - yoksun demektir.

Doğurtma (Platon’da bilgi konusundaki yöntem). Soru sorarak bilgiye erişme metodu.

Metafizik ya da doğa ötesi, felsefenin bir dalıdır. İlk felsefeciler tarafından, fizik bilimlerinin ötesinde olan anlamındaki metafizik özcüğü ile felsefeye kazandırılmış, varlık, varoluş, evrensel, özellik, ilişki, sebep, uzay, zaman, tanrı ve olay gibi kavramları inceleyen felsefe alanıdır..

Metafiziği tanımlamaktaki zorluğun sebebi Aristoteles'in bu alana ismini verdiği günden bu zamana kadar gerçekleşen değişimlerdir. Metafiziğin konusu olmayan konular metafizik içine dahil edilmişlerdir ve asırlarca metafiziğin içinde olan Din felsefesi, Aklın felsefesi, Algı felsefesi, Dil felsefesi ve Bilim felsefesi gibi konular kendi alt başlıkları altında incelenmeye başlanmıştır.

Temel metafizik sorunlarının ortak niteliği ise hepsinin ontolojik (varlıksal) sorunlar olmasıdır.

Taklit, benzetme. Platon’da ve Aristo’da sanat taklittir.

Mistik düşünce yapısı iki ana fikirde ayrışır bunlar panteizm ve panenteizmdir.

Panteizm: evreni tanrı olarak ya da tanrıyı evren olarak gören düşünceye sahiptir. Kişisel bir tanrıya yer yoktur.

Panenteizm: evreni tanrıda gören bir fikir yapısıdır ve evreni tanrının bir parçası olarak kabul eder.

Özellikle Tolkien gibi yazarların kendilerini dış dünyadan izole ederek farklı bir düşünce döngüsüne girerek düşüncelerinde başka bir dünya / hayat / olaylar zinciri yaratmalarını sağlayan spirütel ve/veya zihinsel bir olaydır.

Çok sesli içerik anlamına gelir ve felsefi bir terim olmamasına karşın günümüzde felsefi düşüncelerin yayılması ve daha çok kitleye empoze edilebilmesi için kullanılan:

sosyal medya içerikleri, web siteleri, televizyon, internet uygulamaları, basılı yayınlar vb

iletişim araçlarını kullanarak yapılan eylemi işaret eden bir tanım olarak önümüze çıkmaktadır.

Bölünmez birlik. Platon’da idea. Leibniz’de artık bölünemez bir birlik olan sonsuz sayıdaki tözlerin her biri.

Gerçekliğin temeli olarak yalnızca bir ilkeyi (yalnızca ruh ya da madde vb) kabul eden dünya görüşü.

Tek tanrıcılık.

Ahlaka uygunluk.

Felsefe, edebiyat ve sanatta doğal Dünya'yı, doğal yapıyı veya fikir, inanç ve dilin bozulmamış olarak kullanılmasını öne süren, belgeselci ve araştırmaya dayalı akımdır. Farklı freaksiyonlara sahip birçok naturalist akom vardır ve akımların takipçilerine natüralist denir. Bunun yanı sıra doğa tarihi ile uğraşan bilim insanlarına da natüralist denir.

Nefret sözlük anlamı olarak; genellikle öfke, iğrenme (tiksinti) ve düşmanlığın kaynağına yönelik bir eğilim ile ilişkilendirilir. Nefret bazen sevginin karşıtı olarak görülür.

Nefret söylemi veya nefretli konuşma, ırk, cinsiyet, yaş, ulus, din ya da cinsel yönelim gibi konulara dayanarak, belirli bir grup ya da kişiye yönelik nefret ifadesi içeren veya bu kişilere şiddet uygulanmasını teşvik eden aleni konuşmadır. Yasal tanımı ülkeden ülkeye değişebilir.

Varoluşsal anlamın veya değerlerin temelsiz ya da anlamsız olduğunu savunan bir felsefi görüştür. Bu görüşteki kişilere Nihilist denir.

Nesne ya da obje, özne teriminin karşıtı olarak kullanılan kavramdır. Özne gözlemleyen, nesne ise gözlemlenendir. Descartes gibi bazı modern felsefecilere göre bilinç, özneyi içine alan bir biliştir ve bazı nesneler, öznenin gözleminden bağımsız olarak var olamazlar.

Sigmund Freud'un kurucusu olduğu psikanalitik teoriye göre karşı cinsteki ebeveyni sahiplenme ve kendi cinsinden ebeveyni saf dışı etme konusunda çocuğun beslediği duygu, düşünce, dürtü ve fantezilerin toplamı. Freud'a göre her çocuğun ilk aşkı karşı cinsteki ebeveynidir.

Oksimoron, birbiriyle çelişen ya da tamamen zıt iki kavramın bir arada kullanılması ve bu şekilde oluşturulmuş ifade. 

Bazen anlamı kuvvetlendirmek için veya edebî sanat yapmak amacıyla kullanılır, bazen de halihazırda kullanılan bir kavramı eleştirmek veya alaya almak için kullanılır. Oksimoronlara sıklıkla sıfat tamlamalarında rastlanır. Bununla birlikte paradokslar gibi oksimoron barındıran cümleler de mevcuttur.

Okültizm veya gizlicilik; genel anlamıyla, din ve bilimin kapsamı dışında kalan doğaüstü inançlar ve uygulamalar bütünüdür.

Olasılık teorisi ya da ihtimaliyet teorisi temelde felsefi bir saptama değildir. 

Olasılık kuramı rastgele olayların analizi ile ilgilenen bir matematik bilim dalıdır. Olasılık teorisinin ana ögeleri rassal değişkenler, saf rassal süreçler, olaylar olarak sayılabilir. Bunlar ya tek olarak ortaya çıkan veya bir zaman dönemi içinde gelişerek meydana gelen, ilk görünüşü rastgele bir şekilde olan deterministik olmayan olayların veya ölçülebilir miktarların matematiksel soyutlamalarıdır. Bir madeni parayı yazı-tura denemesi için havaya atmak veya bir zarı atmak ile ortaya çıkan sonuç ilk bakışta rastgele bir olay olarak görülebilirse bile eğer birbirini takip eden rastgele olaylar tekrar tekrar ortaya çıkartılırsa incelenebilecek ve tahmin edilebilecek belirli bir istatistiksel seyir takip ettikleri görülecektir. Bu türlü olaylar ve sonuçların seyirlerini betimleyen iki temsilci matematiksel sonuç büyük sayılar yasası ve merkezsel limit teoremidir.

- Eylem.
- Bir olgu olarak yer alan ve gerçekleşen şey.
- İlgiyi / dikkati çeken ve çekebilecek olan her türlü eylem.

Olasılık kuramında olay, kendisine bir olasılık değeri atanan sonuç kümesine verilen addır. Örnek uzayın sonlu olması durumunda bu kümenin herhangi bir altkümesi bir olay oluşturmaktadır. Ne var ki, bu yaklaşım örnek uzayın sonsuza uzandığı durumlarda işe yaramamaktadır. Bu nedenle, olasılık uzayı tanımlamalarında örnek uzayın bazı altkümeleri göz önüne alınmaz.

Belirli bir neden sonuç ilişkisi olan, peşpeşe birbiriyle bağlı ya da ilişkili (ilintili) eylem / etkinlik dizisidir. Tamamı bir olay olarak tanımlansa da birbirinden bağımsız olayların birleşimi olarak ya da bir sonraki olayı tetikleyen reaksiyonlar serisi olarak düşünülebilir.

Örneğin fizikte bahse konu olan zincirleme reaksiyonlar. Tarihteki ipekyolu ve yeni kıtanın keşfi ya da kimyada kauçuğun keşfinden, araba lastiklerine uzanan süreç örnek olabilir.

Olgu anlam olarak
Gerçek, tekrar edilebilir ve dikkatlice yapılan gözlemler, deneyler, ölçümler ve/veya ispat yöntemleri sonucunda elde edilen somut kanıt.
Bilimsel çalışmalar sonucunda varılan kanı, kanaat ya da saptama olarak da kullanılır.
Olgu; tüm bilimlerin ve düşünce yapılarının temelinde yer alır.

Modal mantık ve ontolojide kullanılan felsefî bir terim olarak karşımıza çıkan OLUMSALLIK;

Bir sıfat olarak incelendiğinde, 
var olan, ancak olması da, olmaması da olanaklı olan bir varlığın taşıdığı bir özelliktir. 

Ontolojide varlıkların ya da bir durumun, varoluşunun gerekli ya da gerekli olmadığı durumları tanımlamak için de kullanılır. 

Bununla ilintili olarak, din felsefesi ve temel felsefe bağlamında da olumsal varlık tâbiri, bir nesnenin ya da bir durumun var olduğu ve bu varlığın herhangi bir ön koşula bağlı olup olmadığı ile ilgilidir.

Olumsallık kavramının tanımlanması zor olduğu için, felsefe tarihinde rastlantı, olasılık ve olumsallık arasındaki ilişkinin tanımlanmasına çalışılmıştır. Bununla birlikte, günümüzde modal mantık açısından, olumsallık ile olasılık arasında bambaşka kavramlardır.

Kişinin herhangi bir konuda, bir şeyin / bir konunun ya da bir eylemin yeterliliğine herkesi inandırarak kendine sağladığı itaat ve güven ya da diğer durumlarda hâkimiyet ve emretme kudreti veya yaptırım koyma ve kullanma gücü elde etmesi olarak tanımlanabilir.

Totaliter rejimler, otoriter rejimlere kıyasla hak ve özgürlüklerin tamamen askıya alındığı bir görünüm sergilemektedir. Totaliter rejimde farklılığa izin verilmez. Tüm eyleml, düşünce ve hisler denetim altında tutulur ve müdahale edilir. Muhaliflere izin verilmez ve susturulur.

Otoriter rejimler de ise bu durum daha çok kural ve kanunlar kapsamında, adalet olgusu içerisinde ve belirli bir disiplinde sağlanır. Muhalif fikirler ve tüm canlılar kanunla koruma altındadır. Güçler ayrıığı ilkesiyle her kanun korunur ve her insan eşittir.

Hayat kaynağının uzayda başladığını, kuyrukluyıldızlar ve meteoritler aracılığıyla tüm gezegenlere sürekli olarak dağıtıldığını savunan bir görüştür.

Panspermi olarak da adlandırılan bu felsefi yaklaşım günümüzde birkaç saptama ile daha da gerçekçi bir hâl almıştır. 

Örneğin 
NASA ve Japonya Uzay Ajansı inceledikleri asteroitlerin içerisinde, proteinleri oluşturan moleküllerden; karbon, amonyak, tuz ve hatta amino asitler buldular. Ocak 2025’te bilim adamları, OSIRIS-REx’in örneklerinin Dünya’daki yaşam tarafından kullanılan 20 amino asidin 14’ünü ve DNA ve RNA’nın kimyasal öncülerini içerdiğini belirttiler.

Tanrının evrenle bütünleşik olduğunu ve her şeyde mevcut olduğunu savunan bir görüştür.

Sözlükte değerler dizisi olarak tanımlanan bu kelime 1960'lardan bu yana; bilimsel disiplinlere veya başka epistemolojik içerikteki düşünce kalıplarına göndermede bulunmakta kullanılmış bir kuram olarak felsefede yer almıştır.

Paradigma genelde bir çözüm kuramı değil de, daha çok irdeleme, inceleme ve ileride çeşitli çıkarımlarda kullanmak üzere kayıt altına alma eylemi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sonuç olarak baktığımızda,
Paradigma : model, sınıf, kuramsal hatları ve sınırları belirlemek için kullanılan metoddur.

Thomas Samuel Khun tarafından kullanıldığı için popüler olan bu metodun mantığı ise :

- İzlenen ve kontrol edilen olandır.
- Soruların tarzı hangi konuyla ilgili olduğuyla iç içedir ve sağlamasının nasıl test edilebilirliğiyledir.
- Bu soruların nasıl sorulacağıyladır.
- Sonuçların karşılaştırmalı olarak nasıl yorumlanacağıyladır.

Diğer bir deyişle parasosyal ilişki,bireyin sosyal medyada, televizyonda, sinemada, internette vb iletişim ortamlarında karşılaştığı kişilerle karşılıklı kurmuş olduğu ve deneyimlediği bir tür psikolojik ilişkiyi ifade eden tanımdır.

Fransa'da 1860 yılında Çağdaş Parnas şiir dergisi etrafında toplanan sanatçılarca ortaya çıkarılmış bir edebî akımdır. Yazar Théophile Gautier'in yanı sıra Arthur Schopenhauer'in felsefi fikirlerinden de etkilenilmiştir. Gerçekçiliğin şiire yansımasıdır ve sanat için sanat görüşü benimsenmiştir.

Retorikte parrhesia, açık konuşma, özgürce konuşmadır. Yalnızca ifade özgürlüğünü değil, aynı zamanda kişisel risk altında bile olsa, kamu yararı için doğruyu söyleme yükümlülüğünü de ifade eder.

Kötümserlik kavramı iyimserlik kavramının tam karşıtı olarak, dünya görüşü ve yaklaşımında düzeltilemeyecek kötü bir dünya portresidir. Kötümserler her zaman kötü biten bir son düşünürler.

Kötümser birinin Bardağın yarısı boş mu yoksa yarısı dolu mu? sorusuna vereceği yanıt, yarısının boş olduğu yönünde olacaktır.

• Bağlamsal Karar Verme: 
  Kime, nerede, ne zaman ve nasıl davranılacağını bilmeyi içerir; duruma özgü çözümler üretir.
• Ahlaki Merkez: 
  Karakter erdemleri ile entelektüel erdemler arasında köprü kurar, erdemli yaşamanın ahlaki ölçütüdür.
• Aristotelesçi Temel: 
  Aristoteles'in Nikomakhos'a Etik eserinde vurguladığı üç temel bilgi türünden (theoria, tekhne, phronesis) biridir.

İyi niyet, güvenilir olmak ve güven olgularının kişiselleşmesi olarak tanımlanabilir. İnanç eylemi ile örtüşen bir tanıma denk gelir. Toplumdaki dürüstlük ve uyum ile ilişkilendirilen Elpis, sophrosyne ve Charitler gibi kişileştirmeler ile birlikte anılır.

Sunulan diğer önermelerin temelini ve dayanak noktasını oluşturan önermelere Postulat, Aksiyom ya da Belit adı verilir.

Bu sebeple temel teşkil eden ve diğer önermelerin çıkış noktası sayılabilecek olan belitlerin; başka bir önermeye götürülmeye ve kanıtlanma ihtiyacı yoktur. Bu ndenle de kendiliğinden apaçıktırlar.

Yine bu sebeple de; ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonuca varılır.

Klasik kuralcı eğitim felsefesi ve kuralcı analitik olarak karşımıza çıkan bu tanım temelde Yunan felsefesinde yer alan bir öğrenme metodudur. Klasik filozoflar ( Platon, Aristotales'den Nietzsche’ye kadar neredeyse tüm ünlü filozoflar) bu eğitim felsefesini kullanmıştır. Kuralcı eğitim felsefesi denilen olgu aslında bir konuyu tüm yönlerden inceleyen, matematikten, sosyolojiye kadar bu konuyla ilintili veya ilgili tüm saptama ve bilgileri hartmanlayarak öğrenme/öğretme/geliştirme şekli olarak tanımlanabilir.

Daimicilik, esasicilik, ilerlemecilik, yeniden kurmacılık, doğacılık ve varoluşçuluk akımları kuralcı eğitim felsefesiyle örtüşmektedir.

Her alanda ileri düzeyde önlemler uygulayarak insanların mevcut durumlarını iyileştirmeyi ve toplumun statüsünü yükseltmeyi amaçlayan, bu doğrultuda toplumsal reformu destekleyen politik felsefedir.

Akılcılık ya da usçuluk olarak da adlandırılır. Bilginin doğruluğunun duyum ve deneyimde değil, düşüncede ve zihinde temellendirilebileceğini öne sürer.
Savunucuları
Sokrates, Platon, Aristoteles, Farabi, Descartes, Hegel, Spinoza, Leibniz

🦉 Sokrates kimdir?

Gerçekçilik. Bilinçten bağımsız bir gerçekliğin var olduğunu kabul eden görüş.

Realizm akımı
Realizm aslında gözlemlere ve deneye önem veren edebiyat akımıdır. Romantizmin barındırdığı aşırı duygusallığa tepki olarak 19. yüzyılın ikinci yarısında görülmeye başlar. Realizm etkilerini gösterdiğinde; romantizmin içerdiği hayaller ve duyguların yerini toplum gerçekleri almaya başlamıştır.

Realizm temsilcileri
Stendhal, Honore de Balzac, Eugenie Grandet, Charles Dickens, Jack London, Nikolay Gogol, Turgenyev, Dostoyevski, Tolstoy, Maksim Gorki, Mark Twain, Anton Çehov, Ernest Hemingway

Bir bağlamın neden ve sonuç ilişkisinin birbirini etkileme durumunu tanımlayan durumdur. 

Mesela bir araştırmacının veya gözlemcinin incelediği olgu kendi gözleminden kaynaklı olarak değişiyorsa ve inceleme buna rağmen devam ediyorsa, bu durum refleksif olarak tanımlanabilir.

Refleksiflik bir bağlamın neden - sonuç ilişkisi ile birbirini etkileme durumu olarak kabul edilebilir. Örneğin; bir araştırmacının veya gözlemcinin incelediği olgu kendi gözleminden kaynaklı olarak değişiyor fakat buna rağmen incelemeye devam ediyorsa, bu durumu refleksif olarak tanımlayabiliriz.

Bu tür tanımlar Türkçe'ye yeterince hakim olmayan akademisyenler nedeniyle acemice kaleme alınmış, literatürde yer bulmuştur.

Réflexion, yansıtma anlamındaki kelimenin felsefe kaynaklarındaki karşılığı düşünceleri yansıtma ya da  bir şey üzerine düşünerek fikirleri karşı tarafa bildirmek olarak karşımıza çıkmaktadır.

Görecilik ya da rölativizm, felsefe tarihinde sürekli gündemde yer almış olan bir yönelim biçimidir. Felsefenin alt bölümlerinden epistemoloji ve etik alanlarında göreceli yaklaşımlar özellikle etkili olmuştur.

Göreli, izafi.

Sarkazm , iğneleme veya alaycılık; genellikle biriyle alay etmek veya sinirlendirmek amacıyla kullanılan hicivli ifadedir. Birisiyle veya bir şeyle alay etmek için genellikle mizahi bir şekilde sözcüklerin iğneleyici bir şekilde kullanılmasıdır. Alaycılıkta ikirciklilik kullanabilir.

Kuşkuculuk, skeptisizm ya da şüphecilik

Emin olunamayan konularda konuyu tüm yönleriyle irdelemek ya da bir düşüncenin derinlemesine olduğu kadar etraflıca araştırılması yani size verilen bilginin dışında diğer kaynak ve/veya kişiler tarafından yorumlanmış hali.

Sözlük anlamı ise suç teşkil eden konularda taraflardan bilgi alma eylemi

Deneye dayanmayan

Ruhsal, tinsel veya zihinsel anlamına gelir. Kendisiyle barışık, pozitif düşünce sahibi insanlar için sıklıkla kullanılan bir sıfat olarak da karşımıza çıkabilmektedir.

İnsanın sahip olduğu şeylerin değerini bilmesinin önemine vurgu yapan bu düşünce yapısı; sürekli beklenti içerisinde olmak ve sürekli istemek insanın, huzur bulunmasında en büyük engellerden birisidir der. Bu düşünceden yola çıkarak iç huzuru bulabilmek için gereksiz hiçbir şeye bel bağlamamalı, insan doğasına uygun bir yaşam sürülmelidir der.

Evet. Erken dönem kadercileri olarak tanımlamak mümkündür. Dünyada olup biten her şey temelde Tanrının iradesindedir, ama insan da özgürdür felsefesini benimsemişlerdir.

Stoacı anlayış Tanrı ile kainatın bir olduğunu, bu nedenle kainattaki tüm varlıkların da Tanrı'nın bir parçası olduğunu savunur. Stoacı düşünür Epiktetos;

insan da Tanrı'nın bir parçasıdır, Tanrısal akıldan pay almıştır, kâinatın dikkatle incelenmesi halinde Tanrı'ya ulaşılabilir.

demiştir.

MÖ 3. yüzyılın başlarında Atina Agorası'nda Kıbrıslı Zenon tarafından kurulan bir Helenistik felsefe ekolüdür. Mantık sistemi ve doğal dünya hakkındaki görüşleriyle beslenen bir kişisel erdem etiği felsefesidir ve erdem pratiğinin eudaimonia'ya ulaşmak için hem gerekli hem de yeterli olduğunu savunur: kişi etik bir yaşam sürerek gelişir. Stoacılar eudaimonia'ya giden yolu erdemi uygulayarak ve doğaya uygun yaşayarak geçirilen bir hayatla özdeşleştirmişlerdir.

Diğer adıyla yapısalcılık, 19. yüzyılın ikinci yarısında matematik felsefesi, dil, kültür ve hatta toplulukların analizinde en fazla kullanılan yaklaşım olarak önümüze çıkmaktadır. Ferdinand de Saussure isimli dilbilimci fikrin çıkış kaynağı olarak kabul edilmektedir. Belirli bir okulu yoktur.
Bu nedenle bir ekolden söz edilemez. Bununla birlikte etnograf Claude Lévi-Strauss yapısalcılığı Ferdinand de Saussure temel fikirlerinden yola çıkarak bir adım ileriye taşımış ve geliştirmiştir.

Paylaşımlı veya ortak olmak yerine zihinsel faaliyetimizin deneyimimizin tek tartışılmaz gerçek olduğu, kişisel görüşün dışında başka bir nesnel gerçek olmadığı düşüncesidir. Taraflı yaklaşım olarak kabaca tarif edilse de , biraz daha derinlemesine bir doktrindir.

Varlığın Bir’den çıkıp yayılarak, taşarak oluşturduğunu kabul eden öğreti.

Sözlükte konu anlamındaki bu kelime aynı zamanda dil bilgisinde özne manasında kullanılan bir terimdir.

Suje (insan) bilmek istediği her şeye bilgi aktlarıyla yönelir. Başlıca bilgi aktları; düşünme aktı, algı aktı, anlama aktı ve açıklama aktlarıdır. Bunların yanında inanç, hayal etme, çağrışım ve sezgi gibi bilgi aktları da vardır.

Süje, bazı felsefe kaynaklarında ise esas olay ve ilgili konu anlamında yer bulmuştur.

Bir inanç felsefesi olan Taoizm dünyadaki nesnelerin aslında gerçekten var olmadığını savunan bir düşünceye sahiptir.

Eylmsizlik, hiçbir şey yapmamak, sükûnet anlamındaki Wou Wei prensibi temel alınmıştır.

Taoizm dininin temel özellikleri ise

• Lao Tzu'ye atfedilen Taoist doktrinin temeli mistik bir panteizmdir.
• Lao Tzu'ye göre dünyadan önce bir yaratıcı prensip (Tao) vardır.
• Tao, dünyayı yöneten sebeptir.
• Tao alemden önceki ilk ve her şeyi kucaklayan yaratıcı prensiptir.
• Her şey onun vasıtasıyla meydana getirilir.

Zihinde canlandırmak. Tasarlamak. Ana hatlarını belirlemek

Bilinen ve halen faaliyetlerini sürdüren 4100 dinden bir tanesine inanan ve diğer dinlerin ibadetlerinden sakınan ve inandığı dine ait bir kutsal kitabı varsa orada yazılan her şeyi gerçek kabul eden kişidir.

İlahiyat, teoloji veya tanrıbilim olarak adlandırılabilir. Tanrı kavramı ve din olgusunun sistematik olarak ele alındığı disiplindir. Temel konusu doğaüstü güçlerdir ancak dini epistemoloji ve vahiy ile ilgilenir. Vahiy üzerinden tanrı ya da tanrıların varlığının kabulüne ulaşır.

Sav veya tez, bilimsel yöntemde belli ön bilgilere dayanılarak, henüz kanıtlanmamış fakat mevcut bilgilerle mantıksal olarak çelişmeyen, bilimsel araştırma sürecinde doğrulanmaya çalışılan düşüncelerdir. 

Tez çalışması yapıldıktan sonra intihal işleminden geçmesi gerekir, bundan sonra tez savunması yapılabilir.


İntihal, bir kişinin eserinde başka kişilerin ifade, buluş veya düşüncelerini kaynak göstermeksizin kendisine aitmiş gibi kullanması. İntihal bir tür sahtekârlık ve hırsızlıktır. 

Başlıca intihal türleri: 

Alıntı ifadeler ve fikirler için kaynak göstermemek 
Ödünç alınan ifadeleri tırnak içinde yazmamak ve kaynak göstermemek

İntihal bilinçli olarak veya kaza eseri oluşabilir. 

Topluluk ya da gruplar içerisindeki bireylerin; bilinç ya da fikir açısından kaynaşması olarak kısaca tabir edilebilir.

Tikel olarak bireyler, çoğunluğun içinde birbirleriyle ilişki ve bir bütünlük içinde bulunurlar. Kendini var etmek her bir tikel bireyin ötekini tanıması, bir diğerini kendi içine katarak özümsemesidir.

Tikel sözlük anlamı : bir bütünün bir tek parçasıyla ilgili olan.

Asıl anlam olarak ; tüm yetkilerin merkezîleştirildiği, devlete ve hükûmet yöneticilerine de mutlak itaat beklendiği diktatörlükvari yönetim şklidir.

Sözlü ve yazılı aynaklarında ise bu sözcük sıfat hâlinde totaliter olarak kullanılır.

Felsefi açıdan Totaliter tanımı; egemen, hakim olan, baskın olma ya da baskıcı olarak da kullanılan bir kelimedir.

Meditasyon , uygulayıcıların özel bir Sanskritçe kelime veya ifadeyi zihinsel olarak tekrarladıkları bir meditasyon tekniği yani mantradır. İç huzur ve bedensel dinginlik durumuna ulaşmayı amaçlar. 

Bu teknik, Hindu rahip Swami Brahmananda Saraswati tarafından öğretilmiştir

19. yy başlarından itibaren Amerika Birleşik Devletleri'nin New England bölgesinde edebiyat, din, kültür ve felsefe alanında ortaya çıkan yeni fikirler toplamıdır.

Transandantal ise felsefede özellikle dini düşünce akımları arasında bir düşünce biçimi olarak belirmiş ve de bilinen dünyanın dışında var olan tanrısal gücün dünya üzerindeki etkisinin ifadesinde çokça kullanılmıştır. Bir diğer ifadeyle Aşkın düşünce; dünyaya bir nevi dünya dışından bakabilme yetisi olarak da düşünülebilir.

Cevher. Değişen durumlara ve niteliklere karşı kalıcı olan. Bir başka şeyle ya da şeyde değil kendi kendisiyle kendi kendine varolan. Varoluşu için başka şeye ihtiyaç duymayan şey.

Akıl yürütürken ya da bir olgu üzerine düşünülürken; olaydan yasaya, etkiden etkene veya özelden genele geçmek olarak tanımlayabiliriz.
Tümden Gelim ise bunun tam tersidir. Genelden özele indirgemektir.

Tüme Varım Örneği

+ Ben nefes alıyorum, tanıdığım herkes nefes alıyor. Bizler insanız. İnsanlar nefes alır.

Herhangi bir bilgi üzerinden herkesin ya da çoğunluğun aynı düşüncede birleşmesi olarak tanımlanabilir.

Temelde felsefi bir terim olmamasına rağmen kaynaklarda yer alan vijilantizm; bazı örgüt, cemaat, kurum, kişi veya grupların, yasal yetkili olmadığı halde suç olarak algıladıkları durumlara soruşturma, cezalandırma ve infaz etme gibi eylemleri de içerebilecek bir şekilde müdahale etmeleridir.

İradecilik ya da istenççilik iradeye zekâdan daha baskın rol atfeden bir metafizik veya psikolojik sistem ya da eşit derecede gerek evrende gerekse insan davranışlarında iradenin temel faktör olduğu öğreti.

Evrensel gerçeklik. Platon’da duyularla algılanamayan nesnelerin orijinal formları.

❤ Platon Kimdir?

Materyalizmin ve natüralizmin karşıtı olarak karşımıza çıkan bu düşünce yapısıdır.
Gerçekliği tanımlamak ve anlamak için sadece
duyularla keşfedilebilir / analaşılabilir olan fenomen olarak kabul edilen madde temelli dünyadan değil de, maddesel olma­yan varlıklarda da arayan, nesnel gerçekliği; idea, us, tin olarak saptayan ve maddeyi düşüncenin bir görünüş biçimi olarak kabul edip bu haliyle inceleyen görüş idealizm olarak tanımlanır.

Kısaca idealizm: maddesel tanımlamaların ötesinde bir neden sonuç ilişkisinin olabileceğini öngören düşünce akımıdır.

Metafizik ve Quantum teorilerine ışık tutan bu düşünce yapısına ve iddialarını kabaca örneklersek :
idealist bir filozof için düşünceden bağımsız bir gerçeklik tanımı yapılamaz. Varlığın tanımı yapılırken düşüncelerle sınırlanmış ve idealar sayesinde anlaşılabilir olmalıdır. Aynı şekilde ideailist bir filozof için varlığın temel unsuru düşüncedir.

Tanrı kavramının belirsiz veya tutarsız olduğunu savunur. Teolojik tartışmalardan önce tanrının ne anlama geldiğini belirlemeyi hedefler.

Büyüklük, ululuk, gözalıcılık, görkem, gösterişlilik anlamına gelir ve felsefi bir terim değildir.

Bir meselenin, sayının ya da düşüncenin daha kolay ve daha hızlı anlaşılmasını sağlamak amacıyla yapılan sadeleştirme işlemidir.
Felsefi kaynaklarda ise basitleştirmek olarak kullanılmaktadır.

İntüisyon süreci, genellikle altıncı his ya da içgüdü olarak tanımlanmaktadır. Bireyin belirli bir durumu önceden ya da anında sezinlemesi, hissetmesi veya sezmesi şeklinde izah edilebilir.

Ahlaki eylem için karar verme yetisi.

Alay.

*Alay etme eyleminin ince düşünülmüş, kıvrak zeka işi birikime dayalı gerçekleştiriliş şekli

İrade ile ilgili bir tanımdır. Belirli bir yapabilme / gerçekleştirebilme / sonuçlandırabilme ya da itici gücün varlığını belirtmek için kullanılır.

Felsefede ve spiritüalizmde, aklın genel işleyişini düşünce çağrışımlarına indirgemeye çalışan doktrinlere verilen genel addır. Düşün çağrışımı, aklımızın içinde, bir imge veya düşüncenin başka bir şeyi çağırması, anımsatması anlamına gelir. Bu düşüncelerin ve imlerin, hangi sebeplerden ötürü ve hangi bağlantılar dolayısıyle zihnimizde meydana geldikleri sorusunu ilk ortaya atan Aristoteles, hatırlatmaya yardımcı olan 3 çeşit çağrışım bağıntısını ayırt etmiştir:
 

• Benzerlik
• Bitişiklik
• Karşıtlık.

Örüntü temel olarak bir matematiksel tanımdır.

Örüntü, çoğunlukla uzaysal ve geometrik karaktere sahip, iki veya üç boyutlu bir nesne olarak düşünülebilir. Ancak en bilinen anlamı ile örüntü, belli bir kurala göre devam eden sayı ya da şekil dizisidir.

Türk Dil Kurumu'nun güncel sözlüğüne göre ise; olay veya nesnelerin düzenli bir biçimde birbirini takip ederek gelişmesidir. Örnek verecek olursak haftanın günleri bir örüntüdür.

Felsefi kaynaklarda ise örüntü; mükerer yani tekrar eden ve belirli sıralamadaki tekrarlar için kullnılmıştır. Tamamen yanlış bir kullanım olmasa da akademisyenlerin Türkçe'ye hakim olmamalarından kaynaklı bir durumdur.

Başkalarının iyiliğini, yaşama ve davranış ilkesi yapan görüş. Alturizm

Birçok kaynakta bahsi geçen özneleşme ya da özneleştirme, kişinin politik konular ve siyasal olaylar sonucunda kimliklerini ve etik ilişkilerini geliştirdikleri süreç olarak tanımlanabilir.

Temel anlam olarak ise özneleşme; bireyselleşme olarak tanımlanabilir. Toplum içerisinde kişilik kazanma olarak kabul edilmelidir.

Nezaket, doğruluk, mütevazilik (ağır başlılık), cömertlik ve samimiyet sahibi olmak, kısaca iyilik / iyiye yönelim mantığı. Konfüçyüs'un tanımlamasındaki dünyada beş ana ilkeyi uygulayabilme kabiliyeti ya da mükemmel erdem olarak tanımlanır.
** Hayattaki en büyük erdem iyiye yönelimdir, iyilik için çaba göstermektir.